‘Dood is dood. Maar we hebben nu wel veel meer rust’

Ze waren toch een soort van opgelucht, nu ze weten hoe hun dierbaren de dood vonden tijdens vlucht MH17. De nabestaanden van de vliegramp kregen vanochtend uitsluitsel van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Foto Pierre Crom / ANP

„Blij ben ik niet natuurlijk, maar wel gerustgesteld. De mensen in het vliegtuig hebben niet geleden”, zegt Dennis Schouten, vice-voorzitter van de stichting vliegramp MH17. Hij verloor zijn zwager en diens vriendin tijdens de ramp met de MH17. „Dat was een vraag die veel nabestaanden hoog op hun verlanglijstje te beantwoorden vragen hadden staan”, zegt hij.

Vanmorgen om elf uur werden de nabestaanden tijdens een besloten bijeenkomst in Den Haag door voorzitter Tjibbe Joustra op de hoogte gebracht van de bevindingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Hij presenteerde daar het rapport naar de toedracht van de crash van vlucht MH17 op 17 juli 2014 boven oostelijk Oekraïne, waarbij alle 298 inzittenden om het leven kwamen. Er waren broodjes en drankjes, maar de nabestaanden kwamen voor antwoorden op brandende vragen.

Ook Evert van Zijtveld vond het een opluchting te weten dat zijn zoon, dochter en schoonouders niets of weinig hebben meegekregen van de raketinslag. Van Zijtveld is bestuurslid van de stichting vliegramp MH17. „Nu kunnen we dat deel afsluiten.”

De toespraak voor de VN van toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Timmermans, hoe mooi ook, waarin hij zich afvroeg of de passagiers elkaars hand hadden vastgehouden en elkaar in de ogen hadden gekeken, had ons met veel vragen laten zitten, zegt Piet Ploeg, wiens broer in het vliegtuig zat.

En toen kwam Timmermans ook nog met het verhaal over de passagier met het zuurstofmasker, zegt Ploeg. Dat verhaal had Timmermans verteld in het programma van Jeroen Pauw. Hij zei toen dat er een passagier van de MH17 was gevonden met een „zuurstofkapje op zijn mond? Die heeft dus de tijd gehad om dat te doen?”, zei Timmermans daar.

Als je zoiets hoort, zegt Ploeg, „dan haal je je toch van alles in je hoofd. Ik ben opgelucht dat het allemaal heel snel is gegaan. Er zijn ook geen bewijzen gevonden op mobiele telefoons of zo – bijvoorbeeld een afscheidsboodschap - dat mensen langer hebben geleefd.”

Terug naar dag één

De meeste nabestaanden kijken tevreden terug op de bijeenkomst, al is het toch ook weer heel pijnlijk om er zo direct mee geconfronteerd te worden, vertellen ze. Vooral het moment dat ze een animatiefilmpje te zien kregen van de raketinslag, was heftig. De cockpit brak af en het staartgedeelte. Het vliegtuig viel in drie delen uiteen. De romp kwam met de vleugels omgekeerd op de grond terecht. „Ik heb talloze filmpjes op internet gezien”, zegt Evert van Zijtveld. „En toch ga je dan weer even terug naar dag één.”

Het was dus een Boekraket van Russische makelij, zo bleek ook op de bijeenkomst. Je kan zeggen, voor de nabestaanden maakt het niet uit, zegt Evert van Zijtveld. „Dood is dood. Ik zou maar één ding willen: terugdraaien wat er is gebeurd. Maar dat kan niet, en feiten helpen bij het verwerkingsproces.”

We hadden natuurlijk al verwacht dat het een Boekraket was, zegt ook Dennis Schouten. „Daar hoef je geen hooggeleerde professor voor te zijn. Maar nu staat het onomstotelijk vast.”

Dat Tjibbe Joustra zo helder zei dat Oekraïne het luchtruim had moeten sluiten, viel de nabestaanden op. Hij hield heel duidelijk Oekraïne verantwoordelijk voor het nalaten het luchtruim te sluiten, zegt Piet Ploeg. „Dat hadden ze moeten doen, het was veel te gevaarlijk om daar te vliegen. Dat is een pittige conclusie.”

De vraag wie de dader is, bleef onbeantwoord. Dat was ook niet de bedoeling. De schuldvraag komt aan de orde in het justitieel onderzoek van het zogenoemde Joint Investigation Team (JIT) onder voorzitterschap van Nederland. Voor nabestaanden is dat de allerbelangrijkste vraag die nog rest: wie heeft het gedaan.

„We willen dat de daders worden opgespoord en berecht”, zegt Evert van Zijtveld. „Het zou echt een schande zijn als dat niet zou lukken.”