Een compliment geven? Dat werkt beter dan een bonus

foto IStock

Je presentatie is net achter de rug en een collega loopt langs je bureau. “Goed gedaan!” De collega tegenover je steekt ook haar duim op. “Top!”

Prettig? Natuurlijk, maar het kan zo veel beter. “Dat is een halfslachtig compliment. Zo van: ik durf niet echt, dus doe ik het maar zo”, vindt gedragswetenschapper Esther Popelier. Bedrijven huren haar in om de sfeer op een congres of de werkvloer te verbeteren.

Volgens haar leg je door het prijzen van de ander een emotionele verbinding die de relatie tussen twee mensen verstevigt. Daarmee geef je jezelf bloot.

Popelier:

“Omdat dat eng is, doen we het maar zo snel en achteloos mogelijk. En lang niet zo vaak als we eigenlijk zouden willen, al helemaal niet op de werkvloer.”

Beter dan geld

Onderzoeksbureau McKinsey concludeerde in 2011 dat complimenten meer motiveren dan geldelijke beloningen:

Het instituut ADRIBA, van de Vrije Universiteit in Amsterdam, richt zich speciaal op ‘gedragsverandering door positief gedrag’. Hier kunnen managers zelfs cursussen volgen in het geven van complimenten. Marius Rietdijk is de wetenschappelijk directeur. Volgens hem is het compliment het beste middel om gedrag te veranderen. “Het werkt zelfs sterker dan een bonus: die krijg je immers aan het eind van het jaar pas. Terwijl een compliment geven direct kan wanneer goed gedrag wordt vertoond.”

Rietdijk voert het terug op het gedragsverklarende ABC-model: Antecedenten (factoren die aan gedrag vooraf gaan), Behaviour (gedrag zelf), en Consequenses. Om bepaald gedrag te stimuleren – zoals werknemers harder laten werken – is de consequenties aanpakken 80 procent meer effectief dan de antecedenten aanpakken. Dus het werkt beter om iemand achteraf, na het gedrag, te belonen of straffen, dan vooraf. En van die consequenties zijn beloningen weer het meest effectief.

Drie manieren waarop je iemand goed complimenteert (en vier manieren waarop dat niet moet)

Een shot dopamine

Het is de pavlovreactie: koppel een compliment aan bepaald gedrag en je gaat dat gedrag vaker vertonen in de hoop ook vaker complimenten te krijgen. Op het moment dat we een compliment ontvangen, krijgen onze hersens een shot dopamine.

Rietdijk: “Tegelijkertijd veroorzaakt het geven van complimenten ook een geluksgevoel. Omdat de complimentenmaker weet welk effect dat compliment heeft, wordt hijzelf automatisch ook gelukkiger.”

Goh, wat zou-ie ermee bedoelen?

Nederlanders blinken niet in complimenten geven uit, zegt Hans Poortvliet. Hij schreef samen met trainer in lichaamscommunicatie Frank van Marwijk Het groot complimentenboek. “Wij denken al heel snel: goh, wat zou-ie ermee bedoelen? Terwijl niemand twijfelt aan kritiek: daarvan geloven we gelijk dat de ander het oprecht meent.”

Maar je moet er niets achter zoeken. Poortvliet:

De enige manier om een compliment te ontvangen, is een simpel dankjewel. Geef geen compliment terug. Ga niet bagatelliseren. “Daarmee diskwalificeren we de waardering. Ontvang het gewoon en ga door met je werk. Net iets vrolijker dan twee minuten daarvoor.”