Column

Voorlichters en sloganpolitiek

In de Tweede Kamer gaat het morgen over vluchtelingen en voorlichters. Ze hebben meer met elkaar te maken dan je zou denken. Bij de begroting van Algemene Zaken zal Arie Slob de premier vragen naar het aantal woordvoerders dat nu voor het Rijk werkt. Codetaal voor: de overheid licht meer voor dan u lief is.

De leider van de ChristenUnie haakt aan op een sluimerende discussie: dient voorlichting van een ministerie het politieke belang van bewindspersonen of het algemeen belang van de overheid? Een vergadering van ministeriële Directeuren Voorlichting, vandaag een week terug, leerde volgens een aanwezige dat rijksvoorlichters „zich te vaak klem gereden voelen” door hun politieke bazen. Slogans boven inhoud.

Tegelijk signaleren bewindslieden een, hoe zeg ik dit netjes, ander probleem. Niet zelden zien zij hun ‘communicatiedirecteur’ als sufferd die nog geen slogan kan verzinnen.

Het Haagse vluchtelingenprobleem draait in essentie om hetzelfde dilemma. Geert Wilders eist ‘grenzen dicht’, en zolang burgers die fictie niet kapot checken bij Heras Hekwerk, zitten we vast aan de sloganpolitiek. Zo weten we al wat er komt als de Kamer morgen de Europese vluchtelingentop voorbespreekt. Wie de grenzen openhoudt is volgens Wilders knettergek. Niet bovenuit te schreeuwen.

Minder bekend is dat Wilders binnenskamers zijn eigen PVV-Kamerleden in vergelijkbare termen beoordeelt. Op verslaggevers die hiernaar informeren heeft hij iets gevonden: zijn voorlichter neemt nooit op (grenzen dicht) en tegen media praat hij alleen in slogans (wegkijken voor beginners). Het boeiende is dat hij er nog mee wegkomt ook.

Zo groeit de twijfel bij andere partijen: moeten zij ook aan de sloganpolitiek? De VVD probeerde het de laatste maanden en bereikte weinig. Uitzondering was dit weekeinde: Zijlstra’s pleidooi voor versobering van de asielopvang leidde gisteren tot een vergaand akkoord in de coalitietop. VVD en PvdA willen door; Wilders’ succes solidariseert.

Nu moeten andere partijen kiezen. Zo lijdt ook de SP in peilingen zwaar onder Wilders. Detail: anders dan velen denken, ook in de SP, behoudt kopstuk Jan Marijnissen een gezichtsbepalende functie nadat hij in november vertrekt als voorzitter. Hij wordt de motor achter het vernieuwde wetenschappelijk bureau van de SP. Dertig jaar terug toonde dezelfde Marijnissen zijn fijnzinnige politieke gevoel door spreiding van allochtonen te omarmen. Nu hunkeren sommige SP’ers naar een soortgelijke positionering: ziedaar de druk die Wilders óók op Emile Roemer legt.

Zo creëert Wilders, met zijn slogans, talrijke nieuwe werkelijkheden. En als niets meer helpt hebben niet-PVV-politici altijd nog een klassieke oplossing achter de hand om ’s mans slogans te bestrijden. Precies: meer voorlichters.