In beeld

De MH17-ramp door de ogen van fotograaf Pierre Crom

Vandaag verschijnt het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over MH17. Fotograaf Pierre Crom was in Donetsk in de middag van 17 juli 2014, toen vlucht MH17 van Malaysia Airlines neerstortte in Oost-Oekraïne. Twee uur later was hij op de rampplek. Dagen, weken achtereen zal hij hier naartoe terugkeren. Dit is de ramp en de nasleep daarvan gezien door Croms lens en aan de hand van de dagboekfragmenten die hij voor NRC Handelsblad schreef.
Dagboekfragment 18 juli 2014 - "Na twee uur racen op hobbelige wegen en zes pro-Russische checkpoints, zien we een rookpluim in de verte. De navigatiesystemen op onze mobieltjes hebben ons niet in de steek gelaten. We bereiken het rampgebied. Midden op de weg ligt een voet met onderbeen, als bevestiging." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 18 juli 2014 - "Waarmee te beginnen? Ik zie een motor, een landingsgestel, een verkoolde wervelkolom van een kind, te klein om daar op een hoopje te liggen. Verbrande brokken vliegtuig liggen over honderden meters verspreid. De grote stukken branden nog. De lucht is vervuild met een giftige geur, kerosine, kunststof." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 18 juli 2014 - "Wat lijkt op een vleugel is de zijkant van het toestel. Maar waar zijn de vleugels? Nergens te bekennen in dit apocalyptische landschap." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 18 juli 2014 - "Mijn telefoon trilt voortdurend. De hele wereld wil me spreken. Ik ben maar een fotojournalist en dit onderwerp voelt veel te groot." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 21 juli 2014 - "Het weiland is veranderd in een rampgebied. Tussen de kilometers zonnebloem-, koren- en maisvelden liggen lijken en stukken daarvan. Hooguit twintig Oekraïense reddingswerkers verzamelen de stoffelijk overschotten in body bags. Een verminkt lichaam zit nog vast in zijn stoel. De veiligheidsriem moet eerst los. Een metallische klik, het lukt in één keer." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 21 juli 2014 - "De pro-Russische rebellen hebben de regie hier. Een stoet van witte jeeps is in de verte te zien. Bewapende separatisten lopen richting de auto’s, de opvliegende commandant voorop. Er hangt een machinegeweer om zijn nek. De OVSE-missie is terug voor dag twee - en wordt meteen weer weggestuurd." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 22 juli 2014 - "De stank is onverdraaglijk. Ik houd even mijn adem in, en blijf op zo’n 110 meter afstand, verscholen achter een 200-mmlens." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 22 juli 2014 - "Geen foto’s zegt een pro-Russische rebel. Om zijn bevel kracht bij te zetten pakt hij mijn camera af en loopt naar zijn auto. Er zijn te veel getuigen, hij hangt de camera terug om mijn nek." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 28 juli 2014 - "In een maïsveld langs de weg wijst een wit lint aan een maïsplant een stoffelijke rest aan. Een voet van een blanke man van boven de 40. Ik heb er nu verstand van." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 28 juli 2014 - "Er zijn verse sporen van gepantserde voertuigen op het asfalt. Een groep omwonenden wijst: die zijn van Oekraïense tanks en die van de rebellen. We rijden het gebied verder in. Er is niemand op de weg, geen auto’s, geen fietsers, geen dorpelingen." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 31 juli 2014 - "In bijna alle dorpen om ons heen zijn gevechten, dat is ook hier, van veraf, te horen. In het rampgebied zelf is het stil. Een warme wind waait over de velden. De stank doet mij vermoeden dat er menselijke resten in de omgeving liggen. Vliegtuigonderdelen liggen op hun plaats, het zijn monumenten geworden ter nagedachtenis aan de slachtoffers. Niet meer aankomen." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 31 juli 2014 - "Het gebied is erg groot. Ik ontdek spullen uit Nederland. Delftsblauw kadopapier, boeken, bruine bollen in een boterhamzak, een hotelbon met alle gegevens van een Nederlands slachtoffer. Naast een vliegtuigstoel zie ik de afdruk van een lichaam in het gras. Het is prachtig in al zijn gruwelijkheid. Laat ik er maar een foto van nemen. De natuur gaat zijn werk doen, dit zal verdwijnen." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 31 juli 2014 - "De geschokte omwonenden treft geen blaam. Het vliegtuig is uit de lucht gevallen, op 50 meter afstand van hun huizen. Zij leven op de rampplek, tussen de menselijke resten en in de kerosinelucht, met uitzicht op de verbrande wrakstukken. Ze worden omsingeld door gevechten. Ik wil hier weg en nooit meer terugkomen." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 17 november 2014 - "Na aankomst beginnen de werkzaamheden meteen. Er is geen tijd te verliezen. De rebellen verdelen zich over de rampplek. Met verf markeert een Nederlandse expert een brokstuk van het vliegtuig. De markering laat zien waar het landinggestel in tweeën moet worden gezaagd. De lokale reddingswerkers doen intussen het handwerk. Zagen, tillen, duwen, trekken, kabels van de takelwagen aan de vliegtuigresten bevestigen." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 19 november 2014 - "Ik vraag me af hoe het gebied eruitziet dat nog niet door de missie is doorzocht. We rijden die kant op. Het is een gevaarlijke plek in het noordwestelijke deel van het rampgebied. Het Oekraïense leger neemt Dmitrovka dagelijks onder vuur, vanuit Nikisjine. De mist beperkt het zicht tot 50 meter. De weg en velden zijn getroffen door raketten. Het voelt onveilig, wat doe ik mijn assistent aan?" Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 20 november 2014 - "Het rampgebied is massaal geplunderd, vertelden bewoners in de omgeving. De stokken waarmee de vindplaats van slachtoffers eerder werden gemarkeerd, liggen er nog." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 20 november 2014 - "Een kraanmachinist takelt brokstukken op de vrachtwagen. Na een paar uur is de voorkant van de cockpit aan de beurt – door de raampjes is hij goed herkenbaar. Sporen van projectielen zijn duidelijk zichtbaar." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 20 november 2014 - "Op het perron in Torez liggen grote brokstukken die niet in de wagons passen. Twee agenten in burger vragen, opnieuw, om legitimatie. Twee uur later zijn we terug in in Donetsk. Morgen gaat de missie verder." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 17 juli 2015 - "We brengen een bezoek aan Inna Tipynova, de bewoonster van het huis waar vorig jaar een slachtoffer door het dak viel. Het stoffelijk overschot werd pas na 24 uur geborgen. Inna zou meer over deze vrouw met zwart kort haar en een zwarte jurk willen weten, ze zou een afbeelding van haar gezicht willen zien. „Het zou mij helpen om in vrede verder te leven”, zegt ze." Pierre Crom/ANP
Dagboekfragment 17 juli 2015 - "Het gevoel van angst van een jaar geleden is verdwenen. Bij alle plekken die ik onderweg tegenkom, herinner ik me een verhaal. Hier stonden honderden auto’s in de file voor benzine. Daar was de weg versperd met een blokkade van de rebellen. Hier deed ik een kogelvrij vest aan. Daar wachtten bewoners op drinkwater." Pierre Crom/ANP