11 keer beet de leeuw het kabinet dood

Met een speciale bijeenkomst vieren de twee Kamers vrijdag dat ze 200 jaar bestaan. Is het parlement een lam, of een leeuw die gromt en soms bijt? Elf keer in twee eeuwen viel een kabinet omdat een van de Kamers nee zei. 

Premier Colijn verlaat het Tweede Kamergebouw na een toespraak die aanleiding was voor de 'operettecrisis' van 1935. Foto ANP

De leden van de Eerste en Tweede Kamer komen vrijdag samen in een speciale Verenigde Vergadering om het 200-jarig bestaan van de Staten-Generaal te vieren. Op die dag is het precies 200 jaar geleden dat beide Kamers voor het eerst na het uitroepen van het Koninkrijk der Nederlanden in Den Haag met elkaar vergaderden.   

Tijdens de feestelijke herdenkingsbijeenkomst in de Ridderzaal zal uitvoerig worden gesproken over het ontstaan en de huidige rol van het parlement: hoe het zich ontwikkelde van een instituut van de koning naar de centrale positie die de volksvertegenwoordiging nu inneemt.

Cruciaal is de grondwetherziening van 1848 die de basis legde voor de huidige parlementaire democratie. Sindsdien kunnen regeringen niet functioneren zonder de steun van een meerderheid van het parlement. De regel daarbij luidt: er is vertrouwen totdat het tegendeel blijkt. Dat vertrouwen is niet vaak ingetrokken. Veel meer kabinetten zijn gevallen als gevolg van onderlinge onenigheid. Sinds de invoering van het algemeen kiesrecht in 1917 hebben de Eerste dan wel de Tweede Kamer in totaal 11 keer hun vertrouwen in een kabinet opgezegd. Ter herinnering aan 200 jaar Staten-Generaal hieronder de keren dat het parlement nee zei en het kabinet ontslag aanbood:

Copyright filmpjes: Polygoon-journaals en Barend & Van Dorp, Instituut voor Beeld en Geluid.