Het beeld dat Timmermans schetste klopte dus niet helemaal

ANP / Martijn Beekman

Tjibbe Joustra, de voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), vertelde vanmorgen op een bijeenkomst voor nabestaanden dat de inzittenden van de MH17 zich “waarschijnlijk nauwelijks realiseerden wat er met hen gebeurde” tijdens de crash van het toestel op 17 juli 2014. De Raad wil echter niet uitsluiten dat sommige inzittenden tijdens de crash “enige tijd bij bewustzijn zijn gebleven in de één tot anderhalve minuut waarin het vliegtuig neerstortte”, aldus het rapport.

Deze beschrijving wijkt enigszins af van het beeld dat toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans vorig jaar schetste in een veelbesproken rede voor de Verenigde Naties Hij suggereerde toen dat inzittenden zich wel bewust waren geweest van hun situatie. Timmermans zei op 21 juli 2014 in New York, kort na het neerstorten van de MH17:

“Sinds donderdag blijf ik denken: hoe gruwelijk moeten de laatste momenten van hun leven zijn geweest toen ze wisten dat het vliegtuig neerstortte. Hebben ze de hand van hun geliefde vastgeklampt, hebben ze hun kinderen dicht tegen zich aangedrukt, hebben ze elkaar voor de laatste keer in de ogen gekeken, elkaar zonder woorden vaarwel gezegd? We zullen het nooit weten.”

‘Durft u dat te zeggen?’

De inslag van deeltjes van de afgeschoten Boekraket die het toestel neerhaalde, was alleen voor de inzittenden van de cockpit meteen dodelijk, blijkt uit het vandaag gepresenteerde rapport. De andere inzittenden kregen eerst te maken met “extreme omstandigheden”, aldus het rapport, zoals decompressie, extreme kou en rondvliegende onderdelen. Die leidden tot de dood of tot bewustzijnsverlies.

Zowel de VN-speech van Timmermans als zijn optreden in het televisieprogramma van Jeroen Pauw op 8 oktober vorig jaar trok destijds veel aandacht. Toen Pauw zei dat de laatste ogenblikken van de slachtoffers anders verlopen waren dan Timmermans bij de VN had gesuggereerd, reageerde de minister:

“Durft u dat te zeggen?” (..) U weet dat er iemand is gevonden met een zuurstofkapje op zijn mond? Die heeft dus de tijd gehad om dat te doen?”

Timmermans zei toen “hypothetisch” te vertellen “hoe het gegaan zou kunnen zijn. Er is niets dat we nu weten waaruit je de conclusie kunt trekken dat het niet zo gegaan is.”

De toespraak voor de VN van Timmermans, zoals die tijdens een gesprek van Timmermans met Jeroen Pauw op 8 oktober 2014 werd getoond. Het stukje toespraak voor de VN begint op ongeveer 5.08 min.

Mededeling zuurstofkapje zorgde voor consternatie

De mededeling van Timmermans over de vondst van het zuurstofkapje zorgde destijds voor veel consternatie onder de nabestaanden. Voor hen was het belangrijk zekerheid te krijgen over de laatste ogenblikken van hun familie en vrienden. De onderzoeksraad schrijft in zijn rapport het “niet waarschijnlijk” te achten dat “de inzittenden na de inslag in staat zijn geweest tot bewust handelen.” Hooguit zou er sprake kunnen zijn geweest van “reflexmatige handelingen zoals het omklemmen van de stoelleuning.”(pagina 177 van het rapport).

Het volledige rapport: