‘Voor mij liever geen regisseur met honkbalpetje’

Acteur Willem Dafoe over Pasolini, Abel Ferrara en acteren. „Je speelt een Pasolini, nooit de Pasolini.”

Willem Dafoe als Pasolini in Abel Ferrara’s biopic Pasolini

Welke eigenschappen hij zocht voor de acteur die in de huid van Pier Paolo Pasolini moet kruipen? „Even denken”, zegt regisseur Abel Ferrara. „O ja, dat hij Willem heet, achternaam Dafoe.”

Voor de 64-jarige regisseur stond of viel zijn biopic Pasolini over het laatste etmaal van de controversiële Italiaanse regisseur met de beschikbaarheid van Dafoe. „Hij lijkt ook sprekend op Pasolini toch? Film maken is een rots tegen een heuvel rollen, ik ontwikkel er vier, vijf tegelijk. En soms is het geld bijeen gehosseld en kan de acteur ook: boem!”

Willem Dafoe dus. „Wat maakt hem zo uniek, denken jullie?” kaatst Ferrara een vraag terug van de zes journalisten tegenover hem in hotel Laguna, Venetië. „Zijn ogen, huh? Een hint van waanzin? Nou, in Pasolini zijn die ogen niet te zien. Willem draagt een zonnebril en bruine lenzen.” Waarop een verhaal volgt hoe de acteur, stekeblind door die contactlenzen en bril, erop stond zelf in een vintage Alfa Romeo door nachtelijk Rome te rijden – en subiet tegen het verkeer in een tunnel inschoot. „Shit zeg, een auto van 75.000 euro met mijn hoofdrolspeler als Stevie Wonder achter het stuur.”

Willem Dafoe vertelt even later dat hij graag met outsiders als Ferrara werkt, low budget, in guerrillastijl. Zelfde generatie – Dafoe is 60 – rond dezelfde tijd in Manhattan gearriveerd, zelfde attitude – al steekt Dafoe nogal sereen af naast de grommende, rammeltirades houdende regisseur. „Acteurs praten alleen in termen van script en personage, ik ben meer het theatertype en denk aan groep en set”, zegt Dafoe. „Je gaat samen op avontuur en moet beseffen dat je een extensie van de regisseur bent. Die moet je dus wel vertrouwen. Ik heb geen rancune tegen Hollywood en speel met plezier in Spider-Man of John Wick. Maar toch: liever geen regisseur met honkbalpetje, zei ik vorig jaar al. En natuurlijk kwam fucking Abel de volgende ochtend met een honkbalpetje op de set en deed die niet meer af.”

Helder: hier spreken oude kameraden. Pasolini is Dafoes vierde film met Ferrara, specialist in de zwarte krochten van de ziel. De acteur besefte al vroeg dat zijn lange, gegroefde tronie, brede mond en glinsterogen hem levenslang tot het schurkengetto konden veroordelen. Hij prijst zich gelukkig dat hij pas echt doorbrak als good guy: sergeant Elias in Platoon (1986, Oscarnominatie), Jezus in The Last Temptation of Christ (1988), FBI-agent Ward in Mississippi Burning (1988). Zo wist de wereld dat Dafoe net zo knap lijdt als dreigt.

Hij zegt geen voorkeur te hebben voor echte of fictieve personages. „Ik speelde behalve Pasolini ook T.S. Eliot. Je hebt dan de luxe van brieven, essays, verhalen van vrienden. Ik lees en hoor alles, zodat ik weet: op die dag in het script werkte hij aan dat of had hij daar zorgen over. Er hangt dan een leven aan de kapstok klaar, dat hoef je maar aan te trekken.”

Bij Pasolini is er ook nog de mythische statuur in Italië, Dafoes adoptievaderland sinds zijn huwelijk met de 21 jaar jongere Italiaanse Giada Colagrande in 2005. „Elke kruidenier zegt: ah, de grote Pier Paolo! Al zag of las hij niks van hem. Door de moord werd hij een mythe, al denk ik dat hij nu net zo controversieel zou zijn als toen. Marxist, liefhebber van te jonge jongens én een soort katholieke moralist.”

Die statuur intimideerde Dafoe een beetje, net als de oude vrienden van Pasolini die meespeelden. „Je beseft dan dat je een Pasolini bent, nooit de Pasolini.” Lastig was ook dat de acteur, die zijn tijd verdeelt tussen Rome, New York en LA, onvoldoende Italiaans sprak voor een interviewscène. Abel Ferrara filmde daarom deels in Italiaans, deels in Engels: „Fuck zeg, so what? We zijn niet allemaal (de polyglot) Viggo fucking Mortensen.”

Het maakt een fictief personage wel zo simpel, erkent Dafoe. „Ik deed voor David Lynch de griezel Bobby Peru in Wild at Heart (1990). Lynch gaf me een rot kunstgebit en ik ging direct helemaal los in misschien de meest complete performance ooit.” Die vrijheid heeft hij hier niet: Dafoe is opgelucht dat de Italianen zijn Pasolini bij de première op het Lido accepteerden. „Abel en ik hebben weer onze nek uitgestoken. Maar dat houdt je jong.”