Rutte: hadden enorme instroom niet zien aankomen

Harde confrontaties tussen Wilders en de rest van de Kamer domineerden asieldebat.

Foto ANP / Martijn Beekman

De Tweede Kamer debatteerde vandaag met de top van het kabinet over de instroom van asielzoekers in Nederland. Aan het debat deden de fractievoorzitters mee, om het belang van de problematiek te onderstrepen.

Lees hieronder een live aangevulde samenvatting van het debat, inclusief tweets van onze politiek redacteuren Christiaan Pelgrim en Petra de Koning.

De beantwoording van het kabinet

  • Rutte zegt op kritiek van onder meer D66-leider Pechtold dat het kabinet niet heeft kunnen voorzien dat de instroom van asielzoekers de afgelopen maanden zo sterk zou toenemen. Als voorbeeld noemt hij de escalatie van de burgeroorlog in Syrië. Voor het op een eerder moment uit voorzorg openhouden van opvanglocaties die niet zouden worden gebruikt was geen draagvlak geweest, zegt Rutte.
    Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Rutte over verwijt dat kabinet traag is. Niemand zag zo’n hoge instroom aankomen. Geen draagvlak voor veel lege azc’s in rustige tijden
  • Op vragen ChristenUnie-fractievoorzitter Slob legt Rutte het maandag gesloten asielakkoord van de coalitie uit: hij bevestigt dat de voorrangsregeling voor vluchtelingen bij de toewijzing van sociale huurwoningen op termijn komt te vervallen. Vluchtelingen komen normaal gesproken in sociale huurwoningen, na het krijgen van een verblijfsvergunning. Maar gemeenten hebben niet genoeg sociale huurwoningen voor alle woningzoekenden. Daarom spraken het kabinet, provincies en gemeenten vrijdag al af dat er veel extra ‘semipermanente’ woningen moeten komen. Hoeveel precies kon Rutte nog niet zeggen. Gemeenten willen komend halfjaar tienduizend vluchtelingen met een verblijfsvergunning vanuit asielzoekerscentra overbrengen naar woningen.
  • Rutte wil op een vraag van Pechtold (D66) niet speculeren over hoeveel asielzoekers er volgend jaar naar Nederland kunnen komen. Pechtold stelde vraag omdat VVD-fractievoorzitter Zijlstra eerder vandaag zei dat dit er wel 300.000 kunnen zijn.
  • De premier zegt dat de inzet van Nederland op de EU-top van morgen is dat er echt serieus werk wordt gemaakt van het implementeren van een ‘vaste verdeelsleutel’ voor asielzoekers. Dat wil zeggen dat asielzoekers die Europa binnenkomen op een eerlijke manier over de EU-lidstaten worden verdeeld. “Dat is de enige manier om het ‘asielshoppen’ te stoppen”, aldus Rutte. Het uiteindelijke doel moet echter volgens de premier blijven dat alle vluchtelingen uit bijvoorbeeld Syrië in landen in de regio kunnen worden opgevangen.
    Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Rutte: “We weten van het Romeinse Rijk: als je je grenzen niet goed bewaakt, is dat het begin van het einde.”
  • Dijkhoff zegt op een vraag van Slob (ChristenUnie) dat de honderd extra vluchtelingen die nu in het Drentse dorpje Oranje zijn gestationeerd binnen vier weken daar weer weg zullen zijn. In Oranje ontstond vorige week grote ophef over het besluit van Dijkhoff om tegen eerdere afspraken in toch meer asielzoekers in een leegstaand vakantiepark op te vangen.
  • Vicepremier Asscher legt in zijn beantwoording de nadruk op het traject nadat een asielzoeker een tijdelijke verblijfsvergunning heeft gekregen. Het leren van de taal, het kennismaken met de Nederlandse normen en waarden en oriëntatie op de arbeidsmarkt zijn daarbij belangrijk, vindt Asscher.
    Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Asscher zegt dat snel taal leren belangrijk is na verkrijgen verblijfsstatus. Pechtold: moet al eerder, in azc. Gaat Asscher naar kijken.

De inbreng van de belangrijkste partijen uit de Kamer

Jesse Klaver (GroenLinks):
“Ik twijfel er niet over dat ons land dit aankan”, zei GroenLinks-leider Klaver in het begin van zijn betoog. Hij hekelde rechtse politici als Wilders en VVD-fractievoorzitter Zijlstra, die volgens Klaver doen alsof we de grenzen voor asielzoekers kunnen sluiten. Klaver vindt dat alle politici realistisch moeten zijn. “Veel mensen zullen blijven en gaan hier hun leven opbouwen. Daarom moeten we vanaf dag één inzetten op integratie.”

Klaver kwam hard in aanvaring met PVV-leider Wilders:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Wilders noemt bedbadbrood-opvatting GroenLinks ‘knettergek’. Klaver: “Liever knettergek en humaan dan asociaal”

Bekijk hier via RTL beelden van de aanvaring:

Emile Roemer (SP):
De instroom van asielzoekers heeft een “enorme impact”, zei SP-leider Roemer. Voor de asielzoekers, maar ook voor de opvanglanden. Hij stelde dat de instroom niet tot grote spanningen in de samenleving mag leiden. Roemer hoopt dat op de EU-top van morgen en vrijdag kan worden gesproken over meer stabiliteit in de regio, wat volgens hem de enige oplossing voor het stoppen van de vluchtelingenstroom is.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim SP bepleit eerlijke verdeling vluchtelingen over Europa. Noemt daarna “terechte zorgen” burgers over banen en wachtlijsten huurwoning

Ook nu was het Wilders die op felle wijze de degens kruiste met Roemer:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Wilders tegen Roemer: asielzoekers zijn vaak “jonge mannen vol met hormonen”. “Uw kiezer wil dat helemaal niet”

Alexander Pechtold (D66):
D66-leider Pechtold betreurt het dat de Kamer in een “sfeer van onsmakelijke voorbeelden en foute verdachtmakingen” over de asielkwestie spreekt, daarbij verwijzend naar Wilders en de uitspraken van Zijlstra (VVD) over asielzoekers die voor plastische chirurgie naar Nederland zouden komen.

Pechtold vindt dat het kabinet tekortschiet bij de opvang van asielzoekers. “Sommige vluchtelingen moeten iedere 72 uur de bus in, van opvang naar opvang.” Hij vindt dat gemeenten ook kleinschalige opvang moeten kunnen bieden. Verder benadrukt Pechtold het belang van het snel vinden van werk voor vluchtelingen.

En (uiteraard) viel Wilders ook Pechtold aan:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Pechtold: “Ik gruwel van de PVV”. Maar: “Ik gruwel ook van politici die tegen denkbeelden PVV aanschurken uit electorale overwegingen”
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Pechtold verwijt Wilders dat meeste burgers lokaal geen PVV kunnen stemmen. Wilders:”U bent regent die mensen vanuit ivoren toren les leest”

In tweede termijn vroeg Pechtold per motie om opvang van asielzoekers in kazernes van Defensie en taalcursussen voor asielzoekers.

Diederik Samsom (PvdA):
De PvdA-leider zag in Nederland de afgelopen weken vooral uitersten, van boosheid op asielzoekers tot mensen die spontaan spullen naar asielzoekerscentra kwamen brengen. Het illustreert volgens hem “de worsteling die in ons allen woedt” als het gaat om het asielvraagstuk. Hij roept de Kamer op “zonder pretenties en claims van het eigen gelijk” een goed debat te voeren over oplossingen voor de grote opgave waar de instroom Nederland voor stelt.

Samsom pleitte, in navolging van Pechtold, voor de mogelijkheid van kleinschalige opvang in gemeenten:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Samsom pleit weer voor minder grootschalige asielopvang. “Vernietigend voor draagvlak.” Dijkhoff zei eerder dat kleine locaties duur zijn

Samsom moest zich verdedigen voor het akkoord dat hij maandag met de VVD sloot over ‘soberder’ opvang. Volgens een aantal oppositiepartijen leggen beide partijen het akkoord anders uit. Samsom benadrukte dat ‘sobere’ opvang geen doel op zich is, maar een middel is om meer opvangplekken te vinden.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Pechtold: ‘PvdA zegt: ze mogen gratis huren. VVD zegt: sober leefgeld.’ “Vanuit één werkelijkheid worden twee beelden gecreëerd”
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Roemer verwijt Samsom dat hij vluchtelingen als aparte groep behandelt door huur en zorgverzekering voor hen te regelen

De PvdA-leider sprak aan het slot van zijn betoog de hoop uit dat de EU-top van de komende dagen eindelijk doorbraken oplevert over een eerlijker verdeling van asielzoekers over Europa.

Geert Wilders (PVV):
PVV-leider Wilders vestigde de aandacht op zich door zijn termijn te vullen met verhalen van ‘gewone Nederlanders’ die overlast door asielzoekers ervaren. Wilders las mails voor over bedreigingen en andere incidenten in en rond asielzoekerscentra.

Klaver (GroenLinks) en Roemer (SP) wilden weten of Wilders bedoelt dat álle asielzoekers zich aan deze gedragingen schuldig maken. Nee, zei de PVV-leider, maar enkel incidenten zijn het volgens hem ook niet:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Wilders gebruikt zijn termijn om mails te lezen van “gewone mensen” die je “niet hoort in de media”
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Klaver reageert met azc-plaatsen waar hakenkruizen en “white power staat. “Ga ik Wilders niet aanrekenen, ook al roept hij op tot verzet”
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Samsom: wat schrijft u deze mensen terug? Wilders: “dat ze dit oa te danken hebben aan u”. Samsom: “ga eens denken aan een oplossing”

Pechtold (D66) wees Wilders op de situatie in 2011, toen hij het eerste kabinet-Rutte gedoogde:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Pechtold: “Hoeveel asielzoekers kwamen in 2011 binnen onder uw verantwoordelijkheid?” Wilders: “Ik ben geen politicus van verleden”

Er was tijdens Wilders’ inbreng kritiek op Kamervoorzitter Van Miltenburg, die in een vorig debat Wilders niet corrigeerde toen hij van een ‘nepparlement’ sprak en nu wel CDA-leider Buma en GroenLinks-fractievoorzitter Klaver terechtwees voor ‘nepfractie’ en ‘nepdemocraat’:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Wilders mag “u bent een grote nul” zeggen tegen Pechtold. Voorzitter @AnouchkavM greep wel in bij “nepfractie” van Buma. #asieldebat
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Pas nadat Zijlstra erop wijst, corrigeert voorzitter @AnouchkavM ook Wilders voor zijn opmerking
Twitter avatar pdekoning petra de koning In #vluchtelingedebat is nu @AnouchkavM middelpunt: zegt dat @jesseklaver debat ‘verlaagt’ door scheldwoorden en neemt ‘verlaagt’ terug

In de tweede termijn kwam Wilders met zijn in eerste termijn aangekondigde motie van wantrouwen tegen Rutte en het kabinet. Volgens de PVV-leider doet Rutte niets om de instroom van asielzoekers te stoppen.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim D66 en CDA frontaal in de aanval tegen PVV. Wilders zichtbaar geïrriteerd, tegen Pechtold: “U staat volgens mij op 10 zetels”

Sybrand Buma (CDA):
Buma vindt dat het ‘soberder’ pakket voor vluchtelingen dat VVD en PvdA maandag overeenkwamen mosterd na de maaltijd is. De CDA-leider vindt dat het kabinet veel te laat heeft ingegrepen in de asielcrisis en als een “konijn in de koplampen van een aanstormende auto” heeft staan kijken. De problemen zijn daardoor nu veel groter dan nodig, stelt Buma. Hij noemt bijvoorbeeld de grote druk die het toenemend aantal asielzoekerscentra op de inzet van de politie legt.

De CDA-leider juicht het overigens toe dat de opvang nu een soberder karakter krijgt. “De nadruk moet gericht zijn op terugkeer na het conflict”, aldus Buma.

Halbe Zijlstra (VVD):
VVD-fractievoorzitter Zijlstra noemt de vluchtelingenproblematiek een “zaak van lange adem”, maar wijst wel op de “ontwrichtende werking” die de grote aantallen asielzoekers op Nederland heeft. Gemeenten lopen volgens hem tegen de grenzen van hun draagvlak aan en mensen maken zich zorgen. “Duidelijk is dat het zo niet verder kan. Er is niet alleen behoefte aan een oplossing op de lange termijn, maar ook op de korte termijn.”

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Zijlstra: “Open grenzen en aantrekkelijke sociale voorzieningen gaan niet samen”

Zijlsta kreeg, net als Samsom, de vraag om uit te leggen waarom VVD en PvdA het maandag gesloten akkoord over de asielcrisis verschillend uitleggen, bijvoorbeeld als het gaat om de betekenis van ‘soberder’ opvang:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Zijlstra: “Ik geloof dat sobere opvang afschrikwekkende werking heeft. De heer Samsom gelooft dat niet.”
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Zijlstra vindt het niet erg dat hij ander doel heeft met sobere maatregelen dan PvdA. “1 maatregel kun je aanvliegen vanuit twee gedachten”
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Klaver over die verschillende uitleg van VVD en PvdA: “Wat voor signaal geef je dan aan de samenleving?”