‘Staat moet netwerk Schiphol redden’

Nederland moet aandelen kopen in Air France-KLM, zegt werkgeversvoorman De Boer. Om Schiphol te beschermen.

In 2014 had Schiphol rechtstreekse vluchten naar 319 bestemmingen, 296 voor passagiers en 23 voor vracht. Qua passagiers is het de vijfde luchthaven van Europa, na Londen, Parijs, Frankfurt en Istanbul. Foto ANP

De Nederlandse staat moet een groot belang kopen in de fusiemaatschappij Air France-KLM, net als de Franse staat. Het kabinet moet de belangen van Schiphol veiligstellen door eenduidig beleid onder regie van Economische Zaken.

Met dat pleidooi mengt Hans de Boer, voorzitter van ondernemersorganisatie VNO-NCW, zich in het debat over Schiphol en KLM. De Boer deed zijn oproep gisteravond tijdens het Schipholdiner en vanochtend in De Telegraaf. Net als veel politieke partijen vindt De Boer dat het kabinet zich actiever moet bemoeien met de economische pijlers. Air France-KLM staat voor ingrijpende bezuinigingen.

Het gaat De Boer in eerste instantie om het belang van Schiphol als internationaal knooppunt, zegt hij in een toelichting. „We hebben nu twee miljoen banen dankzij 20.000 multinationale ondernemingen die hier zijn gevestigd. Daar halen we onze welvaart vandaan. Naar verwachting ontstaan de komende twintig jaar wereldwijd 7.000 nieuwe multinationale ondernemingen. Onze strategie moet zijn om daar meer dan een fair share van binnen te halen. Dat kan alleen door een uitgebreid netwerk met zoveel mogelijk rechtstreekse verbindingen. Iemand die nu van Mumbai naar Nederland wil vliegen, moet via Parijs, dat is niet goed.”

Het netwerk van Schiphol is goeddeels te danken aan home carrier KLM en haar partners. Van de 55 miljoen passagiers die vorig jaar Schiphol passeerden, vloog 70 procent met KLM of Skyteam, de alliantie waar KLM deel van uitmaakt. Dus, zegt De Boer, liggen de belangen van Schiphol en KLM in elkaars verlengde. De Nederlandse staat heeft een belang van 5,9 procent in KLM, maar geen aandelen in de holding. De Franse staat verhoogde het belang in Air France-KLM in mei dit jaar van 15,9 naar 17,6 procent. De Boer rondt dit belang voor Nederland af naar 20 procent en gaat uit van 400 miljoen euro.

De Boer: „Er is geen reden om een minder groot belang te nemen dan de Franse staat. Grote strategische beslissingen worden genomen door de holding, niet door KLM.”

Volgens De Boer duidt zijn oproep niet op wantrouwen jegens Frankrijk. „Het is mooi als je aan tafel mag komen, maar er moet ook voor je worden gedekt.” Ofwel: vertrouwen is leuk, zeggenschap is beter. De fusie van Air France en KLM heeft Nederland veel opgeleverd, maar nu komt het er op aan. Topman Elbers voert nu een reorganisatie bij KLM door. „Dat moet men bij Air France ook doen.”

De precieze waarde van Schiphol voor de Nederlandse economie laat zich lastig meten. Schiphol en KLM gaan uit van 300.000 banen en 30 miljard euro. Een eind september door het kabinet naar de Kamer gestuurd onderzoek gaat echter uit van 114.000 banen en 9 miljard euro. Het indirecte belang, bijvoorbeeld door Europese hoofdkantoren, kan niet worden gekwantificeerd, stellen onderzoekers.

Premier Rutte moet Schiphol tot Chefscache maken, vindt De Boer. Nu bemoeien drie ministeries zich met de luchthaven (voor 70 procent eigendom van de staat) en ontbreekt een krachtige regie. Het ministerie van Economische Zaken moet „bovenliggend” zijn, vindt De Boer. En het kabinet moet niet toestaan dat KLM-concurrenten als Ryanair landingsrechten krijgen voor bestemmingen die niets toevoegen aan het netwerk.

Wel verrassend voor een ondernemersvoorzitter, zo’n pleidooi voor meer overheidsbemoeienis. De Boer: „Soms is het tijd voor rethink your belief.” De Boer zegt dat hij zijn voorstel heeft besproken met het kabinet.

Het lijkt niet waarschijnlijk dat minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) de aankoop van aandelen Air France-KLM meteen in gang zet. Bij de uitbreiding van het Franse belang liet hij weten dat het „geen fundamentele balansverschuiving” was, dus „het kabinet heeft er geen problemen mee”.

KLM zegt dat het voorstel van De Boer „natuurlijk heel goed is voor het belang van de mainport Schiphol”, maar KLM richt zich nu op het „weer gezond maken” van de organisatie.