Column

Zorgen in de cockpit

Geplukt van het interne communicatiekanaal van KLM: „We blijven gewoon vliegen over onveilige landen zoals Iran omdat we hoger vliegen dan de raketten kunnen komen... Lijkt mij niet echt goede reclame in deze tijd...” Afgelopen maandag kwamen er vier Russische raketten bestemd voor IS-doelen in Iran terecht.

Of die dialoog tussen een captain en een co-piloot afgelopen nacht boven de Atlantische Oceaan:

Captain: „Als je boven Iran vliegt, zit je veilig op 30.000 voet, maar stel je voor dat de druk wegvalt. Dan moet je voor zuurstof heel snel dalen naar 10.000 voet, maar je kunt niet terug, want je zit in oorlogsgebied.”

Co-piloot: „De kans dat er iets gebeurt, is minimaal.”

Captain: „Dat is waar: het is een calculated risk.”

Co-piloot: „Het zijn kruisraketten. Die raken ons niet.”

Captain: „There’s one thing you don’t want and that is bad luck.”

Als de MH17-ramp ons één ding geleerd heeft: veiligheid in de luchtvaart is niet af te dwingen. Hoe gaat de bemanning van vliegtuigen daarmee om? In de buurt van Schiphol spreek ik een senior purser met een ervaring van dertig jaar. Ze is net terug van een intercontinentale vlucht. De belangrijkste vraag is tegenwoordig: zijn je collega’s te vertrouwen?

„Voor vertrek geef ik de gezagvoerder een hand. Hij kijkt mij aan en ik kijk hem aan en we denken allebei: ‘Kan ik jou vertrouwen?’ Dat is de belangrijkste vraag. Ben je een regelneuker of ben je van het type gezelligheid kent geen tijd? Dan vraagt hij: ‘Zou je me meteen willen informeren bij onregelmatigheden?’ Ik knik.”

De zelfmoord van de Lufthansa-piloot in de Franse Alpen in maart van dit jaar was een slag voor het korps.

De senior purser weet dat ze er nooit van uit mag gaan dat iedereen normaal is. „Bij ons zijn er ook mensen die er doorheen zitten.” Daarom gaat de senior purser altijd even naast de co-piloot zitten als de gezagvoerder naar de wc moet.

Piloten zijn zwart-witdenkers, is haar ervaring. Ze hakken knopen door. Vliegen of landen. Leven of dood. „Ze zijn met z’n tweeën. Als de een wil blijven vliegen boven een oorlogsgebied en de ander zegt: ‘ik vertrouw het niet’, dan slaan ze af. Ze maken altijd keuzes aan de veilige kant.”

Binnenkort vliegt ze over Iran naar een van de Golfstaten. Bang? Ze schudt haar hoofd. „Ik heb ’s nachts Bagdad vanuit de lucht gezien in oorlogstijd en vol verwondering gekeken naar de groene tl-vlekken van armoede en de roze vlekken van rijkdom. En daartussen: het spervuur van de oorlog, maar dat is 30.000 voet ver weg.”