Nederland te licht voor Europa

Tsjechië maakte aan alle illusies een einde. Oranje doet voor het eerst sinds 1984 niet mee aan het EK.

Wesley Sneijder baalt na de eerste goal van Tsjechië. De Tsjechen waren al geplaatst, maar voetbalden met de energie, klasse en het rendement dat Oranje ontbeerde. Foto ANP/KOEN VAN WEEL

De dalai lama zei dat geluk ontstaat vanuit je eigen daden. Als dat waar is, maakte het Nederlands elftal gisteravond in geen enkel opzicht nog aanspraak op een wonder dat de ploeg alsnog naar de play-offs zou leiden. Toch had bondscoach Danny Blind nog hoop voor de thuiswedstrijd tegen Tsjechië. „Ik weet niet of de wereld altijd zo werkt.”

Mogelijk waren zijn woorden meer op emotie gebaseerd dan ratio, terwijl iedereen stiekem nog hoopte op een mirakel. Op misschien wel weer een blunderende grensrechter zoals in 1973, toen Nederland het WK kon halen ten koste van België. Uit al die memorabele duels uit het verleden werd tot op het laatste moment nog hoop geput. Vergeefs. Het was het laatste beetje houvast op een schip dat gisteravond definitief reddeloos zonk.

Geen EK 2016 voor Nederland. De ploeg hoopte op een misstap van concurrent Turkije, maar werd in plaats daarvan met 3-2 verslagen door een veel beter Tsjechië. De Tsjechen waren al geplaatst, maar ze voetbalden met de energie, klasse en het rendement dat het publiek zo graag van het Nederlands elftal had willen zien. Het zag hoe de kersverse international Virgil van Dijk twee keer achter elkaar mis greep, bij de 0-1 en 0-2. Gefopt als een beginner.

Zijn handelen stond symbool voor de toestand van dit Oranje. Een nationale ploeg die alleen de volle punten haalt tegen Letland en Kazachstan, plus één tegen Turkije, is te licht voor de top van Europa. Zelfs nu die top tegenwoordig uit 24 landen bestaat, na de uitbreiding van het EK. De leeuw is uitgebruld.

De kwalificatiereeks was dan ook een aaneenschakeling van ergernis en drama. Van de fatale flater van Daryl Janmaat in Tsjechië, tot de domme rode kaart van Bruno Martins Indi tegen IJsland en de ontluisterende 3-0 nederlaag in Turkije. De Turken stonden er wel op momenten dat verzaken dodelijk kon zijn. Niet alleen tegen Nederland, maar ook afgelopen zaterdag toen ze van Tsjechië wonnen op de dag dat bijna honderd landgenoten omkwamen bij een bomaanslag in Ankara. Als één ploeg geluk verdiende, was het wel Turkije, dat gisteren de derde plek veilig stelde met 1-0 won van IJsland.

De laatste keer dat Nederland ontbrak op een EK was in 1984, toen de ploeg het toernooi misliep door de 12-1 overwinning van Spanje op Malta. In de nasleep daarvan voelden spelers zich bedonderd na een onmogelijke uitslag, maar nu is louter zelfkritiek op zijn plek. In de spiegel kijken en zien dat het heilige vuur in beslissende duels ontbrak, dat routiniers op hun retour zijn en een bondscoachwissel geen soelaas bood. Blind of Hiddink bleek om het even. Ook Blind worstelde met blunderende spelers, blessures en een gebrek aan oplossingen. Onder hem ging het zelfs slechter.

In elk van zijn vier duels stelde hij andere spelers op. Soms gedwongen, maar het had ook wat weg van paniekvoetbal. De ene keer Huntelaar, dan weer Van Persie en dan weer andersom. Gisteren kwam Van Persie er na veertig minuten in. Als extra spits. Hij maakte eerst een eigen doelpunt. Daarna de 2-3.

Het spel was tenenkrommend

Tenenkrommend was het spel in de Arena. Wederom was te zien wat oud-internationals alsmaar zeggen over het huidige Oranje: de ploeg ontbeert killersmentaliteit. De hartstocht waarmee aanmerkelijk minder goede elftallen Oranje toch weten te verslaan. Het heilige moeten. Niks van te zien.

Blind kan dat niet aanwakkeren. Hij is geen autoritaire leider als Louis van Gaal en Alex Ferguson, van wie de laatste zelfs vedette Cristiano Ronaldo een beetje bang hield. Hij is meer een milde man tegen wie spelers gerust zullen zeggen: volgende keer beter coach, jammer.

Wat nu? Het lijkt in elk geval geen slecht plan dat de KNVB meegaat in de wens van belangenvereniging Coaches Betaald Voetbal. De trainers willen dat de KNVB een technisch directeur aanstelt. Met onder meer als doel dat de bondscoach met een expert kan sparren en minder met manager betaald voetbal Bert van Oostveen, die meer een ambtelijke bestuurder dan voetbalman is.

Hij is de directeur die liefst drie bondscoaches aanstelde tot en met het EK van 2016. In het voorjaar worden de werkzaamheden van Blind geëvalueerd. Mochten de wegen dan scheiden, dan krijgt Nederland straks een vierde bondscoach met een contract dat sowieso tot 2016 loopt. Dat zegt genoeg: crisis.