Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Vogelstamboom gaat na een jaar weer overhoop

Flamingo’s zijn tóch geen garnalenetende duiven. Nog geen jaar geleden kwamen DNA-onderzoekers tot de verrassende conclusie dat flamingo’s en duiven nauw verwant zijn. Maar in een nieuwe vogelstamboom, gisteren verschenen in Nature, krijgt de flamingo gewoon een plekje tussen watervogels.

Wéér een nieuwe vogelstamboom. Weten de vogelonderzoekers nu zeker dat dit de juiste is? Onwaarschijnlijk. De moderne vogelgroepen ontstonden zo lang geleden in zo’n korte tijd, tussen 72 en 65 miljoen jaar geleden, dat de meeste sporen van soortvorming in het DNA zijn uitgewist.

Maar dit onderzoek is wel de beste poging tot nu toe om de vogelstamboom op te helderen. Nog nooit werd er zo veel DNA van zo veel vogels (198 soorten) vergeleken als nu.

De onderzoekers benoemen twee nieuwe groepen. De eerste bestaat uit koekoeken, trappen en de Afrikaanse toerako’s. De tweede omvat álle watervogels, behalve de eenden. Vogels maakten de overstap van land dus twee keer; volgens de vorige stamboom was dat maar liefst vier keer.

De stamboom biedt meer inzichten. Arenden en haviken staan aan de basis van landvogels. En óók binnen de landvogels zijn de oudste takken vaak roofvogels: binnen de scharrelaars staan uilen aan de basis; in de papegaaiengroep zijn dat de ijsvogels, bijeneters en valken. Het lijkt er dus op dat de voorouder van alle landvogels een roofvogel was.