Column

Laten we stoppen met al dat gelieg

Wekelijks rekent Japke-d. Bouma af met jeukwoorden op kantoor

Als érgens de eufemistische, loze en verhullende kantoortaal welig tiert, dan is het wel bij ontslag. Nergens op kantoor wordt zo veel toegedekt, verbloemd en gelogen als op de afdeling Talent and Human Resource Management – ik bedoel personeelszaken.

Want bedrijven ontslaan niet, ze bieden „een vertrekregeling – dat klinkt al een stuk beter dan ‘oprotpremie’ – áls er al een premie is. Vervolgens wordt er „afscheid genomen” en moeten de ontslagenen „op zoek naar een nieuwe horizon”, „nieuwe wegen inslaan” en kunnen ze meer tijd gaan besteden aan „het gezin”, „de hobby’s” en uit het raam staren.

De Britten en de Amerikanen zeggen: „we had to let you go”, en zo klinkt het hier soms ook: we laten je gaan. Een pure win-winsituatie! Op kantoor was je een verlept kantoorplantje, maar nu mag je weer de natuur in, weliswaar zonder salaris en vakantiedagen, maar VRIJ.

Opvallend: mensen zijn nooit te oud en te duur om te kunnen blijven, let maar eens op. In persberichten waarin grote groepen moeten „afvloeien” – zet de rioolpompen maar vast aan – staat dat managers zoeken naar „vernieuwing” of de organisatie „slanker willen maken”. En ja, dan moeten er collega’s „buiten de organisatie gaan werken” of hun „talenten elders inzetten”. Ik word treuriger van dat soort termen dan van een Russische existentialistische roman.

En dan komt het sociale plan. Niet het gewone plan, nee, het sociale plan. Dat mensen „begeleidt van werk naar werk” – met chloroform op een zakdoekje. Met een coach die „meezoekt naar nieuw perspectief” – het hoeft blijkbaar niet per se gevonden te worden. KLM zei het laatst zo: „de wereld verandert, en wij veranderen mee. Daarin passen nieuwe cao’s.” Hier is „nieuw” blijkbaar niet altijd „beter”.

Als het om topmannen gaat, gaat ontslag altijd in „goed overleg”. Dat vind ik altijd zo knap! Want zelf maak ik zelden goed overleg mee, op kantoor. Ja, mededelingen, mensen die uren aan het woord zijn en brainstorms waar iedereen iets mag zeggen maar liever niet te veel en we doen er sowieso niks mee – dát soort overleg ken ik wel. Maar goed overleg? Ik denk dat het gewoon laffe mailtjes zijn waarin zo’n topman ontslagen wordt. In combinatie met een potige portier die hem het pand uitduwt. Met zijn doos.

Maar het ergste: als de ontslagene zélf ontslagjargon gaat gebruiken. Werkloos thuis zitten doet echt niemand meer. Dat heet tegenwoordig „jezelf tijd gunnen te herpakken”. Ik hoorde laatst iemand die wel een héél positieve draai gaf aan het fenomeen „in between jobs in my pyjama”. Hij zat nu in „een andere fase”, had een „stapje teruggedaan”, hij „keek naar zichzelf, het was nu: geven, delen en verbinden”. Ik heb hem een knuffel gegeven. Dan had hij het verbinden maar vast gehad.

Jongens. Laten we gewoon stoppen met dat gelieg. Lijkt me een stuk respectvoller voor alle partijen. Wat ook kan: dat we de mensen die ontslagen worden zélf laten kiezen wat ze willen: het eerlijke verhaal, of de leugen. Ik denk dat de verbloemers bij PZ kunnen gaan uitkijken naar een nieuwe uitdaging.