Column

Mevrouw de nepvoorzitter

Vriendschap en politiek gaan slecht samen. Mensen die graag met zichzelf pronken, staan anderen nu eenmaal snel op de tenen. Mijn favoriete groep ruziezoekers is het presidium – het dagelijks bestuur – van de Tweede Kamer. Wie de stuurloze wanorde onder Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg (VVD) wil begrijpen, moet bij het presidium beginnen.

Het presidium vergadert meestal op woensdagochtend, vanaf een uur of negen. Met een beetje mazzel verschijnen de eerste berichtjes over vijandigheid en venijn al op mijn telefoonschermpje nog voordat ik op Den Haag Centraal aankom. Honger naar conflict.

En die vergaderingen zit Van Miltenburg, met haar allure van overspannen schooldirecteur, dan dus voor.

Het is Nederland in het klein. Iedereen vertegenwoordigd, iedereen een mening – niemand die luistert. Je hebt er mensen als de watervlugge oud-diplomaat Van Veldhoven (D66), oud-journalist Elias (VVD), nationalist Bosma (PVV), de Nederlands-Marokkaanse Arib (PvdA) en de Limburgse conservatief Knops (CDA). Regenboognatie in depressiestand: de ergernis over elkaars stijl is er zo groot dat het presidium vaak niet eens aan zijn meningsverschillen toekomt.

Zo ging het ook drie weken terug, toen het presidium wilde napraten over Wilders’ ‘nepparlement’ tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. De voorzitter greep niet in, presidiumleden wilden opheldering, Van Miltenburg wist de geseling te ontlopen: vlak voordat het ‘nepparlement’ aan de orde kwam, besloot ze de vergadering af te kappen. Verplichtingen elders.

Zodoende kreeg Stientje van Veldhoven pas vorige week woensdag, drie weken later, onder agendapunt 8, de kans de voorzitter op haar fout aan te spreken. De meeste anderen steunden haar. Dus toen Fritsma (PVV) nog diezelfde dag ‘nepparlement’ herhaalde, diende ze hem van repliek. Toen wel.

En gisteren, tijdens het vluchtelingendebat, bleek dat de voorzitter haar laatste beetje gezag kwijt is. Verwarring en wanorde. Tot ieders verwondering greep ze in toen Buma sprak over Wilders’ „nepfractie”: dat woord hoorde Buma niet te gebruiken, zei ze. En toen Wilders Pechtold straffeloos voor „grote nul” uitmaakte, kwam de voorzitter pas in actie nadat partijgenoot Zijlstra haar erop aansprak.

Een symbolisch moment. De meeste oppositiepartijen zegden binnenskamers hun vertrouwen in Van Miltenburg allang op. Ook de PvdA zag het vorig jaar niet meer zitten, maar liet de keuze aan coalitiegenoot VVD. De VVD liet de keuze aan de voorzitter zelf.

Er is dus nog één zetje nodig, en gisteren bleek dat het onvermijdelijke steeds dichterbij komt. Tot die tijd geldt: elke Kamer krijgt de nepvoorzitter die ze verdient.