Te veel vluchtelingen? Valt best mee, hoor

VVD’er Zijlstra wil een rem op migranten. Migratiedeskundige Leo Lucassen vindt dat het met de aantallen nog meevalt.

DORDRECHT - Vrijwilligers van het Rode Kruis brengen een opvanglocatie voor vluchtelingen in Dordrecht in gereedheid. Foto Robert Vos / ANP

De vluchtelingencrisis trekt diepe sporen door het Nederlandse landschap. Aan de ene kant Wilders die geen kans voorbij laat gaan vaak irreële angsten aan te wakkeren (verkrachtingen, terrorisme).

En aan de andere kant mensen die uit humanitaire redenen vluchtelingen zonder meer welkom heten. Daartussen zit een grote groep Nederlanders die heen een weer zwalken, en dat geldt ook voor veel PVV-kiezers. Dat zwalken wordt voor een groot deel bepaald door de informatie en beelden die zij via de media oppikken.

Dat veel mensen denken dat het ons over de schoenen loopt en er geen rem meer op zit, hoeft niet te verbazen. De tv-beelden op zijn dramatisch en geven de indruk dat er een ware exodus uit het Midden-Oosten en Afrika op gang is gekomen. Het gaat inderdaad om grote aantallen, die bovendien in 2015 een snelle stijging te zien geven, maar die nog steeds verbleken bij de aantallen in de jaren ‘90. Duiding en een breder perspectief zijn dan ook noodzakelijk. Politici en journalisten kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Want dreigen we er inderdaad met z’n allen aan onderdoor te gaan? Als je VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra moet geloven, luidt het antwoord op die vraag ronduit ‘ja’. In een interview met het AD bepleitte hij een soberder opvang, om asielzoekers af te schrikken. Hij suggereerde dat die vooral op onze sociale voorzieningen (inclusief borstvergrotingen) afkomen en dat we de aantallen echt niet meer aan kunnen.

Het eerste laat ik voor dit moment maar even voor zijn rekening, maar je mag toch verwachten dat iemand met zijn functie over de juiste informatie beschikt. En dat is heus geen hogere wiskunde. Een kwartier op de CBS-website volstaat.

Helaas heeft Zijlstra daar geen tijd of geen belangstelling voor. Zo stelt hij dat de hoge aantallen vluchtelingen uit de jaren ‘90 „inmiddels zijn ingehaald”. Zoals de gegevens in bijgaand grafiek laten zien, is niets minder waar. In het laatste decennium van de 20e eeuw kwamen er tien jaar lang gemiddeld 35.000 asielzoekers per jaar naar Nederland, met uitschieters tot boven de 50.000 in 1994. Een kwart daarvan kwam uit de Balkan en ook toen al een groot contingent uit het Midden-Oosten en de Hoorn van Afrika (Somalië en Eritrea). Het ‘inhaalpunt’ van die jaren wordt pas gehaald als er in de komende vijf jaar gemiddeld minstens 45.000 asielzoekers bijkomen. Iets wat gezien de hopeloze situatie in Syrië overigens niet onvoorstelbaar is.

Dit weekend zong Zijlstra zich helemaal los van de feiten toen hij beweerde dat „‘als het zo doorgaat je er elk jaar een stad als Utrecht bij hebt”. Voor alle duidelijkheid, dan hebben we het dus over 311.000 asielzoekers per jaar.

Nu zal ik niet beweren dat de aantallen op dit moment peanuts zijn en dat we ons geen zorgen hoeven te maken. Ambtenaren en bestuurders werken zich in het zweet om opvangplekken te vinden. Die logistieke problemen komen echter vooral voort uit het gebrek aan voorbereiding, want de signalen waren er al lang. Bovendien is Nederland er in de jaren ‘90 ook niet aan onderdoor gegaan.

Het is dan ook opportunistisch en onverantwoord dat Zijlstra – in het toch al ontvlambare politieke klimaat over vluchtelingen – de angsten alleen maar aanwakkert.

Minstens zo zorgelijk is dat er geen lering wordt getrokken uit de jaren ‘90. Net als toen is het Zijlstra er blijkbaar alleen maar om te doen mensen af te schrikken, in plaats van zo snel mogelijk te integreren in met name de arbeidsmarkt. En dan constateren we over twintig jaar opnieuw dat vluchtelingen „toch wel erg veel geld kosten”.

Ik raad Zijlstra aan het artikel More vacancies than visitors in het toch niet als links bekendstaande weekblad The Economist van 19 september te lezen. Daaruit blijkt dat een krimpend Europa op de iets langere termijn de huidige aantallen vaak goed opgeleide vluchtelingen heel goed kan gebruiken.

Dat zou een liberaal toch moeten aanspreken. Alleen moeten dan wel principes, moed en visie boven angst voor stemmenverlies prevaleren. En dat is waaraan het in het huidige populistische klimaat ontbreekt.