Waarom vloog de MH17 boven oorlogsgebied?

Daar zijn de onderzoekers ook verbaasd over. Malaysia Airlines vloog er, maar dat deden andere luchtvaartmaatschappijen ook. „Vrijwel iedereen vloog over dat gebied”, zei Tjibbe Joustra gisteren ten overstaan van de nabestaanden, die in Den Haag als eersten de conclusies te horen kregen. „De risico’s zijn niet adequaat ingeschat.” Op de dag van de ramp vlogen er 160 verkeerstoestellen over het gebied. In de vier dagen voor de ramp maakten 61 vliegmaatschappijen uit 32 landen gebruik van het luchtruim boven oostelijk Oekraïne. Geen enkel land heeft luchtvaartmaatschappijen gewaarschuwd of een vliegverbod uitgevaardigd. Ook Nederland niet. Nederland had de plicht noch de bevoegdheid om vliegverboden uit te vaardigen, en bij de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten was „geen informatie aanwezig over een concrete dreiging”. Het al of niet sluiten van een luchtruim raakt aan de soevereiniteit van een land. Het luchtruim boven Oekraïne was, althans boven 9,7 kilometer, open. Het ramptoestel vloog op 10,1 kilometer hoogte. In het rapport krijgt Oekraïne er daarom van langs. Dat land had het luchtruim „uit voorzorg” moeten sluiten. Oekraïne hield „onvoldoende rekening met de mogelijkheid van een beschieting van een burgervliegtuig op kruishoogte”, aldus het rapport. Overigens komt het zelden voor dat een land het luchtruim sluit bij een militair conflict. Maar toch. Het militaire conflict tussen Oekraïne en pro-Russische separatisten had zich de maanden voor de crash naar het luchtruim uitgebreid. Er waren zestien helikopters en vliegtuigen van Oekraïne neergeschoten, met wapens waarvan bekend was dat die hoger konden reiken dan waar de burgerluchtvaart doorgaans vliegt. Kort voor de crash was een vrachtvliegtuig van het Oekraïense leger, een Antonov, van grote hoogte uit de lucht geschoten, waarbij twee bemanningsleden waren omgekomen. Over dat incident werden diplomaten van andere landen geïnformeerd maar ook die zagen de gevaren er niet van in; het kwam niet in hen op de luchtvaartautoriteiten in eigen land te informeren over de escalatie in Oost-Oekraïne. „We hebben er op geen enkel moment aan gedacht dat daar ook nog burgervliegtuigen overheen vlogen”, aldus een van de bronnen tegenover de onderzoekers.