Column

De vierde put

Een kleine ijzeren containerstad met een boortoren in het midden. In één nacht tijd is ze onder de dijk verrezen. Als het donker wordt, licht het stadje op – alsof het kermis is in Moddergat. Een kermis zonder geluid. Je hoort de Waddenzee aan de andere kant van de dijk klotsen.

In het uiterste noorden van Friesland boort de NAM een vierde put, volgens de website goed voor anderhalf miljard kubieke meter gas.

Minister Kamp schroefde de gaswinning in Groningen afgelopen jaar na aardbevingen en onder druk van protesten drastisch terug. In Friesland neemt de gaswinning juist toe. De NAM moet het toch ergens vandaan halen. Vorige week werd Hellum in Groningen getroffen door hevige aardbevingen en voor het eerst was er ook in Drenthe een flinke schok te voelen.

In de containerstad bij Moddergat haast drilling supervisor Peter Fröger zich in zijn oranje overall naar de ingang om mij ervan te verzekeren dat hij een geluidsvriendelijke boor hanteert die wel 5.400 meter schuin de grond in kan. Onder het land van boer Riemersma en boer Anema door en dan in een gasbel onder de Waddenzee. „Niemand heeft daar last van.”

„Hij bedoelt: hier wonen nog mensen die dat gelaten ondergaan”, reageert boer Anema. Hij laat me het vers gebarsten gewelf zien in zijn 19de-eeuwse boerderij. Hij wijst me op de scheuren in de huizen in het dorp – bij boer Weidenaar, bij Jappie de Vries. Hij neemt me mee naar de drainagebuizen in de sloot om zijn bietenland. „Die horen aan het einde van de zomer droog te liggen”, zegt hij. Ze liggen in het water. Hij laat bij de meetlat zien hoever zijn land gezakt is: elf centimeter in vier jaar. Volgens de NAM is dat slechts twee centimeter.

Nadat eind vorig jaar de bodem in Franeker en Harlingen mede door de gaswinning ernstig bleek te verzakken, besliste Provinciale Staten „onder geen enkele voorwaarde nieuwe gasboringen in Friesland” toe te staan. Gedeputeerde Staten frummelden daar nog het woordje ‘aanvragen’ tussen, waardoor de gasboring in Moddergat – waarvoor het ministerie van Economische Zaken al een vergunning had afgegeven – een uitzondering werd. „Het lijkt erop dat de Friezen nu de rijksbegroting sluitend moeten maken”, zegt Statenlid Anja Haga van de ChristenUnie.

Intussen heeft de NAM zich ontpopt als weldoener in de omgeving. In Moddergat staat een nieuw clubhuis bij de kaatsbaan. In Anjum een multifunctioneel centrum. In Groningen ging het precies zo. „Het zijn allemaal kraaltjes voor de simpele zielen”, zegt Douwe Anema.