Karl Ove Knausgård, van engel tot rockster

Vandaag verschijnt de vertaling van het zesde deel van de romanserie Min Kamp, van Karl Ove Knausgård.

Foto ANP

Zes boeken in twee jaar tijd, 3.600 bladzijden meeslepend autobiografisch proza en de verontrustende titel Min kamp (2009-2011), in het Nederlands vertaald als Mijn strijd: de Noorse schrijver Karl Ove Knausgård (1968) is de literaire sensatie van Scandinavië, en zelfs wereldwijd. De nieuwe Marcel Proust is hij genoemd, ook op zoek naar het voorbije leven.

Knausgård werd geboren in Oslo. Over zijn jeugd hangt de schaduw van een aan alcohol verslaafde vader met onberedeneerde woede-uitbarstingen. De jonge Knausgård leefde in een wereld van angst en onzekerheid. Literatuur, popmuziek en voetbal boden Karl Ove een veilige plek.

Zijn eerste boek, Ute av verden, vertaald als Buiten de wereld, verscheen in 1998. Zes jaar later kwam Engelen vallen langzaam (En tid for alt), een bedeesde en intieme vertelling over engelen, godsdienst en wetenschap, geïllustreerd aan de hand van bijbelfragmenten.

Het is onvoorstelbaar dat de auteur van dit engelenboek dezelfde is als de schrijver van Mijn strijd. Knausgård veranderde ingrijpend van stijl. Radicale rauwheid, onopgesmukte jeugdherinneringen en ontwrichtende liefdesperikelen wervelen over de bladzijden. Vrijwel onmiddellijk na publicatie van het eerste deel, vertaald als Vader, werd Knausgård erkend als een van de grootste Noorse schrijvers. Het is vooral de echtheid van zijn werk die lezers aanspreekt.

Noorwegen is in de ban van een heuse Knausgård-rage. Het werkwoord knausgårde is gemunt, dat niet per se een lovende betekenis heeft: het betekent zoveel als navelstaren, eindeloos over jezelf vertellen.

Tienduizenden lezers, optredens voor radio en televisie. Maar de schrijver ontmoet ook weerstand, vooral in de pers. Bij verschijning van Vader werd hij door de broer van zijn vader van leugens en valssprekerij beschuldigd. In het zesde deel, onder de Nederlandse titel Vrouw, geeft Knausgård zich op nietsontziende wijze rekenschap van wat zijn authentieke romans hebben veroorzaakt, zowel in het leven van zijn vrouw en kinderen als in zijn eigen leven.

Ook Nederland wordt steeds meer een Knausgårdland: hij heeft een grote schare fans. Zijn optredens in zowel het literaire circuit als tijdens popfestivals zijn zonder meer indrukwekkend.

Maar Knausgård is meer dan een literair fenomeen. Hij drumt in een Noorse muziekband van zijn oudere broer Yngve. Hij is voetballer en herkent zichzelf in de schilderijen van zijn landgenoot Edvard Munch. Tijdens het schrijven luistert hij onophoudelijk naar popmuziek, zijn held is Iggy Pop.

Deze week een voorpublicatie. Volgende week in NRC Boeken een interview met Karl Ove Knausgård, die zich met zijn familie heeft teruggetrokken op het platteland van Zuid-Zweden.