Gup is meer dan een voyeur

Vrouwelijke sociale dieren kopiëren graag de partnerkeus van anderen. Hoe zit het met de mannelijke kant van dat gedrag?

Een guppy (Poecilia reticulata)

Vrouwelijke sociale dieren kopiëren graag de seksuele partnerkeus van anderen. Het kiezen van een fijne vader voor je nageslacht is een zwaarwichtige zaak die veel tijd en energie kost. Bij gebrek daaraan kun je je richten op de keuze van anderen die je al kritisch voorgingen. Een polygame vogelman met al veel vrouwtjes om zich heen op de baltsplaats? Een gup met veel bewonderend vrouwengezelschap? Ze zijn woest aantrekkelijk voor een nieuw gearriveerd vrouwtje, want zoveel seksegenoten kunnen geen ongelijk hebben.

Het is een zichzelf versterkend effect dat ook bij mensen is gevonden, in klein en wereldwijd verband – zie de populariteit van Justin Bieber. Als het seksuele populariteitsballetje eenmaal rolt, krijgt het steeds meer snelheid. Manipulatie is ook heel makkelijk – zo zijn er vrouwen die de met Playboydames omgeven Hugh Hefner écht aantrekkelijk vinden.

Maar hoe zit het bij mannen? Die zijn meestal minder kritisch en smijten hun goedkope zaadcellen kwistig in het rond. Toch is nu ook aangetoond dat mannetjes aan dit kopieergedrag doen. Maar het ligt ingewikkelder. Bij guppen dan. Zij zijn geheimzinnig over hun voorkeuren. Biologen van de Carleton University, Canada, toonden het aan in hun guppengroepjes (Behavioral Ecology and Sociobiology, november 2015).

Uitzoeken welke vrouwtjes aantrekkelijk én ontvankelijk zijn, kost ook mannen tijd. Ze gedragen zich daarom als voyeurs. Als een gup ziet dat een vrouwtje al dingers naar haar hart heeft, vindt hij dat vrouwtje ook meteen heel verleidelijk. Van door paringen geobsedeerd voyeur, wordt hij mededeelnemer. Vandaar de bekende gangbang die rond één bepaald guppenvrouwtje kan ontstaan, met allemaal opgeheven guppenpenisjes – met trouwens gemene grijpklauwtjes

Maar de liefde heeft hier ook iets moois. Een mannelijke gup houdt niet van seksuele rivalen. Als hij alleen een geschikt vrouwtje gevonden heeft, is hij net de terughoudendheid zelf. Als er voyeuristische mannetjes aanwezig zijn, paart hij zelfs helemaal niet met zijn geheime schat. Nee, hij wacht tot hij zich onbespied waant. Tot die tijd doet hij zelfs alsof hij in andere vrouwtjes geïnteresseerd is. Niet dat een gup zo slim is, maar de evolutie is dat wel. Kortom, mannen zijn geheimzinniger over hun bijzondere liefde. Bij guppen dan.