Aanval op azc Woerden incident of begin trend?

Een sporthal vol migranten in Woerden is belaagd. Ook andere burgemeesters maken zich zorgen.

Bij sportcentrum Snellerpoort worden nieuwe hekken neergezet, nadat relschoppers vrijdagavond de opvang bestormden. Foto ANP/Remko de Waal

Volstrekt onacceptabel, noemde burgemeester Victor Molkenboer de aanval, vrijdagavond, op de vluchtelingen in sporthal Snellerpoort in Woerden. Andere politici waren eensgezind in hun veroordeling van het geweld, en Mark Rutte bezocht de vluchtelingen zaterdagavond. Inmiddels heeft Woerden extra beveiliging ingezet, maar wat blijft is een ongemakkelijke twijfel: was dit een incident, zijn vluchtelingen wel veilig in Nederland en welke maatregelen worden genomen om hun veiligheid te garanderen? „Dit was een weloverwogen groepsactie. Dit had overal kunnen gebeuren”, zei burgemeester Molkenboer.

De aanval vrijdag was weliswaar niet de eerste, maar wel de ernstigste actie tegen groepen juist aangekomen vluchtelingen. Ongeveer twintig in het zwart geklede mensen met bivakmutsen op trokken met veel geweld de hekken om rond de sporthal waar bijna 150 vluchtelingen in Woerden zijn opgevangen. Toen volgden explosies van vuurwerk- en nitraatbommen. Vooral die laatste geven hevige explosies. „Wat het extra eng maakte, is dat de vluchtelingen niet konden zien wat er gebeurde, maar wel het geluid konden horen”, zegt burgemeester Victor Molkenboer. „Ze komen net uit een oorlogssituatie.” Vooral de vele kinderen – 51 in deze groep van hoofdzakelijk Syrische gezinnen – waren in paniek, zegt de burgemeester.

Beveiligers blokkeerden vrijdagnacht in Woerden de ingang, het is niet duidelijk of de aanvallers werkelijk van plan waren de sporthal binnen te dringen, zegt Molkenboer. „Maar ze waren wel dicht bij.” Hij heeft die avond met de vluchtelingen gepraat om ze ervan te overtuigen dat ze veilig waren, en niet moesten vertrekken. „Dit is een laffe daad tegenover een weerloze groep mensen die hier tegen hun wil zijn, op de vlucht.” Een dag later melden zich aan de lopende band inwoners van Woerden bij de sporthal met spullen voor de vluchtelingen: bloemen, schoenen, rolkoffers, snoep.

Ook in Oisterwijk incidenten

Het incident in Woerden was niet het enige. De afgelopen week liep het in Oisterwijk zo uit de hand tussen groepen plaatselijke jongeren en asielzoekers, dat burgemeester Hans Janssen besloot een noodverordening in te stellen. De politie moest ingrijpen toen een groep asielzoekers, bewapend met takken en stokken, de Oisterwijkse jeugd te lijf wil gaan. Volgens Janssen is de situatie niet te vergelijken met die in Woerden. Hij denkt dat het conflict in Oisterwijk is ontstaan doordat de lokale jeugd de asielzoekers zat te jennen, waarna de vlam in de pan sloeg. „Wij dachten eerst dat het een incident was”, vertelt Janssen. „Maar binnen een week zijn er meerdere voorvallen geweest tussen de twee groepen. Daar zijn we van geschrokken. Extra toezicht werkt blijkbaar niet, daarom hebben we de noodverordening ingesteld.” Dit betekent in de praktijk dat er veel politie rondloopt, en dat er preventief gefouilleerd mag worden. De aanval in Woerden is voor Janssen aanleiding beter te onderzoeken waarom de jongeren asielzoekers aanvielen. „We willen uiteraard niet dat hetgeen in Woerden is gebeurd ook hier kan gebeuren.”

Jaarbeurs beter beveiligd

Het gevolg van ‘Woerden’ is dat iedere burgemeester met opvanglocaties in de gemeente zich moet afvragen of de beveiliging adequaat is. Burgemeester Jan van Zanen van Utrecht liet in De Telegraaf weten dat hij de beveiliging bij de noodopvang in de Jaarbeurs heeft opgeschroefd. De burgemeester van Voorschoten heeft een avondklok ingesteld voor de vluchtelingen in de lokale sporthal. Ook Woerden heeft extra beveiliging ingesteld. Daar waren naast bijzondere opsporingsambtenaren al particuliere beveiligers aanwezig.

Er is op het niveau van de burgemeesters of de politie nog geen centrale coördinatie van de beveiliging, zegt burgemeester Bernt Schneider van Haarlem, tevens voorzitter van het Nederlands genootschap van burgemeesters. „Dat is wel te overwegen, als blijkt dat wat in Woerden is gebeurd geen incident is.” Mocht er structureel meer beveiliging nodig zijn, dan gaat dat de capaciteit van de politie te boven, denkt Schneider. „Er worden nu al bijna dagelijks opvanglocaties geopend. Daar is al veel extra politie voor nodig, ook omdat omwonenden daar om vragen.”

De nationale politie doet geen uitspraken over de beveiliging zelf. Een woordvoerder bevestigt wel dat inzet van extra agenten kan leiden tot capaciteitsproblemen. Mogelijk blijven andere politietaken dan op de plank liggen, want „je kunt een politiemens maar een keer inzetten”.

Morgen is er regulier overleg tussen burgemeesters, de politie, het OM en de minister van Veiligheid en Justitie. De politie-inzet bij de beveiliging van noodopvanglocaties in gemeenten staat er „hoog op de agenda”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Justitie.