Column

Mini-essays over de pijn van de vondeling

Animatie van Nina Gantz in 'Het Babyluik’. (2DOC/KRO-NCRV)

Hoe maak je een documentaire over die luikjes waar net bevallen moeders hun kind anoniem te vondeling kunnen leggen? Niet door als een vlieg op de muur af te wachten tot er een klant komt opdagen.

Toch begint Het Babyluik (2DOC/KRO-NCRV) met het beeld van een vrouw met een kind tegen zich aangeklemd, door de motregen op weg naar het luik. Zucht, we gaan weer eens dramatiseren...

Dan volgt de opluchting. Eenmaal gearriveerd wordt de ‘moeder' van een babypop verwelkomd door een stuk of wat medewerkers. Het betreft een oefening, een test van het stille alarm dat binnen vijf minuten iemand ter plekke kan doen zijn.

Regisseur Anneloek Sollart, die eerder onder meer in Rauw en Rauwer de ethische grenzen van een dogmatische voedingsleer verkende, snapt het probleem en speelt met de verwachting van de kijker. Haar intelligente film bestaat uit een paar elkaar nauwelijks rakende essays over het thema ‘vondeling en identiteit’.

In de volgende scène zien we een middelbare man bezig met cardiofitness. Off screen vertelt hij dat hij, twee uur oud, gevonden werd in een weiland bij Amsterdam, met navelstreng en al. Hij werd geadopteerd door het gezin van de jongen die hem vond. Prettige opvoeding gehad, maar toch altijd het gevoel gehouden er niet echt bij te horen. Een tijdje geleden kreeg hij hartproblemen, vermoedelijk van erfelijke aard. De eerste vraag van het ambulancepersoneel was of er meer mensen in de familie waren met deze kwaal. Kom daar maar eens achter.

Barbara Muller, die de babyluikjes in Nederland introduceerde, probeert te stimuleren dat de afstandsmoeders informatie achterlaten of anderszins hun kind in staat te stellen om contact te houden. Er is tot nu toe nog geen enkel kind in Nederland in het op een magnetron lijkend luik achtergelaten. Maar het is de vraag of de moeders zich bekend zouden maken.

Tot haar verbazing ontdekte Muller dat het even strafbaar is om een kind in een luik bij een ziekenhuis achter te laten als in een container of een greppel. Of de rechter een even zware straf op zou leggen, dat is een andere kwestie.

We maken kennis met nog een volwassen vondeling, die teruggaat naar de nis van een kindertehuis in Iraklion, waar ze werd achtergelaten. Ook bezoeken we het eerste Duitse babyluik en zien de bedenkster in gesprek met de eerste vondeling Lisa, toen drie pond, nu een forse puber.

Animatie van Nina Gantz in ‘Het Babyluik’.

In veel opzichten het interessantste deel van de film is het waar gebeurde verhaal van Joyce, die haar kind op de stoep van een ziekenhuis achterliet. We horen haar verhaal, over de afstand die ze voelde tot het kind, alsof het niet haar zoon was. We zien een schitterende, morphing animatie in zwart-wit van Nina Gantz. De jonge Rotterdamse animator, dochter van actrice Loes Luca, viert nu triomfen op filmfestivals over de hele wereld (Annecy, Edinburgh) met haar Britse eindexamenfilm Edmond: heel anders, maar ook fantastisch. Wat een talent, direct op weg naar een Oscar! Maar de hele documentaire is knap en laat ruimte voor een eigen oordeel over gevoelige materie.