NRC TOP 100 NRC TOP 100 NRC TOP 100 NRC TOP 100 NRC TOP 100

1 ARCHITECTUUR Rem Koolhaas / OMA

Dit jaar viert het Office for Metropolitan Architecture (OMA) van Rem Koolhaas zijn veertigjarig bestaan. Van begin af aan was OMA een internationale onderneming. Naast Koolhaas (70) en Madelon Vriesendorp waren de Griekse architecten Elia en Zoe Zenghelis de oprichters van het in Londen gevestigde bureau. Pas in 1981 kwam er een vestiging in Rotterdam, om de eerste Nederlandse bouwopdrachten te begeleiden. Nu houdt OMA, dat naast Koolhaas nog negen partners heeft, kantoor in Rotterdam, New York, Beijing, Hongkong, Doha en Dubai.

Het jaar 2014 stond voor Koolhaas deels in het teken van de Architectuurbiënnale van Venetië. Als directeur van de 15de Architectuurbiënnale maakte hij er met AMO, de denktank van OMA, een ambitieus onderzoek naar de fundamenten van de hedendaagse architectuur. OMA leverde vorig jaar twee gebouwen in het buitenland op: een kantoor in Hongkong en een winkel in Parijs. Maar 2014 was ook het jaar dat de ongeveer 300 medewerkers van OMA werkten aan het Garage Museum in Moskou en het Cultuurcentrum van het modebedrijf Prada in Milaan, die onlangs werden opgeleverd.

2 MUSEUM Rijksmuseum

In het eerste jaar na de negen jaar durende verbouwing trok het Rijksmuseum ruim 1,1 miljoen buitenlandse bezoekers – 30 procent meer dan vóór de heropening. De bekendste buitenlandse gast in 2014: de Amerikaanse president Barack Obama. De foto van zijn persconferentie voor The Night Watch – op het moment dat Rusland de Krim had ingenomen niet van symboliek gespeend – haalde wereldwijd voorpagina’s. De president: „This is easily the most impressive backdrop that I’ve had to a press conference.” Wim Pijbes, de beste marketeer onder de museumdirecteuren, maakte naar eigen zeggen „schaamteloos” gebruik van de situatie. De foto van de machtigste man op aarde voor de grootste Rembrandt was de blikvanger in een paginagrote advertentie in The New York Times – zo hoopte het museum nog meer Amerikanen te lokken.

3 FOTOGRAFIE & FILM Anton Corbijn

Tik de naam van fotograaf, regisseur en grafisch ontwerper Anton Corbijn (60) in bij persdatabank Lexis Nexis (35.000 internationale bronnen) en je krijgt duizenden hits – van alle Nederlandse cultuurmakers in deze lijst scoorde alleen DJ Tiësto in 2014 (nipt) hoger bij die mediameting. Corbijn had vorig jaar grote tentoonstellingen, ontwierp vele albumhoezen, had tal van tijdschrift- en boekpublicaties, fotografeerde een advertentiecampagne voor G-Star en zijn derde speelfilm kwam uit: A Most Wanted Man. Corbijn is de enige cultuurmaker in deze lijst die door alle juryleden werd genoemd.

4 KLASSIEK Koninklijk Concertgebouworkest

Mogen we zeggen dat ze het Beste Orkest ter wereld zijn? Ja, dat mogen we zeggen. Het Koninklijk Concertgebouworkest is behalve een cultureel visitekaartje voor Nederland in het buitenland zelf ook een internationale instelling. De 120 musici vertegenwoordigen ruim twintig nationaliteiten. 2014 was voor het KCO relatief een ‘normaal’ jaar. Het orkest gaf 25 concerten in het buitenland, onder meer in Londen, Parijs en Brussel – de vaste ‘residencies’. Meer grote tournees zullen volgen. De orkestensupertop is internationaal. Wie wil meespelen op dat niveau, moet in vele landen te horen zijn.

5 Theater Ivo van Hove

Zie groot kader

6 DANCE Tiësto

In 2004 mocht Thijs ‘Tiësto’ Verwest (46) zijn draaikunsten al laten zien op de Olympische Spelen, dit jaar ontving hij een Grammy voor zijn remix van John Legends All of Me. De in Breda geboren Verwest staat al dertien jaar in de top-5 van de populariteitspoll ‘DJ Mag Top 100’.

De hardere trance-sound waarmee hij doorbrak eind jaren negentig heeft hij grotendeels losgelaten. In zijn dj-sets schuift hij op naar electrohouse en verwerkt hij soms hardstyle of trap. Het is progressieve muziek met pakkende vocalen en simpele opruiende teksten. In 2014 verhuisde hij naar New York om te werken aan zijn album A Town Called Paradise, dat hetzelfde jaar uitkwam. Hij trad 104 keer op in het buitenland in 2014, waarvan 71 keer in Amerika, voornamelijk in Hakkasan Nightclub in Las Vegas, waar hij een vaste avond heeft.

Hij verdiende 21 miljoen euro in dat jaar, zijn totale vermogen wordt geschat op 70 miljoen euro.

7 DANS Hans van Manen

Hij is 83 jaar en staat nog steeds bevlogen en soms driftig in de studio’s met dansers aan nieuwe choreografieën te werken. Zijn ruim 120 werken zijn door meer dan vijftig buitenlandse gezelschappen uitgevoerd – Van Manen is opgenomen in de eregalerij met de grote vernieuwers van de dans. In 2014 vierde het Nationale Ballet in Sint Petersburg successen met volledig aan Van Manen gewijde voorstellingen.

Maar ook het Washington Ballet, het San Francisco Ballet en diverse Duitse gezelschappen dansten vorig jaar balletten van de Nederlandse grootmeester.

8 KLASSIEK André Rieu

Op het kantoor van een hoofdstedelijk muziekimpresario hangt een briefje ingelijst. „Geachte Heer, graag zou ik eens langskomen met mijn salonorkestje uit Maastricht...” Was getekend: André Rieu.

Niet iedereen zegt het openlijk, maar naar het wereldsucces en de verbindende kracht van ‘Stehgeiger’ annex walskoning Rieu (66) en zijn muziekimperium kijkt iedereen met een mix van fascinatie, bewondering en jaloezie. Rieu is geen Janine Jansen en zijn orkest geen Concertgebouworkest, maar wat doet dat ertoe als je massa’s mensen met (min of meer) klassieke muziek kunt raken, écht raken?

Rieu is al jaren de enige Nederlander in de Forbes-lijst van grootverdienende artiesten. In 2013 bezette hij plek 20 met 50 miljoen dollar omzet na 70 optredens. Voor 2014, met 70 optredens in het buitenland, zal dat niet heel anders zijn. In 2014 was het tienjarige jubileum van Rieus jaarlijke spektakelshow op het Vrijthof in Maastricht internationaal in de bioscoop te zien. „Don’t miss this magnificent event in a cinema near you!”

9 MUSEUM Van Gogh Museum

Met 1,6 miljoen bezoekers, van wie 86 procent uit het buitenland, scoorde het Van Gogh Museum ook in 2014 weer hoog op de ranglijst van best bezochte musea in Nederland. Het Van Gogh moest alleen het Rijksmuseum voor laten gaan.

In november opende het museum een revolutionaire nieuwe vaste opstelling, waarbij het leven van Van Gogh als één doorlopend verhaal wordt verteld en waarin zijn werk zij aan zij gehangen is met dat van tijdgenoten als Georges Seurat en Charles Angrand. Ook tekeningen en brieven kregen een vaste plek. The New York Times prees de „genuanceerdere visie” op de schilder.

10 Mode Iris van Herpen

Zie groot kader

11 LITERATUUR Dick Bruna

Dag Nijntje Pluis! Ergens in de zomer van 2014 moet Dick Bruna het besloten hebben: hij zou geen nieuwe afleveringen van de verhalen maken van misschien wel het beroemdste getekende konijn ter wereld (al moeten we Buggs Bunny niet uitvlakken): de 86-jarige Bruna vond het mooi geweest. Tegelijkertijd reden er reusachtige Nijntjes door Frankrijk om de Tourstart 2015 in Utrecht te promoten en zette elke minuut ergens ter wereld wel een kind zijn wijsvinger op de Neus van Nijntje, Miffy of hoe ze overal maar heten mag.

De wereld veranderde niet toen Dick Bruna besloot te stoppen met het tekenen van Nijntje. De wereld veranderde in 1955 toen hij het beestje in een paar lijnen voor zijn jonge zoon op papier zette.

12 BEELDENDE KUNST Marlene Dumas

Marlene Dumas (62) nam deel aan de Manifesta in Sint Petersburg, waar ze met haar nieuwe serie tekeningen van homoseksuele kunstenaars stil protesteerde tegen de oplaaiende homohaat in Rusland. In het Stedelijk Museum Amsterdam opende haar grote overzichtstentoonstelling The Image as Burden, die in 2015 naar Londen en Basel zou reizen en bij elkaar ruim een half miljoen bezoekers zou trekken.

In de Nederlandse pers ontstond een felle discussie over haar schildertalent, maar de internationale kritieken waren over het algemeen zeer lovend: „buitengewoon” (Independent), „levendig en delicaat” (Guardian).

13 FILM Carice van Houten

Carice van Houten (39) was de laatste jaren wat minder vaak in de bioscoop te zien, omdat ze haar handen vol had aan haar rol als de sluwe, manipulatieve priesteres Melisandre in de internationale hitserie Game of Thrones.

De actrice die internationaal aandacht op zich vestigde door haar hoofdrol in Paul Verhoevens Zwartboek, speelde sindsdien onder meer met Tom Cruise in Valkyrie en met Benedict Cumberbatch in The Fifth Estate. Vorig jaar won Game of Thrones vier Primetime Emmy Awards en was bovendien de hele cast genomineerd voor Screen Actors Guild Award. Dit jaar vestigde de serie een record door liefst twaalf Emmy’s in de wacht te slepen.

14 THEATER Johan Simons

Er was veel te doen om Johan Simons (69) in 2014, nationaal en internationaal. De intendant van de Münchner Kammerspiele (sinds 2010) kondigde in 2014 zijn vertrek aan. Hij liet weten terug te keren als artistiek leider bij NTGent en werd benoemd tot hoofd van de fusieclub Theater Rotterdam. Tevens was hij intendant van de Ruhrtriënnale, waarvan hij inmiddels de eerste, succesvolle, editie achter de rug heeft. Lof en prijzen waren er in 2014 in binnen- en buitenland.

Simons kreeg de Faust Prijs voor beste regisseur (voor Dantons Tod). De jury van de Theaterpreis Berlin, voor een uitzonderlijke bijdrage aan het Duitstalig theater, stelde dat Simons „de grenzen van taal, van cultuur, van genres, van landen overwint”.

15 Design Hella Jongerius

Zie groot kader (volgende pagina)

16 DESIGN Daan Roosegaarde

Kunstenaar en uitvinder Daan Roosegaarde (36) verbindt design, artisticiteit en idealisme aan ondernemingslust. Zijn lichtgevende wegen en smogzuigende installaties trokken vorig jaar wereldwijd de aandacht, van Weil am Rhein en Helsinki tot in Shanghai. De naamgever van Studio Roosegaarde (60 werknemers, vestigingen in Rotterdam en Shanghai) werd bij het World Economic Forum in Davos geselecteerd als ‘Young Global Leader’. Groeipotentie: enorm.

17 DANCE Afrojack

Deze maand wordt zijn wassenbeeld onthuld in Madame Tussauds, maar in 2014 bereikte Afrojack een nog veel grotere mijlpaal: zijn debuutalbum Forget The World kwam uit. De in Spijkenisse geboren Nick van de Wall (28) werkte samen met grote hiphop- en r&b-sterren als Snoop Dogg en Chris Brown en dat hoor je terug in zijn producties die van hardere house met een ratelende opbouw en een drop opschuiven naar producties met meer verende baslijnen en trapbeats. Afrojack trad vorig jaar 61 keer op in het buitenland, waarvan 40 keer in de Verenigde Staten.

18 DESIGN Irma Boom

In het jaar dat zij de Johannes Vermeer Prijs won en er een grote, Engelstalige monografie over haar werk verscheen, had grafisch ontwerper Irma Boom (54) het razend druk. Ze ontwierp onder meer de Koolhaas-catalogi voor de Architectuurbiënnale in Venetië, de collectiecatalogus voor het Cooper Hewitt Museum in New York en een grote catalogus voor de Foundation Louis Vuitton in Parijs.

19 FOTOGRAFIE World Press Photo

Organisator van ’s werelds grootste fotowedstrijd, in 1955 opgericht door de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten. De tentoonstelling met de verrassende winnaar van 2014 – Somalische vluchtelingen die bij maanlicht op het strand van Djibouti City met hun mobiele telefoon proberen contact te maken met het thuisland, een foto van de Amerikaanse fotograaf John Stanmeyer – was wereldwijd op 93 plekken te zien en trok in totaal 3,5 miljoen bezoekers.

20 Dance Hardwell

Zie groot kader (pagina hiernaast)

21 MODE Viktor & Rolf

2014 was het laatste jaar dat Viktor & Rolf (Viktor Horsting en Rolf Snoeren, respectievelijk 46 en 45) prêt-à-porter en accessoires voor vrouwen en mannen ontwierpen: in februari 2015 maakten ze bekend dat ze zich zouden beperken tot haute couture en parfums; met name vrouwengeur Flowerbomb is al jaren wereldwijd een bestseller.

In het najaar van 2014 kregen Viktor & Rolf de Dutch Design Award in de categorie Fashion voor de haute-couturecollectie die ze in de zomer van 2013 lieten zien: jurken die, nadat de modellen waren gaan zitten of liggen, de vormen van stenen bleken te hebben. Samen vormden de modellen een levende Zen-tuin.

Het was hun eerste haute-couturecollectie in dertien jaar.

22 FOTOGRAFIE Rineke Dijkstra

Na de grote overzichtstentoonstelling in het Guggenheim Museum in New York (2012) was 2014 voor portretfotograaf Rineke Dijkstra (56) een relatief rustig jaar: één solotentoonstelling in Washington en zestien buitenlandse groepshows, onder meer in het Victoria & Albert in Londen en de Hermitage in Sint-Petersburg.

Ze was ook een van de vier kunstenaars die een staatsieportret van koning Willem-Alexander mochten maken.

23 Klassiek Bernard Haitink

Zie groot kader (pagina C12)

24 ARCHITECTUUR Piet Oudolf

Lange tijd was de landschapsarchitect Piet Oudolf (70) bekender in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en andere buitenlanden dan in Nederland. Weliswaar had hij in zijn woonplaats Hummelo sinds 1982 een kwekerij van toen ongebruikelijke tuinplanten, maar zijn eerste grote opdrachten kreeg hij in het buitenland.

In 2014 realiseerde Oudolf met de Vlinderhof in Leidsche Rijn, de vinexwijk van Utrecht, zijn zesde grote Nederlandse ontwerp. Verder werden in dit jaar drie nieuwe delen met beplantingen van Oudolf van de High Line in New York opgeleverd, zijn park op een in onbruik geraakte spoorlijn.

25 LITERATUUR Herman Koch

Een boek uit hebben in vertaling is één ding, besproken worden in The New York Times is een tweede, maar je bent pas echt iemand als je bij dat blad een vaste recensent hebt. Tot die hoogte is Herman Koch (62) gestegen, bleek in juni 2014 toen criticus Janet Maslin zich boog over het juist verschenen Summer House with Swimming Pool. Maslin, die eerder The Dinner kraakte wegens de morele tekortkomingen van de hoofdpersoon, vond het een ‘smerig’ boek, met aanstootgevende passages over pus in een oog en schimmelnagels. Intussen maakte Cate Blanchett bekend een Amerikaanse verfilming van Het diner te willen maken. Koch liet prompt weten dat wat hem betreft zijn boeken voortaan eerst in het buitenland verfilmd worden.

26 DANCE Armin van Buuren

Net als bij de huldiging van het Nederlandse voetbalteam op het Museumplein in 2010 mocht Armin van Buuren (38) zijn draaikunsten vertonen bij de rondvaart na de inhuldiging van koning Willem-Alexander. Het koninklijk paar danste uitbundig met de trance-dj mee. Nog altijd is de in Leiden geboren jurist de populairste trance-dj in de ‘DJ Mag top 100’, al zakte hij in 2014 naar plek 3. De recordhouder bekleedde maar liefst vijf jaar achtereen de nummer-éénpositie in de populariteitspoll, tot Hardwell in 2013 die positie van hem overnam. In 2014 won hij een International Dance Music Award en trad hij 67 keer op in het buitenland.

27 ARCHITECTUUR MVRDV

Het Rotterdamse architectenbureau MVRDV, waarvan de letters staan voor Winy Maas (57), Jacob van Rijs (50) en Nathalie de Vries (50), maakte in 1997 een vliegende start met de Villa VPRO in Hilversum. Met zijn omklappende én hellende vloeren van beton werd het gebouw in architectenkringen wereldberoemd. Met zijn vaak radicale ‘conceptuele’ architectuur werd MVRDV een exponent van de Superdutch, de verzamelnaam van een bont gezelschap ‘jonge’ architecten in een gelijknamig boek. Wat buitenlandse gebouwen betreft was 2014, met een kantoorgebouw in Parijs, een vrij rustig jaar voor MVRDV. In Nederland werd de Markthal in Rotterdam opgeleverd, een spectaculaire versmelting van markthal en appartementen.

28 KLASSIEK Louis Andriessen

In de Angelsaksische wereld is zijn faam misschien nog groter dan in Nederland. The Guardian omarmde hem in 2014 opnieuw als one of Europe’s greatest living composers. Componist Louis Andriessen werd vorig jaar 75. De Ruhrtriënnale vierde dat met een nieuwe prachtproductie van zijn opera De Materie. Het ensemble ASKO|Schönberg eerde Andriessen met een feestprogramma dat onder andere in Bologna, Londen en Washington DC werd uitgevoerd.

Schreef Andriessen na 44 jaar eindelijk weer iets voor orkest, liep het uit op stroefheid en strubbeling („Voor mij klonk dit als pudding of soep”). Gelukkig voor Andriessen wordt de wereldpremière van zijn nieuwe opera Theatre of the World komende zomer gewoon weer gedaan door ASKO|Schönberg onder Reinbert de Leeuw. Onder vrienden.

29 FILM Alex van Warmerdam

Alex van Warmerdam (63) is een in het buitenland erkende en gewaardeerde filmauteur, die in zijn films een onmiskenbaar eigen handschrift heeft. In 2013 werd zijn film Borgman geselecteerd voor de competitie van het filmfestival van Cannes – voor het eerst in 38 jaar kreeg een Nederlandse filmmaker die eer. Borgman werd aan 27 landen verkocht en was onder meer te zien in China, Georgië, Indonesië, Mexico, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten.

Cannes paste vervolgens voor de amusante opvolger Schneider versus Bax, die daarna wel te zien was op het filmfestival van Locarno.

30 MUSEUM Stedelijk Museum Amsterdam

Het Amsterdamse museum had met 816.396 bezoekers een topjaar in 2014. Nooit eerder haalde het Stedelijk zoveel bezoekers. Met exposities van Marcel Wanders, Marlene Dumas, Jeff Wall en Malevitsj had het Stedelijk in 2014 een ambitieus en veelzijdig programma. In april werd duidelijk dat het museum met de nieuwe directeur Beatrix Ruf een internationaal zwaargewicht had binnengehaald.

31 DANS Het Nationale Ballet

Topgezelschap uit Amsterdam maakte in 2014 een tournee door het dansgekke China en was onderdeel van de handelsmissie van de stad onder leiding van burgemeester Eberhard van der Laan. Het Nationale Ballet trad ook op in Sint Petersburg, Parijs en Londen. In Nederland steeg het aantal buitenlandse bezoekers naar 4 procent van het totaal.

Het Nationale Ballet trok in Parijs aandacht tijdens de show van Viktor & Rolf: 21 balletdanseressen toonden de nieuwe collectie op de catwalk.

32 KLASSIEK Jaap van Zweden

Onnavolgbaar, ja, zo kun je de agenda van dirigent Jaap van Zweden (54) gerust noemen. De bewegingen van Van Zweden, in een vroeger leven violist en concertmeester van het Concertgebouworkest, volgen een web van rode lijnen over de aardbol. Bases heeft hij in Amsterdam en Dallas, waar hij chef is van het Dallas Symphony Orchestra. Daarnaast is hij chef in Hongkong, en regelmatig te gast in Chicago en New York. Vorig jaar was voor Van Zweden wat dat betreft een jaar als menig ander, met véél concerten in de VS en Europa. In Dallas waren er wat strubbelingen, want Van Zweden weet wat hij wil, en is dan soms streng. Maar ja, dirigenten... Temperament en succes zijn ondeelbaar.

33 BEELDENDE KUNST Atelier Van Lieshout

In 2014 had Atelier Van Lieshout tien tentoonstellingen in buitenland en gaf oprichter Joep van Lieshout (52) diverse buitenlandse lezingen. Zijn sculptuur Funky Bones, in het beeldenpark van het Indianapolis Museum of Art, trok internationaal de aandacht omdat het voorkwam in de film The Fault in Our Stars. Het werk werd nagemaakt op de filmset in Pittsburgh. Tijdens de nucleaire top, in maart in Den Haag, zaten de wereldleiders op een van zijn stoelen: de Office Chair.

34 LITERATUUR Cees Nooteboom

Slechts 25 tegen 1 deed Cees Nooteboom (82) in oktober bij de bookmakers voor de toekenning van de Nobelprijs voor literatuur 2014 (die Fransman Patrick Modiano kreeg). Hij werd er niet naar gevraagd door de interviewer van El País, maar zijn statuur werd bevestigd door het kolosale formaat van het interview dat hem werd afgenomen ter gelegenheid van de herdenking van de val van de Muur. We kunnen deze geschiedenis vertellen als wetenschapper, maar we kunnen het ook doen op het ritme van de poëzie van Nooteboom, stond er in de inleiding. „Ik kan me niet herinneren hoe ik schrijver werd”, zei de schrijver in El País, „waarom ik ineens aan een tafel zat te schrijven.”

35 DANS Nederlands Dans Theater

Het gezelschap concentreerde zich in 2014 op de Europese steden waar het elke twee of drie jaar speelt, zoals Londen, Oslo, Edinburgh, Baden Baden en Parijs, waar het twee weken achtereen optrad in een uitverkocht Theatre Chaillot. NDT 1 speelde in het najaar in China. De dansers van NDT 2 traden op in Stockholm, als onderdeel van de viering van 400 jaar internationale betrekkingen tussen Nederland en Zweden. Door de verbouwing van de zalen in Den Haag verwacht het gezelschap de komende jaren meer naar het buitenland te gaan.

36 FOTOGRAFIE Inez van Lamsweerde & Vinoodh Matadin

Inez van Lamsweerde (52) en Vinoodh Matadin (54) zijn al vele jaren Nederlands meest succesvolle modefotografen. Hoe groot hun status in de modewereld is, spreekt uit het feit dat ze sinds 2013 een eigen parfum hebben: ‘1996 Inez & Vinoodh’ – Doutzen Kroes noemde het onlangs nog haar favoriete luchtje. De fotografen wonen in New York en werken vooral voor grote buitenlandse bladen en modehuizen. Vorig jaar maakten ze onder meer advertentiecampagnes voor Balmain, Isabel Marant, Miu Miu, Vaccarello en Zegna.

37 KLASSIEK Eva-Maria Westbroek

Met roemruchte wortels bij muzikaal pastarestaurant Pasta e Basta had haar carrière een woelige opstartfase. Maar de laatste jaren is sopraan Eva-Maria Westbroek (45) zonder meer de succesvolste operadiva van Nederland, met een stralende powerstem die regelmatig te beluisteren is aan de grootste internationale huizen.

In 2014 trad ze onder meer op aan de Deutsche Oper in Berlijn onder Simon Rattle, in the Metropolitan in New York, de Royal Opera in Londen en in het Gran Teatro del Liceo in Barcelona.

38 BEELDENDE KUNST Florentijn Hofman

Zijn reuzenbadeend reisde verder de wereld over en meerde onder meer aan in Londen, Los Angeles, Pittsburgh en Taiwan. ‘Rubber Duck’ is daarmee een van de bekendste publieke kunstwerken ter wereld geworden. Ook liet Florentijn Hofman (38) in 2014 een gigantisch houten nijlpaard in de Thames dobberen, de ‘HippopoThames’. Het cartooneske beest werd al snel een publiekslieveling van bezoekers van het Thames Festival. In Taiwan introduceerde Hofman op een land-artfestival in Taoyuan de ‘Moon Rabbit’, een reusachtig wit knuffelkonijn.

39 FILM Hoyte van Hoytema

Cameraman Hoyte van Hoytema (43) is een van de succesvolste Nederlanders in Hollywood. Hij tekende onder meer voor het camerawerk van het sciencefictionepos Interstellar in 2014, op de voet gevolgd door de nieuwe Bond-film Spectre, die volgende maand in première gaat. In Hollywood was hij opgevallen door zijn voortreffelijke camerawerk voor de Zweedse vampierfilm Let The Right One In (Tomas Alfredson, 2008). Hoytema, die zich onderscheidt door zijn warme, organische, nimmer uitsloverige filmstijl, was met Interstellar genomineerd voor een BAFTA voor beste cinematografie.

40 FOTOGRAFIE Erwin Olaf

Niet zijn solotentoonstellingen in musea in Chili, Duitsland, Hongarije, Polen, Spanje en Turkije, niet zijn opvallende serie foto’s voor het nieuwe Van den Ende-theater in Hamburg en niet zijn tweede grote monografie bij de prestigieuze New Yorkse uitgever Aperture waren vorig jaar het meest opmerkelijke nieuws over fotograaf Erwin Olaf (56).

Wat dan wel? De door hem ontworpen euromunten met het hoofd van koning Willem-Alexander erop verspreidden zich vanaf eind januari in ongekende aantallen over Europa.

41 KLASSIEK Janine Jansen

Onze nationale viooldiva doet het rustiger aan sinds haar veelbesproken burn-out, maar dan nog gaf Janine Jansen in 2014 zo’n dertig buitenlandse concerten. Grote solo-optredens wisselt ze af met wat ze het leukste vindt: kamermuziek met vrienden. Jansen, gevestigd in Utrecht en Stockholm, was in 2014 de ‘featured artist’ in Last Night of the Proms van de BBC. Ze trad verder op met het London Symphony Orchestra, het Boston Symphony Orchestra en het Deutsches Symphony Orchester in Berlijn. En, innemend, ze beet zich vast in het speciaal voor haar gecomponeerde, uiterst veeleisende Vioolconcert van Michel van der Aa.

42 Beeldende kunst Guido van der Werve

Zie groot kader (pagina hiernaast)

43 DANCE Martin Garrix

Martijn van de Garde (19) uit Amstelveen, house-dj Martin Garrix, protegé van Tiësto, brak in 2013 door in Europa met Animals. De single haalde vorig jaar platina in de VS. Garrix werkte samen met grote sterren als Usher en leermeester Tiësto. Ook trad hij 120 keer op in het buitenland, vooral in Europa.

Hoewel het voor een minderjarige soms lastig is om in Amerika op te treden, speelde Garrix er toch al dertig keer, vooral op grote festivals als Coachella en Ultra Music Festival. Hij werd genomineerd voor een MTV Video Music Award en won een International Dance Music Award. Zijn vermogen wordt geschat op 10,9 miljoen euro.

44 DESIGN Studio Drift

Met lampjes met echte paardebloempluisjes bouwden Lonneke Gordijn (35) en Ralph Nauta (37) aan een lichtimperium (Studio Drift telt 40 werknemers), dat vorig jaar negen buitenlandse tentoonstellingen had en acht opdrachten voor grote lichtinstallaties.

45 POP Within Temptation

Al zeker tien jaar viert de symfonische metalband Within Temptation uit Waddinxveen grote successen in het buitenland. Hydra, het zesde studioalbum, werd wereldwijd 250.000 keer verkocht en was even goed voor een eerste plaats in de iTunes-winkel. In 2014 trad de band met de beukende gitaren en zangeres Sharon den Adel 72 keer op in het buitenland, voornamelijk in Europa en de Verenigde Staten. Hoogtepunt: een uitverkochte show in de Londense Wembley Arena.

46 BEURS Tefaf Maastricht

De kunst- en antiekbeurs in Maastricht is al jarenlang topfavoriet van internationale verzamelaars. Ook in 2014 was het aanbod aan oude en moderne meesters weer indrukwekkend, met onder meer een schilderij van Van Gogh, een mobile van Alexander Calder en een zestiende-eeuws paneel van Lucas Cranach de Jongere. Topstuk was een zeldzame Chinese schaal uit de Yuan-dynastie (1279-1386) die voor ruim 14 miljoen euro verkocht werd. De Tefaf trok in 2014 ruim 74.000 bezoekers, 4.000 meer dan het jaar ervoor. De kunstliefhebbers kwamen uit 56 verschillende landen – ook dat was een record.

47 POP/JAZZ Metropole Orkest

Het Metropole Orkest, als volledige bigband met houtblazerssectie en strijkorkest behorend tot de bekendste pop- en jazzorkesten ter wereld, is na een uiterst spannend jaar waarin het voorbestaan werd bedreigd in 2014 verzelfstandigd. Het orkest wil zich meer laten zien, onder de nieuwe Britse chef-dirigent Jules Buckley. Het werkt met hippe artiesten en gaat nieuwe, frisse samenwerkingen aan. Zes keer werd in 2014 opgetreden in het buitenland, waaronder een keer op het Curaçao North Sea Jazz Festival. Britse optredens in het Olympic Theatre en de Royal Albert Hall in Londen tijdens de (BBC) Late Night Proms – als het eerste niet-Engelse orkest – sprongen in het oog. Met de Britse singer-songwriter Laura Mvula werd in de Abbey Road Studios een album opgenomen.

48 BEELDENDE KUNST Mark Manders

Door zijn deelname aan de Biënnale van Venetië in 2013 was de internationale belangstelling voor de raadselachtige sculpturen van Mark Manders (47) flink gewekt. De Nederlandse kunstenaar kreeg in 2014 twee grote soloshows, in Collezione Maramotti, het privémuseum van de Italiaanse modekoning Max Mara in Reggio Emilia, en in Santiago de Compostela. Bij de Italiaanse expositie gaf zijn eigen Roma Publications een kunstenaarsboek uit.

49 LITERATUUR Arnon Grunberg

Arnon Grunberg (44) is altijd overal en nergens: in 2014 rolden in verschillende landen negen boeken van de persen: Afrikaans, Hebreeuws en van alles ertussenin. Hij trad 29 maal op in Europa en reisde onder meer naar Egypte en Afghanistan – overigens om daar in Nederland verslag van te doen. Wie zo internationaal leeft als Grunberg, heeft een opvatting over ontheemding die niet veel meer met landsgrenzen van doen heeft. In de Kerstbijlage van deze krant schreef hij dan ook, volledig geïnternationaliseerd: „De ware balling is hij die geen toegang heeft tot kapitaal dat hem in staat stelt medische zorg te kopen, goede advocaten in te huren en fatsoenlijk schoeisel aan te schaffen.”

50 TONEEL Wunderbaum

Het Rotterdamse acteurscollectief speelt niet alleen in Nederland en België, maar ook in het Verenigd Koninkrijk, Scandinavië, Duitsland, Brazilië en de Verenigde Staten. De groep maakt geëngageerd (locatie)theater middenin de samenleving, dat ze tussen de daklozen op Skid Row in Los Angeles brengt, dan weer op het Tempo Festival in Rio de Janeiro met Looking for Paul. In 2014 ontvingen ze voor die voorstelling de Total Theatre Award voor meest innovatieve voorstelling van het Edinburgh Fringe Festival.

51 KLASSIEK Ton Koopman

Denk je aan Nederland, dan denk je aan Bach en de Matthäus. En dus aan Ton Koopman (71), die met zijn Amsterdam Baroque Orchestra in 2014 een uitgebreide Matthäus-tour ondernam in Nederland, Spanje en Frankrijk. Maar Koopman is een man met veel talenten – en energie. Als gastdirigent leidde hij in 2014 orkesten in Parijs, Rome, Zürich, San Francisco, Luxemburg, Madrid, Lyon, Frankfurt en Wenen. Als organist: concerten van Luxemburg tot Canada. Als klavecinist: toertjes door Italië en Oostenrijk. Verder mag de Bach Prize van de Royal Academy of Music niet onvermeld blijven noch zijn eigen festival in de Périgord. En dan voltooide hij nog de cd-opnamen van alle werken van Buxtehude. Koopmans 2014-agenda was eigenlijk zó vol dat je je afvraagt waarom hij in deze Top 100 niet hoger staat.

52 DESIGN Marcel Wanders

Veel vormgevingsliefhebbers ‘love to hate’ Marcel Wanders (52). De ‘Lady Gaga van de designwereld’ gaat er niet onder gebukt. Naast zijn overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam (300.000 bezoekers) had Wanders vorig jaar exposities in de VS, Israël en Italië. Hij werkte in opdracht van tal van internationale opdrachtgevers. Moooi, het interieurlabel waarvan hij mede-eigenaar is, had bij de Salone in Milaan een van de grootste tentoonstellingen.

53 KLASSIEK Michel van der Aa

Zijn werkkamer oogt als een studio en appelleert in weinig aan het romantische idee van de componist met vel muziekpapier, potlood en gum. Componist Michel van der Aa (45) heeft dan ook zijn eigen niche gevonden in de mix van nieuwe muziek en multimedia, en levert daarin echt pionierswerk. In 2014 werden 56 van zijn werken uitgevoerd op 40 concerten, van New York tot Seoul en van Buenos Aires tot Boedapest.

54 DESIGN Jurgen Bey

Jurgen Bey (50) is de nummer 30 op de lijst van invloedrijkste ontwerpers van het Britse tijdschrift Wallpaper. Die hoge positie heeft hij niet alleen te danken aan de meestal experimentele ontwerpen die hij samen met zijn vrouw Rianne levert onder de naam Studio Makkink & Bey. Hij is ook een veelgevraagd designcurator en een invloedrijk bestuurder in allerlei kunstorganen.

55 DANCE Laidback Luke

In 2014 had Laidback Luke (36) een goede reden om zijn optreden op Ultra Music Festival in Miami te annuleren: hij werd voor de derde keer vader. Hij drinkt niet, is kungfu-master en programmeert podia op festivals als Creamfiels en Tomorrowland. Met zijn supersterren-thematour Super You & Me toert hij de wereld rond. De electrohouse-dj trad vorig jaar 133 keer op in het buitenland.

56 ARCHITECTUUR Adriaan Geuze/West 8

West 8 is het Rotterdamse bureau dat Adriaan Geuze (54) in 1987 oprichtte. Van oorsprong is Geuze landschapsarchitect, maar zijn bureau heeft zich ook toegelegd op stedenbouw en bruggen. In 2014 werd van West 8, dat ook een vestiging in New York heeft, het eerste deel van de herinrichting van Governors Island in New York opgeleverd. In Wenduine in België werd een voetgangersbrug voltooid en in Karlsruhe werden de tuinen rondom het gerestaureerde gerechtsgebouw in gebruik genomen.

57 Film Michiel Huisman

Zie groot kader (volgende pagina)

58 ARCHITECTUUR Kees Christiaanse/KCAP

Nadat Kees Christiaanse (62) jarenlang had gewerkt bij OMA richtte hij in 1989 KCAP op. Behalve een kantoor in Rotterdam heeft KCAP vestigingen in Zürich en Shanghai. Vanuit Zürich werkt het bureau aan vooral stedenbouwkundige plannen in Zwitserland, Duitsland en Frankrijk. Vanuit Shanghai werkt het aan plannen in China en Azië, waaronder het masterplan van het Central Business District in Beijing.

59 BEELDENDE KUNST herman de vries

In het jaar vóór zijn biënnalepresentatie in Venetië had de 83-jarige herman de vries twintig internationale exposities, van Würzburg tot Winnipeg. Vooral de grote Zero-tentoonstelling in het Guggenheim Museum in New York, waar de vries deel van uitmaakte, trok veel internationale pers. The Wall Street Journal noemde de expositie „een van de vrolijkste en meest informatieve shows in New York dit seizoen”. Ook zijn soloshow in het Stedelijk Museum in Schiedam kreeg mooie recensies in onder meer het Britse kunsttijdschrift Frieze.

60 DANS Emio Greco en Pieter C. Scholten

Door het Ballet National de Marseille te gaan leiden maakten choreograaf/danser Emio Greco (50) en choreograaf/regisseur Pieter C. Scholten (56) in februari 2014 een grote internationale stap. Het Franse gezelschap gaat veel coproducties maken met hun eigen gezelschap, Emio Greco | PC in Amsterdam. Daarmee traden ze in 2014 op in de VS en Canada, in Polen en Italië. Greco en Scholten trokken de aandacht van buitenlandse media door in de voorstelling Rocco een directe band te leggen tussen dansen en boksen.

61 POP/JAZZ Candy Dulfer

Met wie stond Nederlands bekendste saxofoniste niet op het podium? Ze funkte met Prince (en bakte appeltaart voor zijn verjaardag) en toerde met Van Morrison. Het afgelopen jaar was het business as usual voor Candy Dulfer (46); geen nieuw album, wel 17 buitenlandse optredens met haar band, voornamelijk in Japan en de VS, maar ook in Hongarije, Servië en Rusland.

Privé was het een topjaar, ook met een internationaal tintje: Dulfer trad in Hongarije in het huwelijk met de vijftien jaar jongere Bela Szénási, de keeperstrainer van AFC, de oudste voetbalvereniging van Amsterdam.

62 FILM Job, Joris & Marieke

Job Roggeveen (36), Joris Oprins (35) en Marieke Blaauw (36) hadden veel succes met hun eerder dit jaar voor een Oscar genomineerde A Single Life. De film kreeg ook liefst 14 prijzen en onderscheidingen van uiteenlopende filmfestivals.

De drie kennen elkaar van hun studie aan de Design Academy Eindhoven en zijn sinds 2007 met hun animatiestudio Job, Joris & Marieke gevestigd in Utrecht.

Joris en Marieke leggen zich toe op verhalen en animatie, Job op illustraties en muziek.

63 Theater Dries Verhoeven

Zie groot kader (pagina hiernaast)

64 DESIGN Joris Laarman

Met steun van internationale bedrijven richt ontwerper Joris Laarman (35) zich op de ontwikkeling van digitale fabricagetechnieken. De resultaten van zijn onderzoek trekken wereldwijd de aandacht, en grote musea als het MoMA en het Victoria & Albert hebben zijn futuristische ontwerpkunst al verzameld.

65 MUSEUM FOAM

Het Fotografiemuseum Amsterdam trekt niet alleen 70.000 buitenlandse bezoekers per jaar (op een totaal van 200.000), het ontplooit tal van andere activiteiten die tot ver over de landsgrenzen hun weerklank vinden, zoals het Engelstalige Foam Magazine, de jaarlijkse fotobeurs Unseen en reizende tentoonstellingen (vorig jaar onder meer naar Rusland, China en Dubai).

66 POP/JAZZ Caro Emerald

Caroline Esmeralda van der Leeuw (34) veroverde de wereld in 2010 als Caro Emerald. Haar retropop, die herinnert aan zwierige ballroomjazz, charleston en mambo’s van weleer, viel in vele buitenlanden zeer in de smaak. In 2014 stond haar carrière tijdelijk stil: in maart van dat jaar beviel ze van een dochter. Al stond ze in juli weer op de bühne bij het grote Britse popfestival Glastonbury.

67 ARCHITECTUUR Ben van Berkel /UN Studio

In 1996 werd Ben van Berkel (58), wiens architectenbureau toen nog niet UN Studio heette, bekend met de Erasmusbrug in Rotterdam. Behalve gebouwen ontwerpt UN Studio, dat vestigingen in Amsterdam, Shanghai en Hongkong heeft, ook installaties en meubels. In 2014 nam de Duitse meubelfabrikant Walter Knoll verschillende meubels in productie. In Shanghai werd een glimmende, abstracte sculptuur opgeleverd.

68 KLASSIEK Pieter Wispelwey

Er zijn van die Nederlandse musici die vooral buiten Nederland beroemd zijn. Neem cellist Pieter Wispelwey, 53 inmiddels en op zijn debuut bij het Concertgebouworkest is het nog steeds wachten. Wel gaf hij in 2014 ongeveer 70 concerten in de wereld, van Warschau tot Yokohama en van Brussel tot Salt Lake City. Met het concert van het door hem opgerichte quartet-lab in de Wigmore Hall in Londen haalde hij vijfsterrenrecensies in The Guardian, The Times en The Independent.

69 Film Rutger Hauer

Zie groot kader (volgende pagina)

70 DESIGN Scholten & Baijings

Het ontwerpduo Stefan Scholten (43) en Carole Baijings (42) hebben over buitenlandse opdrachtgevers niet te klagen. Ze zijn verantwoordelijk voor een constante stroom meubels en serviezen, bedlinnen en lampen, karpetten en glazen, alle heel herkenbaar door hun kleurrijke en poëtische handschrift.

Opmerkelijkste nieuwe producten vorig jaar: drie kekke klokken voor Ikea (vanaf 9,99 euro per stuk).

71 DANCE Showtek

2014 was het jaar dat Showtek zijn eerste International Dance Music Award won voor Bad, een track geschreven en geproduceerd met wereldster David Guetta. En dat terwijl Wouter Janssen (33) en zijn broer Robert (31) gewoon begonnen met hardstyle in hun woonplaats Eindhoven in 2001. Ze draaien de hardere kant van electrohouse, gemaakt voor grote zalen: melodisch en hard, simpel maar effectief.

Het duo trad vorig jaar 64 keer op in het buitenland, ook in Japan, China en Ecuador.

72 JAZZ Han Bennink

Jazzdrummer en percussionist Han Bennink (73) is wereldberoemd vanwege zijn volstrekt eigen wijze van drummen: snel en inventief en ‘van het hart’, want noten lezen kan hij niet. Als lid van de Instant Composers Pool (ICP) was hij een belangrijke exponent van de nieuwe orde die de wereld zou ingaan als de New Dutch Swing.

In 2014 trad hij 18 keer op in het buitenland, vooral in de VS, maar ook in Italië en Japan.

73 KLASSIEK De Nationale Opera

Die geweldige Falstaff, in de zomer van 2014 te zien in Amsterdam? Was later nog in Londen te zien. En in Londen, New York, Milaan en Toronto. Opera wordt steeds meer een wereldzaak. Ook bij De Nationale Opera zijn internationale co-producties steeds belangrijker. Samen sta je sterker, kun je ontwikkelingskosten delen en dus interessantere producties realiseren.

In 2014 waren er vier coproducties die in Amsterdam in première gingen en daarna naar het buitenland. Naast Falstaff waren dat de Orfeo met Sasha Waltz&Guests en La bohème (ook zo’n fijne), later bij de English National Opera. Het hoogtepunt? Waarschijnlijk Gounods Faust, het DNO-debuut van La Fura dels Baus. Die productie werd ook helemaal in Amsterdam gemaakt.

74 DANCE Nicky Romero

Nick Rotteveel van Gotum (26) werd bekend toen zijn single Toulouse viral ging in 2012. Daarna had hij een nummer1-hit in Groot Brittannië samen met Avicii: I Could Be The One. Hij draait electro- en progressieve house: opzwepende melodieuze muziek voor de grote zalen. In 2014 bracht hij het nummer Feet On The Ground uit, met vocalen van zangeres Anouk en werkte hij in de studio aan zijn eerste album.

Hij trad 69 keer op in het buitenland dat jaar, ook in Latijns-Amerika, Zuid-Afrika en Rusland.

75 DANS Anouk van Dijk

Anouk van Dijk (50) vertrok in 2012 naar Australië om in Melbourne het dansgezelschap Chunky Move te gaan leiden. Regelmatig geeft ze cursussen over de door haar zelf ontwikkelde ‘countertechnique’ aan dansers vanuit de hele wereld. Ook is Van Dijk nog vaak in Europa, voor de voorstellingen die ze maakt met de Duitse toneelmaker Falk Richter.

76 THEATER Herman van Veen

„Opzij, opzij, opzij, we hebben ongelofelijke haast...” – dat zou ook over de agenda van Herman van Veen (70) kunnen gaan, want hij houdt er, als zanger, muzikant en cabaretier, twee carrières op na: één binnenslands en een tweede over de grens.

Zo veelzijdig zijn de meeste buitenlandse artiesten niet, zodat hij bijvoorbeeld ook in België (44 optredens in 2014), Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland en Zuid-Afrika (in totaal ruim 20) wordt aanbeden, met zijn bijzondere combinatie van clownerie en muziekmozaïek.

77 KLASSIEK Lotte de Beer

Als er één grote belofte is voor de opera in Nederland, is dat wel de immer energieke regisseur Lotte de Beer (33) met al haar borrelende ideeën. In 2014 regisseerde zij Bizets De Parelvissers in Theater an der Wien in Wenen en Tristan und Isolde in Regensburg en de nieuwe opera Vivier voor de Münchener Biennale.

Voor die producties ontving ze de International Opera Award voor Beste Nieuwkomer. Wat in 2014 begon, leidde tot stromen aan aanbiedingen. De Beer verovert de wereld. Haar debuut aan de Met in New York zit in de pijplijn.

78 KLASSIEK Christianne Stotijn

Dat Bernard Haitink graag met haar samenwerkt, was de lanceermotor onder de internationale carrière van de Nederlandse mezzosopraan Christianne Stotijn (38). In 2014 was ze te beluisteren bij onder andere de Stuttgarter Staatsoper (Marfa in Moessorgski’s La Khovanshchina), het Zweedse Radio Symfonie Orkest, het Borodin Quartet, het L’Orchestre National de France en de Kölner Philharmonie. Ook was ze Artist in Residence op het Festival van Vlaanderen in Mechelen.

79 DESIGN Studio Job

Welke ontwerpers exposeren zoveel als Job Smeets (44) en Nynke Tynagel (37), de oprichters van Studio Job?

Op hun cv staan bij het afgelopen jaar twaalf solopresentaties op beurzen en in galeries, van Abu Dhabi tot Australië, en 28 buitenlandse groepstentoonstellingen. Met hun compromisloze ontwerpen op de rand van kunst, design en kitsch bereikten ze plek 33 op de lijst van invloedrijkste ontwerpers van het tijdschrift Wallpaper.

80 KLASSIEK Rotterdams Philharmonisch

Volgens de Raad voor Cultuur is er in Nederland maar behoefte aan één orkest van internationale allure, maar in Rotterdam denken musici, bestuurders en bedrijfsleven daar toch echt anders over.

Aan de kwaliteit van het orkest ligt het niet, dat oogst met de (nu nog) chef-dirigent Yannick Nézet-Séguin de ene na de andere jubelende recensie. 2014 was voor het orkest internationaal gesproken een betrekkelijk luw jaar: twee Europese tournees door zes landen en losse concerten in Parijs en Duitsland.

Maar 2014 was ook het jaar van de Grote Crisis rondom vertrekkend directeur Hans Waege, die de noodzakelijke vernieuwingen anders aanpakte dan de musici wenselijk achtten. Die vernieuwingen krijgen nu langzaam vorm.

81 BEELDENDE KUNST Aernout Mik

Videokunstenaar Aernout Mik (53) doorbrak in 2014 de grenzen van zijn eigen discipline en regisseerde voor de Bayerische Staatsoper de opera Die Flut.

Zijn surrealistische videobeelden uit eerdere werken begeleidden de muziek van Boris Blachers kameropera. In het Haus der Kulturen der Welt was begin 2014 Miks nieuwe video-installatie Speaking in Tongues te zien waaraan tweehonderd acteurs meewerkten. Hij deed mee aan groepsexposities in Mexico, Brazilië, Spanje en België.

82 DANS De Stilte

Geen enkel gesubsidieerd gezelschap treedt zoveel in het buitenland op als dansgezelschap De Stilte uit Breda. Hun voorstellingen voor de jeugd dansten ze vorig jaar in liefst 108 zalen en scholen in het buitenland, van België tot Argentinië, van Bulgarije tot de VS.

83 KLASSIEK Jacob ter Veldhuis

Artiestennaam: JacobTV. Componist van hedendaagse muziek, die in 2014 ruim 50 keer is uitgevoerd, onder meer met zijn sample-opera The News. Soundbites uit nieuwsshows zijn daarin het uitgangspunt.

Nadrukkelijk makkelijk in het gehoor liggende muziek, maar de welluidendheid van Ter Veldhuis (63) zet ook aan het denken. Want fanfaremuziek bij Berlusconi of een klaagduet bij journaalbeelden van een moeder in Bagdad zeggen natuurlijk wel iets.

In 2014 componeerde hij ook zijn Tipperary Concerto voor saxofoonkwartet en orkest.

84 POP Vanderbuyst

Een bas, een gitaar en drums – met dat even simpele als beproefde recept boekte het hardrocktrio Vanderbuyst veel succes. Met hun rauwe jarenzeventigrock traden ze vorig jaar 69 keer op in 8 Europese landen. Dit jaar besloot Vanderbuyst te stoppen na 400 shows in 21 landen.

85 DESIGN Maarten Baas

Na drie jaar afwezigheid stal designer Maarten Baas (37) met een circus-achtige presentatie de show bij de Salone in Milaan, het belangrijkste designpodium ter wereld. Met zijn cabareteske ontwerpen was hij goed voor plek 57 op de lijst van invloedrijkste ontwerpers van het Britse tijdschrift Wallpaper.

86 ARCHITECTUUR Francine Houben/ Mecanoo

Van de vijf oorspronkelijke leden van Mecanoo, die als studenten in 1985 de prijsvraag voor studentenhuisvesting in Rotterdam wonnen, is alleen Francine Houben (60) over. In de beginjaren was Mecanoo gespecialiseerd in stadsvernieuwing en gold het bureau als een van de vlaggendragers van het Nederlandse neomodernisme. Maar sinds het midden van de jaren negentig is het inmiddels omvangrijke oeuvre steeds gevarieerder geworden, ook in vorm. In 2014 werden in Taiwan twee door Mecanoo ontworpen hotels opgeleverd. In dat land nadert Mecanoo’s immense Kaohsiung Kunstencentrum nu zijn voltooiing.

87 BEURS Dutch Design Week

De Nederlandse tegenhanger van de Salone in Milaan lokt elk jaar meer designliefhebbers naar Eindhoven. Vorig jaar trok de dertiende editie van het evenement 250.000 bezoekers, van wie 10 procent uit het buitenland. Curatoren en galeriehouders van over de hele wereld komen talenten scouten op de eindexamententoonstelling van de Design Academy Eindhoven.

88 MUSEUM Kröller-Müller Museum

Met het overzicht van de Franse pointillist Georges Seurat had het Kröller-Müller Museum in 2014 een blockbuster in huis. Maar ook de vaste collectie met de talloze werken van Van Gogh trok veel internationale bezoekers. Het museum op de Hoge Veluwe ontving met 400.000 bezoekers 60.000 meer mensen dan in 2013. Het kocht voor 2,8 miljoen euro de duurste aanwinst ooit: het werk Forme rumore di motocicletta van de Italiaan Giacomo Balla (1871-1957).

89 BEELDENDE KUNST Willem de Rooij

Hij was een van de vier genomineerden voor The Vincent Award, de Europese kunstprijs die een onderkomen gevonden heeft in het Gemeentemuseum Den Haag, en maakte daar een mooie ode aan Mondriaan, maar won net niet. Hij had solotentoonstellingen in het Arnolfini in Bristol en in The Jewish Museum in New York. Voor groepstentoonstellingen reisde De Rooij (46) in 2014 naar Leverkusen, Antwerpen en Barcelona.

90 Dans Club Guy & Roni

Zie groot kader (pagina hiernaast)

91 KLASSIEK Reinbert de Leeuw

Reinbert de Leeuw (77), dirigent, pianist en hét gezicht van de eigentijdse muziek in Nederland, was ook in 2014 met het ensemble ASKO|Schönberg volop te beluisteren. Zelf zal hij aan 2014 waarschijnlijk terugdenken met gemengde gevoelens: hij bewees de muziek een reuzendienst als zeer bevlogen topgast in Zomergasten. Maar 2014 was ook het jaar dat Thea Derks’ ongeautoriseerde biografie over hem verscheen, wat leidde tot een memorabel moddergevecht. Troost: zijn verzamel-cd Reinbert de Leeuw – 75 jaar was naar klassiekemuziekmaat gemeten zeer succesvol en stond een tijdlang in de top-5.

92 MODE Jop van Bennekom & Gert Jonkers

Jop van Bennekom (45) en Gert Jonkers (49) zijn de twee Nederlanders achter het invloedrijke Engelstalige mannenmodeblad Fantastic Man. Dit tijdschrift onderscheidt zich door een inmiddels veel nagevolgde vormgeving: rustig, sober, met veel zwart-witfotografie. De toon is eveneens geheel eigen: geestig, maar ook openlijk bewonderend. In 2014 startten Van Bennekom en Jonkers samen met Penguin Books een driemaandelijks literair magazine, The Happy Reader, en verscheen bij Taschen Forever Butt, een boek met het beste en slechtste uit Butt, het undergroundtijdschrift voor homoseksuele mannen waarmee de samenwerking van het duo in 2001 begon.

93 THEATER Jakop Ahlbom

De geboren Zweed Jakop Ahlbom (44) ontwikkelde in Nederland na de mimeopleiding een inventief-absurdistische theatertaal die internationaal aanslaat. Zijn bejubelde voorstelling Lebensraum (2012) reisde naar het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Duitsland, Spanje en Italië.

Eind 2013 ging zijn regie van Hoffmanns Vertellingen bij Deutsche Oper in Berlijn in première. Het veelgeprezen Horror (2014), een theatrale ode aan en parodie op horrorfilms, werd geselecteerd voor het Vlaams Theaterfestival en dit jaar regisseert Ahlbom Kafka’s Der Prozess in Mainz.

94 POP The Common Linnets

De band met de zangers Ilse DeLange en Waylon eindigde met de countrysong Calm After the Storm verrassend als tweede bij het Eurovisiesongfestival 2014 – alleen de Oostenrijkse travestiet Conchita Wurst kreeg meer stemmen.

Toptiennoteringen in vele landen volgden, net als een Europese tournee. Maar wel zonder Waylon, die in rook leek te zijn opgegaan (‘Waar is Waylon’, kopte De Telegraaf). Tot hij weer opdook en bij de NOS bekendmaakte voorrang te geven aan zijn solocarrière.

95 FILM Katja Herbers

Katja Herbers (34) heeft al een indrukwekkend aantal rollen op haar naam staan, zowel in films als in het theater, ook in Duitsland. Ze bemachtigde vorig jaar een rol als wetenschapper in de Amerikaanse televisieserie Manhattan, die gaat over het Manhattan Project dat leidde tot de uitvinding van de atoombom.

Ook speelde ze mee in het veelgeprezen – en volgens velen ondergewaardeerde – spionnendrama The Americans, genomineerd voor een Critics’ Choice Television Award.

96 JAZZ Yuri Honing

Jazzsaxofonist en componist Yuri Honing (50) is een muzikale omnivoor met een robuust tenorgeluid en een zingende sopraansax.

Hij trad vorig jaar 29 keer op in het buitenland, tot in China, Rusland, India. Ook deed hij mee met een concert van de Amerikaanse componist Philip Glass.

97 DANCE Ferry Corsten

Samen met Tiësto en Armin van Buuren bracht Ferry Corsten (41) vanaf eind jaren negentig trance tot in de uithoeken van de wereld. Vijftien jaar later is de Rotterdamse trance-veteraan nog altijd relevant. In 2014 had Corsten een vaste avond in nachtclub Space op Ibiza en had hij 98 buitenlandse optredens, tot in India, Qatar en Taiwan.

98 FOTOGRAFIE Rob Hornstra

Zeven jaar lang reisden fotograaf Rob Hornstra (40) en journalist Arnold van Bruggen naar het Russische Sotsji, om vast te leggen hoe de stad veranderde door de omstreden Olympische Winterspelen van 2014 – een sterk staaltje slow journalism. Met het boek, de website en de tentoonstelling over het Sochi Project trokken ze vorig jaar internationaal de aandacht. Het leverde Hornstra de Canonprijs voor vernieuwende fotojournalistiek op.

99 FILM Lernert & Sander

Laat een warme strijkbout tegen een chocoladehaas leunen. Of meet een mannenhand een Brioni-maatkostuum aan. Met eenvoudige middelen maakt het Amsterdamse kunstenaarsduo Lernert (Engelberts, 38) & Sander (Plug, 46) onvergetelijke korte films en installaties, waarmee ze prijs op prijs binnenhalen. In 2014 deden ze onder meer opdrachten voor de modemerken COS en Phillip Lim.

100 LITERATUUR Karina Schaapman

De echte grens doorbrak Het Muizenhuis van Karina Schaapman (55) natuurlijk toen de avonturen van Sam en Julia als It Mûzehûs in het Fries verschenen. Daarna was de verovering van de rest van de wereld een peuleschil, met de gelijktijdige verschijning van The Mouse Mansion in de Verenigde Staten en Engeland als hoogtepunt. (De Turken, Chinezen en Russen zaten inmiddels al aan Sam en Julia in het theater).

Nee, voor de verhaaltjes hoefde je het niet te lezen, concludeerden de meer dan 100 reviewers op lezerssite goodreads.com, maar ja... De muizen, de foto’s: cute, cute , cute. ‘Just a perfect little pick me up of a book.’

Stem op nrc.nl

Wie heeft volgens u het meeste aanzien in de wereld? Ook op nrc.nl is de NRC Cultuur Top 100 volledig gepubliceerd. Klik daar de foto van uw favoriete cultuurmaker aan en stem wie volgens u het beste boegbeeld voor de Nederlandse cultuur is.