Een goede leider brengt slecht nieuws zelf

Arjen van Veelen schrijft elke week over een nieuwsfoto die hem bijblijft. Vandaag: Air France-baas in het nauw.

Foto Jacky Naegelen/Reuters

De halfnaakte topmanager Xavier Broseta (48), hoofd personeelszaken van Air France, vlucht voor zijn woedende werknemers. Xavier was op het hoofdkantoor met slecht nieuws: hij wilde 2.900 mensen ontslaan, nadat onderhandelingen met piloten vastliepen. Waarop boze werknemers het hoofdkantoor binnen drongen, om de managers te lynchen. Zeven gewonden. Zelfs revolutionair Frankrijk was geschokt.

Geweld mag niet. Maar klappen en kleerscheuren zijn wel authentiek. Bij ons zijn vakbondsacties juist te gelikt, te lief. De woede is geënsceneerd, de woorden bedácht. Denk aan die vakkenvuller van Albert Heijn die nota bene zichzelf uitkleedde tijdens een aandeelhoudersvergadering van Ahold. Topman Dick Boer vond het vooral schattig. Bij onze acties krijg je nooit het gevoel dat mensen echt boos zijn.

Deze blote, rennende baas ging de wereld over. Schrikbeeld voor personeelschefs (‘Hoe was je dag, lief?’ ‘O, ik rende voor mijn leven’). Maar ook: wellustige fantasie voor personeel. Je baas te grazen nemen, heerlijk. Jarenlang kregen managers in opiniestukken overal de schuld van. Nu kregen ze ook fysiek tikken. ‘Kleren uit! Kleren uit!’, schreeuwden de belagers.

Het pak is het uniform, het harnas van bazen. De naakte baas zou kwetsbaar moeten ogen, en schlemielig. Maar er voltrok zich iets geks toen ze Xavier uitkleedden en z’n brilletje afsloegen.

Normaal draagt Xavier een montuur met dungesneden glazen, type Dijsselbloem. Hij studeerde aan de prestigieuze École normale supérieure. Elitekindje. Maar onder zijn shirt kwam geen bleek wereldvreemd managershuidje te voorschijn. Ook geen stereotype vadsige chef-dictator. Nee, een gespierde, afgetrainde torso. Meneer is marathonloper. En zonder bril was het opeens een best knappe man. Gladiator.

Xavier verloor zijn ‘cool’ nauwelijks. Sterker: hij groeide. Op een andere foto klimt hij soepel over een hek. Met alleen een das op zijn torso. Om zijn pols zit nog een wit flard van zijn shirt, net de bandages van een boxer. Deze mensen wilden hun baas in zijn hemd zetten — maar ze veranderden hem in Sylvester Stallone.

Xavier oogt op deze foto niet bang. Zijn beveiligers paniekeren, kijk hun graaiende handen, gezichten. De manager zelf lijkt kalm, peinzend, vlassend op slimme wraak. En ja hoor: terwijl ik dit schrijf ploft een mailtje van Air France in mijn inbox, aan alle bezorgde klanten. Filmpje. Hé, daar is Xavier. In pak, met bril. „Wat u maandag zag, is niet het ware gezicht van Air France.” Gevolgd door getuigenissen van blije medewerkers die achter hun baas staan. De confrontatie met ‘de werkvloer’ is de lakmoesproef van leiderschap. Een goede leider brengt slechts nieuws hoogstpersoonlijk. Xavier doorstond de test.

Wat de werkvloer is in het bedrijfsleven, is ‘het volk’ in de politiek. Sommige leiders begeven zich heel naturel onder het plebs. De burgemeester van Leiden, bijvoorbeeld. Hij stapte op de fiets naar woedende Leidenaren, toen er een veroordeelde pedoseksueel in de stad kwam wonen. Andere leiders kicken zelfs op scènes met boze burgers.

De premier van het land, Rutte, werkte zelf tien jaar op de personeelsafdeling van Unilever. Hij noemt zich tegenwoordig ‘chef’. Maar hij is niet goed in het brengen van slecht nieuws aan het volk.

Hij stuurt zijn adjudanten. Staatsecretaris Dijkhoff ging vorige week naar Drenthe, om in Oranje te vertellen dat hij er tegen afspraken in, nog eens honderden vluchtelingen ging huisvesten. Vonden die mensen niet leuk. Begrijpelijk: op tv hoorden ze steeds van Rutte dat vluchtelingen het land „ontwrichten”.

Volgens sommige berichten werd Dijkhoff bijna gelyncht, of in elk geval belaagd. Ik kon er geen beelden van vinden. Nergens een Johan de Witt-tafereel. Wel zie je op een zeker moment een vrouw voor zijn dienstauto staan. Ze houdt hem tegen. ‘Dikke BMW’, zegt ze. Potsierlijke variant op de Chinese tank-man. Een beveiliger in burger (lafjes hoor) sleurt haar weg. De vrouw valt, breekt haar elleboog, gilt. Je ziet het buikvet deinen achter haar witte huid. De chauffeur geeft gas en rijdt bijna over haar voet.

Er is één foto van Dijkhoff die vanuit zijn auto wat pips het volk gadeslaat, dat abstractum, nu zo ongelofelijk dichtbij. Hij had zijn chauffeur moeten bevelen te stoppen. Uit de auto moeten springen. Jasje uit. Shirt uit. Persoonlijk de elleboog van de volkse vrouw zwachtelen met zijn eigen shirt, terwijl hij de woedende barbaren afweert met enkele soepele judoworpen.

Maar voor zoiets moet je trainen: zeker nu het volk zo dik is, moet je als baas goed in shape zijn.