‘Overlastgevers, radicalen uit bepaalde wijken weren’

Over woningzoekenden mag gemeente politiedata vragen.

Gemeenten moeten de mogelijkheid krijgen om woningzoekenden met een verleden van criminaliteit of ernstige overlast uit een bepaalde wijk te weren. Dat is de strekking van een wetsvoorstel dat minister Stef Blok (Wonen, VVD) vanochtend naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Ook moet het mogelijk worden mensen die rekruteren voor extremistische organisaties uit huurwoningen in gebieden met leefbaarheidsproblemen te weren.

Het wetsvoorstel van Blok, dat vrijdag in de ministerraad werd aangenomen, is een uitbreiding van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek, beter bekend als de 'Rotterdamwet'. Dit is de wet die gemeenten sinds eind 2005 de mogelijkheid geeft om inkomenseisen te stellen aan woningzoekenden of specifieke groepen als hoger opgeleiden voorrang te geven bij het toewijzen van huurwoningen in bepaalde wijken. De wet kwam aan haar naam omdat de gemeente Rotterdam toentertijd op deze wettelijke mogelijkheden aandrong vanwege problemen rond leefbaarheid in bepaalde wijken.

Het huidige voorstel van Blok gaat verder en geeft gemeenten de mogelijkheid mensen met een crimineel of radicaal verleden te weigeren, wat enkele gemeenten waaronder Rotterdam volgens een recente uitzending van Zembla nu al doen. In het voorstel krijgen gemeenten de mogelijkheid om woningzoekenden om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) te vragen of politiegegevens van iemand op te vragen om zo een beeld te krijgen van het verleden van een woningzoekende.

Blok kwam in 2013 voor het eerst met een voorstel de Rotterdamwet uit te breiden, maar kreeg kritiek van de Raad van State. Die vond dat de ingezette middelen in de wet „te zwaar en niet proportioneel in verhouding tot de ernst van de problematiek” waren.

Blok heeft zijn voorstel hierop aangepast. Gemeenten kunnen een straat, complex of wijk bij de minister voordragen om te voorkomen dat een al problematische wijk het nog moeilijker krijgt. Blok moet vervolgens toestemming geven om de wet daar, in eerste instantie voor vier jaar, te laten gelden. Als die toestemming er is, kan de gemeente nog niet onbeperkt politiegegevens van woningzoekenden doorzoeken; er wordt een lijst opgesteld van punten die de politie in de eigen gegevens naloopt.

Deze procedure moet mensen uit de wijk weren die nooit zijn veroordeeld en een VOG kunnen overleggen, maar in het verleden wél veel overlast hebben veroorzaakt. Bij de screening mag maximaal vier jaar worden teruggekeken. Het wetsvoorstel moet nog worden behandeld door de Tweede en Eerste Kamer.