Senaat Italië stemt in met machtsverlies, opsteker voor Renzi

Een cruciale hervorming in het instabiele Italiaanse bestel betekent een symbolische zege voor premier Renzi.

In een van de belangrijkste hervormingen van het Italiaanse bestel sinds de oorlog heeft de Senaat gisteren ingestemd met een vergaande beperking van zijn bevoegdheden en omvang. Deze wijziging moet ertoe bijdragen het notoir instabiele politieke bestel effectiever te maken, en ook goedkoper.

In een commentaar vanmorgen vergeleek de Corriere della Sera deze hervorming qua belang met de conferentie op Jalta, waar begin 1945 de invloedssferen van het naoorlogs Europa werden afgesproken. En de zakenkrant Il Sole 24 Ore schreef, ondanks een aantal bedenkingen: „Een noodzakelijke verandering. Want de welvaart van landen [...] hangt ook af van de efficiëntie van hun instituties.”

Il Sole wijst erop dat Italië het enige EU-land is waar de twee kamers van het parlement identieke bevoegdheden hadden. Dat was na de oorlog bedacht om te voorkomen dat opnieuw een sterke man alle macht naar zich toe zou trekken. Maar dat bood ook ruimte voor veel politieke machinaties.

De ‘nieuwe’ Senaat heeft alleen wetgevende bevoegdheid over de grondwet en Europese verdragen. Hij kan niet meer een kabinet ten val brengen. Bovendien daalt het aantal senatoren van 315 naar 100. Van hen worden er 95 afgevaardigd door de regio’s, die vijf anderen worden aangewezen door de president. Deze opzet moet de band tussen ‘Rome’ en de regio’s versterken en, omdat het om senatoren gaat die al worden betaald voor een vertegenwoordigende- of bestuursfunctie, moeten de kosten sterk dalen.

Er wordt al decennia gepleit voor politieke hervormingen, maar het lukte nooit eerder daarover een akkoord te bereiken. Dat de Senaat gisteren met 179 stemmen vóór en 17 tegen hiermee instemde – de meeste senatoren van de oppositie stemden niet mee – is een grote opsteker voor premier Renzi. „Het lange seizoen van tot niets leidende politiek is voorbij”, schreef hij gisteren op zijn Facebookpagina. „Er worden hervormingen doorgevoerd, Italië verandert.”

De hervorming van de Senaat gaat overigens niet meteen van kracht. Omdat hiervoor wijziging van de grondwet nodig is, moeten de Kamer en de Senaat er volgend jaar nogmaals over stemmen. Daarna moet het besluit worden voorgelegd aan de kiezers in een referendum. Maar Renzi heeft opnieuw een stap vooruit weten te zetten, net als met de hervorming van het arbeidsrecht, waar voorgangers altijd maar weer struikelden.