Varken kan veilig organen doneren

Varkens kunnen misschien toch organen aan mensen doneren. Virus-DNA dat in het varkens-DNA verstopt zit was een potentieel probleem. Maar het is genetici gelukt om al het virus-DNA uit het genoom van een varken te knippen.

Alle zoogdieren dragen het erfelijk materiaal van talloze virussen in hun DNA. Dat kwam erin toen virussen, vaak al tienduizenden jaren geleden, bij infecties hun virus-DNA in het DNA van de gastheercel zetten.

Als dat virus-DNA ‘ontwaakt’ kan het de bron zijn voor een nieuwe infectieziekte of de aanzet voor de groei van tumoren. Toen dat besef kort voor de eeuwwisseling doordrong, betekende het vrijwel op slag het einde van het geloof in xenotransplantatie, zoals het gebruik van dierlijke organen voor de mens heet.

Maar nu hebben Amerikaanse wetenschappers onder leiding van ‘genentovenaar’ George Church van Harvard Medical School in Boston alle 62 retrovirussen die zij opspoorden in het DNA van varkenscellen uitgeschakeld. Het onderzoek is vervroegd door Science gepubliceerd.

Het team van Church werkte met de Crispr-cas-technologie. Crispr-cas werkt in DNA als de zoek-en-vervang-functie van een tekstverwerker. Het herkent een klein stukje van de DNA-volgorde, en knipt dat eruit. „Mooi onderzoek”, zegt xenotransplantatiedeskundige medisch bioloog Henk-Jan Schuurman.

Xenotransplantatie kwam in de jaren negentig op als mogelijkheid om het tekort aan donororganen voorgoed op te lossen. Zoogdieren – vooral varkens waren kandidaat – konden genetisch zo worden veranderd dat hun organen niet door de afweer van de ontvanger zouden worden afgestoten. Ook nu zijn er nog veel problemen met afstotingsreacties. Church zei tegen Nature dat hij ook twintig andere genen in het varkensgenoom had bewerkt om deze verder aan te passen aan de mens. Hij is mede-oprichter van het xenotransplantatiebedrijf eGenesis Biosciences.