Hysterie

Arme Bill Clinton. Moest hij op zijn (voormalig) presidentieel verblijf in Little Rock, Arkansas, een heel verhaal houden over stekjes van een kastanjeboom. Zo ver is Clinton inmiddels gezakt. En zo ver is de opwinding over de Anne Frankboom dus gevorderd. Vanuit een tuin achter de Prinsengracht helemaal overgewaaid naar een chic aangeklede tuin in de Verenigde Staten. Na jaren van lobbyen en ‘loopgravenoorlogen’ is de Anne Frank Center USA erin geslaagd de strenge invoerregels van Amerika te omzeilen en welgeteld acht stekjes van de veelbesproken, in 2010 omgevallen witte paardenkastanje te importeren.

Good for them. Maar aan de andere kant: dat het zó ver heeft kunnen komen. De start van alle heisa over kappen ja of nee — alweer elf jaar geleden — was in zoverre misplaatst, dat Anne Frank nauwelijks om die boom leek te geven. Tijdens de donkere jaren dat ze ondergedoken zat in het Achterhuis (1942-1944) had Anne op nauwelijks meer figuren zicht dan op die tweeëntwintig meter hoge boom — en in haar dagboek schreef ze er maar drie keer iets over. Evengoed brachten Anne’s bijna terloopse aantekeningen over de kastanje de hoofden van een aantal academisch geschoolde omwonenden van Prinsengracht 263 compleet op hol.

Dat bleek in 2004, toen de ongeveer honderdzeventig jaar oude Aesculus hippocastanum ziek en rot werd verklaard. Zoals dat gaat in zulke gevallen werd op basis van gezond verstand besloten er de bijl aan te zetten. Het gevaarte kon omvallen, huizen beschadigen, mensen verwonden. Tegen de vlakte ermee. Om met de vader van Anne Frank te spreken: Anne hield niet zo van natuur. Zelfs de Anne Frank Stichting was vóór kappen — kan je nagaan.

Maar de heiligverklaring van Anne ging gepaard met protesten, gevolgd een reeks bizarre juridische conflicten tussen lokale bestuurders en omwonenden die zich verenigd hadden in de stichting Support Anne Frank Tree. Na een serie van consults door boomexperts kwam er als compromis een reusachtige stalen constructie die het leven van de kastanje nog even moest redden. In augustus 2010 bleek waartoe de teloorgang van de ratio had geleid. Tot een oude zieke boom die door een harde wind tegen de vlakte ging en een tuinhuis verbrijzelde. Nog een geluk dat er geen gewonden vielen en het Achterhuis gespaard bleef.

Zelfs in omgevallen toestand bleef de kastanje voor ruzie zorgen — nogal wrang voor een boom die volgens zijn aanbidders symbool staat voor harmonie en begrip tussen de mensen. Dit keer bínnen het bestuur van Support Anne Frank Tree: leden werden zo ongeveer beticht van financiële zwendel en nazisympathieën en meer van die narigheid waarvoor de talloze bezoekers van het Anne Frank Huis juist niet komen.

Dat krijg je met deze dingen: als niemand met gezag optreedt en zegt dat het nu maar eens afgelopen moet zijn met die onzin, dan woekert alles voort. Nu dus letterlijk in de vorm van stekjes van een boom die Anne nogal onverschillig heeft gelaten; stekjes die dankzij de inzet van velen de oceaan zijn overgestoken om de yankees interraciale verdraagzaamheid bij te brengen. Tja.

De stekjesspreekbeurt van Clinton was de opening van Het Parool. Bewijs geleverd: de hysterie leeft voort.