Oppositieleidster wil ‘écht niet’ speechen

Wit-Russen stemmen zondag. Democratie is er niet. Een psychologe leidt de oppositie.

Straatgesprekken voeren met kiezers is één ding. Maar Tatjana Korotkevitsj, kandidaat voor het hoogste ambt van Wit-Rusland, gaat écht niet speechen. De staf heeft de microfoon al klaar gezet, maar Tatjana Korotkevitsj schudt het hoofd. „Ik ga het niet doen hoor!’’.

Zondag zijn er presidentsverkiezingen. En als die eerlijk zouden verlopen, dan zou oppositieleidster Korotkevitsj misschien een serieuze uitdager zijn geweest van de president Aleksandr Loekasjenko.

Andere oppositiepartijen hebben kiezers opgeroepen tot een boycot. Maar Korotkevitsj wil daar niet aan. Natuurlijk, zegt ze. „dit land wordt geregeerd door een dictatoriaal regime, dat doet alsof Wit-Rusland een democratie is. Maar we moeten van élke gelegenheid gebruik maken.” Ze is in alles de tegenpool van ‘vadertje’ Loekasjenko (61), de oud- kolchoz-directeur die een haast stalinistische persoonlijkheidscultus heeft gecreëerd. Ze is de eerste vrouw die zich verkiesbaar stelt. Met haar 38 jaar is Korotkevitsj veel jonger dan de huidige generatie politici – ook de oppositieleiders. Ze gebruikt geen grote woorden. Het liefst praat de afgestudeerde psychologe over de Wit-Russische economie, die in een diepe recessie is beland.

Tatjana Korotkevitsj is al een aantal jaar actief voor de beweging ‘Spreek de waarheid’. Toen Loekasjenko in 2010 het straatprotest tegen zijn (frauduleuze) herverkiezing liet neerknuppelen, ging ze enige tijd naar Warschau. Ze heeft een gematigde boodschap: ‘Voor vreedzame verandering’. De meerderheid van de burgers wil geen ‘Majdan’ legt ze uit. „Maar als de regering zo door gaat, gaan de mensen de straat op.”

Sommige opposanten van het regime uiten zware beschuldigingen. Korotkevitsj zou een marionet van het regime zijn, die het Westen ervan moet overtuigen dat de verkiezingen eerlijk verlopen. Mikola Statkevitsj, die tot augustus vijf jaar vastzat: „Dit soort kandidaten moeten de indruk wekken dat er oppositie is. De tweede functie is om zo veel mogelijk mensen naar de stembus te krijgen.” De oppositie maakt zich zorgen over de toenadering die Loekasjenko zoekt tot Europa. Vrijdag werd bekend dat de EU de sancties tegen Wit-Rusland vier maanden opschort. Zonder druk op het regime, vreest de oppositie, zal er niets veranderen. In de jongste peiling stond Korotkevitsj op 17,9 procent: „Men mag niet doen of ik geen echte kandidaat ben. Ik doe mijn uiterste best de meerderheid te krijgen.”