Letselschade-experts ruiken kans

De schuld aan de vliegramp staat nog niet vast. Maar het rapport biedt munitie voor schadeclaims.

Het wrak van vlucht MH17, een Boeing 777 van Malaysia Airlines, gisteren op het vliegveld van Gilze-Rijen bij de presentatie van het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Nu het eindrapport er ligt komt het aan op goed lezen. Elk woord, elke noot. Ze kunnen juridische munitie opleveren voor advocaten namens de nabestaanden van de slachtoffers van vlucht MH17. Doel is het indienen van een schadeclaim, maar dat is een enorme puzzel. Want welke claim maakt de meeste kans? En bij wie leg je hem neer? Rusland? De rebellen? Oekraïne?

„We zullen zorgvuldig moeten kiezen”, zegt letselschadeadvocaat Peter Langstraat, die met een ‘kernteam’ van zes advocaten de nabestaanden van 160 slachtoffers vertegenwoordigt. „Je kunt niet de volledige schadevergoeding verhalen op meerdere partijen. Zo werkt claimen niet.”

Het liefst stuurt hij uiteindelijk de hele rekening naar de dader, degene die op het lanceerknopje heeft gedrukt. Dat is ook de uitdrukkelijke wens van de nabestaanden, zegt Langstraat, die het er met hen uitvoerig over heeft gehad. „Dus stel dát Rusland verantwoordelijk is, dan zou Rusland moeten worden aangesproken, zowel strafrechtelijk als financieel.” Maar dan moet je wel weten wie de dader is en dat is nu precies waarover de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) zich in zijn rapport niet heeft willen uitlaten. De – strafrechtelijke – schuldvraag is een zaak voor het OM, dat het internationale Joint Investigation Team leidt. Dat onderzoek kan nog een belangrijk deel van volgend jaar in beslag nemen. Daarna is het de vraag of, wanneer en hoe het tot een proces komt.

Zolang over de dader nog geen zekerheid bestaat, is het dus een kwestie van goed lezen in het rapport naar de feiten die er wél zijn. Dat moet nog gebeuren, zegt Langstraat, die het een „grondig” en „systematisch” rapport noemt. Maar voor echte analyse heeft hij simpelweg de tijd nog niet gehad. Het zijn hectische dagen met overleg, media en de eigen praktijk die ook nog doorloopt.

Wel ziet hij na eerste lezing al enige contouren van de puzzel voor zich.

Risico’s niet goed onderkend

„Hier: pagina 269 sub 2.” Langstraat citeert: „De betrokken luchtvaartpartijen hebben de risico’s van het gewapende conflict in het oostelijk deel van Oekraïne voor het overvliegend burgerluchtverkeer niet op adequate wijze onderkend.”

Typisch zo’n zin waar hij straks wel wat mee kan. Want dat Malaysia Airlines aansprakelijk kan worden gesteld, lijkt na dit rapport wel evident.

Langstraat bladert terug, naar pagina 192, en citeert opnieuw: „Op 16 juli 2014 publiceerden de autoriteiten van de Russische Federatie twee NOTAMs (…) Beide verwijzen naar een gewapend conflict in het oostelijk deel van Oekraïne.” Die NOTAM’s waren waarschuwingen, legt hij uit. De vliegtuigmaatschappij heeft die ontvangen maar er niet adequaat op gereageerd. „Er had bij Malaysia Airlines een belletje moeten afgaan.” Ook dit kan volgens hem belangrijk worden, vooral bij het tegenwerpen van de omgekeerde bewijslast.

Claims van meer dan 130.000 euro

Dat zit zo: volgens een internationaal verdrag kunnen nabestaanden tot 130.000 euro per inzittende claimen bij de vliegtuigmaatschappij zonder dat de oorzaak van de crash duidelijk is. Daarboven zal de vliegtuigmaatschappij moeten bewijzen dat ze er alles aan heeft gedaan om de veiligheid te waarborgen – omgekeerde bewijslast. Dat zal hiermee lastig worden, denkt Langstraat. En lukt het de maatschappij niet, dan is het in theorie mogelijk om per nabestaande een veel hoger bedrag te claimen. Het hele vliegtuig is volgens hem tot ongeveer 1 miljard euro verzekerd, verdeeld over tientallen verzekeraars.

Malaysia Airlines is niet de enige partij waar Langstraat nu zijn pijlen op zal willen richten. Want meest opvallend, én verrassend, vond hij de zekerheid waarmee OVV-voorzitter Tjibbe Joustra tijdens de presentatie dinsdag sprak over Oekraïne als verantwoordelijke partij. Zonder kanttekeningen, zonder vergoelijkingen. „Normaal verwacht je dat iemand als Joustra nog zou nuanceren, in termen als ‘andere landen zouden onder gelijke omstandigheden ook zo kunnen hebben gehandeld’. Maar Joustra was heel zwart-wit. Dat had ik niet verwacht.” Het biedt de advocaten een extra optie om te claimen bij een extra partij. Daarop hadden ze met deze mate van zekerheid niet gerekend.