Hillary: scherp, foutloos, ontspannen

Clinton revancheert zich in eerste tv-debat Democraten, kansen kandidatuur Biden zijn geslonken.

Foto John Locher / AP

Het eerste tv-debat tussen de Democratische presidentskandidaten werd vannacht een tweestrijd tussen Hillary Clinton en Bernie Sanders. Clinton bleef overeind, met gemak. Het debat tussen haar en senator Sanders was vooral boeiend omdat het ideologisch was, en ging over Democratische waarden. Clinton probeerde zich links te positioneren, soms zelfs aan de linkerkant van Sanders.

Hillary Clinton presenteerde zichzelf in Las Vegas als een kandidaat in de traditie van Barack Obama: progressief op sociale thema’s, en een symbool van een nieuw Amerika in eigen persoon. „Vaders zullen ooit tegen hun dochters zeggen: ‘Als jij later groot bent, kun je president worden’.” Ook noemde ze steeds haar ervaring, net als de vier andere kandidaten – een sterk contrast met de rauwe, anti-politieke sfeer van de twee Republikeinse debatten.

Van drie tegenstanders, Martin O’Malley, Jim Webb en Lincoln Chafee, had Clinton vrijwel niets te duchten. O’Malley was flets. Webb klaagde vooral over het gebrek aan spreektijd. Chafee had als senator voor deregulering van banken gestemd, een heikel Democratisch thema, en gaf nu als excuus dat hij onervaren was, en dat zijn vader net was overleden.

Bernie Sanders

Alleen Bernie Sanders, de 74-jarige senator uit Vermont, is een bedreiging voor Clinton. Hij is de grote verrassing van de presidentscampagne. Hij trekt volle zalen, en geeft opzwepende toespraken voor soms tienduizenden aanhangers. Hij noemt zichzelf democratisch socialist, en loopt in peilingen in de eerste primary-staten Iowa en New Hampshire voor op Clinton.

Niets aan Bernie Sanders is conventioneel. Dus weigerde hij een makkelijk punt te scoren, toen hem gevraagd werd wat hij van Hillary Clintons e-mailschandaal vindt. Clinton gebruikte als minister van Buitenlandse Zaken een privé-mailaccount. „De mensen zijn die verdomde e-mails spuug- en spuugzat”, zei hij tegen CNN-presentator Anderson Cooper. Clinton gaf hem schaterend een hand, en wist dat Sanders’ eigenzinnigheid haar gered had. Het e-mailschandaal is haar zwakke plek.

Sanders, op zijn beurt, maakte kennis met de meedogenloze Clinton-machine. Het staakt-het-vuren tussen beide Democratische kandidaten is wat haar betreft voorbij. Clinton had zich vooraf ingelezen in Sanders, en viel hem hard aan op zijn steun voor vuurwapenbezit. Sanders stemde als Congreslid enkele keren tegen een wet die het controleren van antecedenten van kopers mogelijk maakt. Clinton: „Negentig mensen per dag sterven door vuurwapengeweld. Dit gaat veel te lang door.” Sanders’ verweer was dat een agrarische staat als Vermont nu eenmaal positiever denkt over vuurwapens.

Ommezwaaien

Voor Clinton was het belangrijk enkele grote ommezwaaien te verdedigen, zonder het verwijt van draaien te krijgen. Sanders leek niet geïnteresseerd, en dus kwam Clinton makkelijk weg met, bijvoorbeeld, haar radicaal andere standpunt over het vrijhandelsakkoord TPP. Als minister juichte ze het aanstaande akkoord met Aziatische landen nog toe. Vorige week verwierp ze TPP, dat slecht ligt bij Democraten. „Ik neem nieuwe informatie in me op”, zei Clinton. En dat was dat.

Clinton gaf Sanders weinig ruimte op links, op een debat over Wall Street na. Sanders verweet Clinton veel te dicht tegen het grote geld aan te schurken. „Wall Street, waar fraude een business model is, heeft deze economie en miljoenen levens helpen verwoesten.” Toen Clinton een plan noemde om frauderende banken aan te pakken, smaalde Sanders: „Het Congres gaat niet over Wall Street. Wall Street gaat over het Congres.”

De afgelopen weken nam de speculatie toe dat vicepresident Joe Biden zich kandidaat zou stellen voor de verkiezingen. Dat gerucht, mede de wereld in geholpen door Biden zelf, heeft veel te maken met de weinig overtuigende optredens van Clinton. Maar nu was ze scherp, foutloos en ontspannen. Als Biden zijn beslissing laat afhangen van het eerste tv-debat, dan zijn de kansen geslonken.