Wil Irak ook een beetje Russische hulp?

Een Iraaks steunverzoek aan Moskou zou een vernedering zijn voor de VS. En wordt een deel van een breder geopolitiek steekspel.

Assad-aanhangers, vlak voor beschietingen. Rusland mengde zich onlangs in de strijd in Syrië. Foto AFP/HO/Sana

In augustus vorig jaar bracht generaal Qassem Soleimani, de militair strateeg van Iran in het Midden-Oosten, een bezoek aan Moskou. Tijdens een drie uur durend onderhoud met president Vladimir Poetin drong hij aan op Russische luchtaanvallen tegen de Islamitische Staat (IS). De terreurbeweging had vlak daarvoor de wereld geschokt met een spectaculaire opmars in Syrië en Irak.

Soleimani liet Poetin kaarten en surveillancefoto’s zien van het strijdtoneel. Hij gaf hem inlichtingen die erop duidden dat IS zijn invloed weleens zou kunnen uitbreiden naar de Kaukasus, de zachte onderbuik van Rusland. Poetin moest ingrijpen.

De ontmoeting speelde een belangrijke rol bij Poetins besluit een luchtoffensief te lanceren in Syrië, stellen Iraakse regeringsfunctionarissen tegen persbureau AP. Ook werden plannen gesmeed om een commandocentrum op te zetten in Bagdad, waar Irak, Syrië, Iran en Rusland elkaar van inlichtingen zouden voorzien. Dat is inmiddels operationeel.

Het machtsvertoon waarmee Rusland zich in de strijd in Syrië heeft gestort, maakt indruk in buurland Irak. Daar gaan stemmen op om Moskou te vragen ook bombardementen boven Iraaks grondgebied uit te voeren. Het zou een enorme vernedering zijn voor de VS, die de Iraakse regering steunen in de strijd tegen IS en het land tot hun invloedssfeer rekenen. Zo kan de Russische interventie onderdeel worden van een breder geopolitiek steekspel in het Midden-Oosten.

Obama mist overtuiging

De Iraakse premier Haider al-Abadi zei vorige week dat hij Russische bombardementen zou verwelkomen als Moskou zo’n aanbod zou doen. Hij had felle kritiek op president Barack Obama, die volgens hem „overtuiging” mist in de strijd tegen IS. Hij noemde de Amerikaanse steun „beperkt” en zei dat hij „groot machtsvertoon vanuit de lucht” had verwacht.

De invloedrijke shi’itische politicus Hakim al-Zamili, hoofd van de defensiecommissie in het Iraakse parlement, deed daar woensdag nog een schepje bovenop. „In de komende dagen of weken denk ik dat Irak gedwongen zal zijn Rusland te vragen om luchtaanvallen te lanceren”, zei hij tegen persbureau Reuters. „Dat hangt af van hun succes in Syrië.”

Het zou Iran goed uitkomen. Teheran is met Washington verwikkeld in een machtstrijd in Irak en ziet de Amerikanen het liefst zo snel mogelijk vertrekken. Opperste leider ayatollah Ali Khamenei ziet de coalitie tegen IS als een Amerikaans complot is om de regio te onderwerpen.

Shi’itische milities

De machtige shi’itische milities in Irak, die geld en wapens krijgen van Iran, ruiken hun kans de VS buitenspel te zetten. De milities spelen een belangrijke rol in de strijd tegen IS, maar worden door de Amerikanen gewantrouwd omdat ze wreedheden tegen sunnitische burgers begaan.

„De Russische interventie kwam op het juiste moment”, zei Muen al-Kadhimi, de rechterhand van de machtigste militieleider, tegen Reuters. „We denken dat dit de regels van het spel zal veranderen, niet alleen in Syrië maar ook in Irak.”

Het is nog maar de vraag of de Russen hun luchtoffensief daadwerkelijk zullen uitbreiden naar Irak als hun dat gevraagd wordt. Volgens analisten heeft Rusland niet het geld en de middelen voor zo’n operatie. Moskou moet al diep in de buidel tasten om zijn troepen in Syrië over zee en door de lucht te bevoorraden.

Bovendien zijn de wapens en het materieel van Rusland lang niet zo geavanceerd als die van de VS. Gisteren meldden Amerikaanse functionarissen dat Russische kruisraketten op doelen in Syrië, zijn neergestort in Iran – mogelijk met slachtoffers.

Dit nieuwe kruisvluchtwapen, de Kalibr NK, dat voor het eerst werd ingezet, moet het Russische antwoord zijn op de Amerikaanse Tomahawk. Zo komen er langzaam barstjes in het Russische machtsvertoon.