‘Buitengrens EU moet weer echt grens zijn’

We moeten controle herwinnen over de grenzen, zegt de Duitse bewindsman Jens Spahn (Financiën). „Het is tijd voor het juiste antwoord.”

Door onze correspondent

Binnen de unie van Merkels CDU/CSU escaleert het conflict over haar asielbeleid. De leider van de conservatieve Beierse zusterpartij, Horst Seehofer, eist dat de bondsregering de toestroom van het aantal asielzoekers begrenst. In de afgelopen maand zijn naar schatting 250.000 asielzoekers via Oostenrijk Beieren binnengekomen. Bondskanselier Merkel is van mening dat Duitsland de grenzen niet kan sluiten voor asielzoekers. Zij maakte tijdens een interview woensdagavond op de Duitse tv duidelijk dat zij niet van plan is toe te geven aan de Beierse minister-president. „Ik heb als bondskanselier van de republiek Duitsland een andere verantwoordelijkheid dan hij”, zei Merkel.

Tijdens een persconferentie vrijdagmiddag dreigde Seehofer Merkel met een klacht bij het Constitutioneel Gerechtshof in Karlsruhe omdat zij de grondwettelijke vastgelegde handelingsbekwaamheid van de deelstaten in gevaar zou brengen.

Vrijdag verklaarden ook de sociaal-democratische ministers Sigmar Gabriel (Economische Zaken) en Frank Walter Steinmeier (Buitenlandse Zaken) tegenover Spiegel- online dat de Duitse mogelijkheden voor opname van asielzoekers niet onbeperkt zijn. Elk jaar een miljoen asielzoekers kan het land niet opvangen, aldus beide ministers.

Dat is ook de mening van de Duitse staatssecretaris Jens Spahn (Financiën, CDU). Hij was afgelopen week voor overleg in Den Haag. Tijdens een gesprek in Amsterdam zegt hij dat Duitsland de 800.000 tot 1 miljoen asielzoekers die dit jaar mogelijk het land binnenkomen, aankan. „Maar de grote vraag is: hoeveel komen er nog meer in de komende jaren?”

En ondertussen loopt de populariteit van Merkel voor het eerst in jaren terug.

„Het vertrouwen in de bondskanselier is altijd groot. Bij alle kritiek die je nu hoort, is het belangrijk te weten dat niemand iemand kent die dit beter kan oplossen dan zij. We zien dagelijks beelden van duizenden mensen die de Duitse grens oversteken. Daarom is die onzekerheid verklaarbaar. Mensen willen weten hoe dit verder moet gaan. Beslissend is dat we nu komen met de goede antwoorden. Met oplossingen die uitgaan boven de dagelijkse actualiteit.”

Behoort het aanscherpen van de asielwet tot de goede antwoorden?

„Ja, we kunnen deze vluchtelingencrisis alleen aan als we een paar dingen veranderen in de asielwet. Dat de Europese buitengrens weer echt een grens wordt, bijvoorbeeld. Ik heb veel kritiek op onderdelen van het beleid van de Hongaarse premier Viktor Orbán. Maar niet als het gaat om asielzoekers: hij bewaakt de grenzen van zijn land. Het is nu ook voor ons van belang dat ordelijke procedures worden hersteld en versneld, en dat we de controle terugkrijgen over onze grenzen. Dat uitgeprocedeerde asielzoekers bijvoorbeeld geen uitkeringen meer krijgen en ook echt het land moeten verlaten. En dat we ons ook moeten richten op de oorzaken: waarom verlaten mensen hun huis? We gaan ons richten op het bieden van perspectieven aan mensen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Deze crisis heeft ervoor gezorgd dat binnen een paar maanden tijd bestaande politieke tegenstellingen in mijn land over asielbeleid zijn overwonnen: de Groenen accepteren nu dat uitgeprocedeerde asielzoekers daadwerkelijk ons land moeten verlaten, en mijn partij vindt nu ook dat kansrijke asielzoekers uit Syrië snel moeten integreren, de taal moeten leren en snel aan een baan geholpen moeten worden.”

Als deze mensenstroom niet veroorzaakt is door Merkels woorden, waar is het dan fout gegaan?

„Wat we meemaken is een digitalisering van de vlucht. Foto’s en positieve berichten van mensen die al in Europa zijn, verspreiden zich razendsnel. Net als de kennis van routes en landen en steden waar men het best naartoe kan reizen. Ook de beelden van Duitse burgers die vluchtelingen welkom heetten op het station van München hebben de mensen daar bereikt. Dat zijn natuurlijk mooie beelden, maar wat we allemaal hebben onderschat, is hoeveel mensen daardoor worden aangespoord ook te vertrekken, terwijl ze dat misschien eerst helemaal niet van plan waren. Mensen die niet vluchten voor oorlog of onderdrukking, maar die zich een beter leven wensen.”

Hoeveel asielzoekers verwacht de Duitse regering dit jaar?

„Op dit moment weet helaas niemand dat. Maar Turkije is een belangrijke sleutel. We willen met Turkije in de grensregio naar Syrië mensen perspectief bieden. Turkije wil daarvoor financiële steun. Die moeten we ook bieden als Europa en voor mijn part ook als Duitsland. Maar dat geldt ook voor Nederland. Hier hebben we gezamenlijke belangen.”