Column

Georgische Máxima terug naar Terneuzen

Sandra Roelofs in 'Stand by Your President'.

Opzet of niet, de televisiepremière van de eerder in de bioscoop vertoonde documentaire Stand By Your President (KRO-NCRV) vond plaats op de avond van de publicatie van het rapport van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid over het einde van vlucht MH17. In beide gevallen gaat het over problemen in de communicatie tussen West- en Oost-Europa en het belang van mediamanagement.

In het vorige decennium werden er in Georgië veel Sandra’s geboren: geen inheemse naam, maar wel die van de populaire Nederlandse presidentsvrouw. Sandra Saakasjvili-Roelofs vervulde de rol die koningin Máxima bij ons met verve speelt: een charmante, wereldwijze buitenlandse die de lastige taal razendsnel leert en de licht horkerige fouten van het staatshoofd aan haar zijde op z’n minst neutraliseert.

Ze ontmoetten elkaar begin jaren negentig in Straatsburg, waar Micheil Saakasjvili stage liep bij de Raad van Europa. Hij achtervolgde de jonge studente Mensenrechten op de fiets. Ze deelden een idealisme, dat paste bij ‘het Einde van de Geschiedenis’.

In Tbilisi had Sandra veel contact met een andere Nederlandse vrouw van een Georgiër, filmmaker Ineke Smits. Hun vriendschap resulteerde in het laatste jaar van Saakasjvili’s tienjarige bewind in een film over verwijdering tussen het paar, vooral doordat de macht van een hervormer een potentaat had gemaakt.

Die verwijdering ervoer ook de Georgische bevolking, die Saakasjvili in 2004 met 96,2 procent van de stemmen gekozen had. Hij hoopte de macht te kunnen continueren door zijn vrouw als kandidaat naar voren te schuiven, maar die had geen zin in dat spelletje.

Smits filmt Roelofs vooral in haar geboorteplaats Terneuzen, in het flatje van haar ouders, waar ze met haar twee zoons ging wonen. Ze houdt nog steeds van Georgië, „het land dat je leven ondersteboven gooit, dat zegt iedereen die er voor het eerst komt.” We zien haar aan een Georgische keukentafel meerstemmig een traditioneel lied zingen en in kitscherig uitgelichte propagandafilms met mannen in klederdracht praten over de bouw van een utopische stad. Haar man was behalve president ook een soort rijksbouwmeester, die de façades belangrijker vond dan het beleid.

Nu is hij gouverneur van Odessa, nadat president Porosjenko hem een Oekraïens paspoort verstrekte. Ook daar is werk aan de winkel, in de frontlinie van het westerse neoliberalisme tegen de Russische beer.

Wat de film goed laat zien is het enorme belang van film en televisie voor een charismatisch politicus. De cameraploegen worden voortdurend aan het werk gezet, zelfs bij het overhandigen van het verjaarscadeau aan het 7-jarige zoontje van de president. Het waren ook camerabeelden die de neergang versnelden, over martelingen met bezemstelen in een gevangenis. Als de president het niet wist, dan had hij het moeten weten.

In Terneuzen mijmert de voormalige First Lady over hoe haar leven zou zijn verlopen, als ze daar lerares Frans was geworden. Een stuk saaier, dat is zeker.

Interview met Ineke Smits over haar documentaire 'Stand By Your President'