Eén hersenschudding per duel, maar het blijft een fantastische sport

Rugby heeft veiligheid en respect hoog in het vaandel staan, maar kampt met een imagoprobleem: de sport zou leiden tot hersenletsel.

Een tackle tijdens het WK rugby. Foto EPA

Zonder mededogen schudde de teamarts van Schotland zaterdag op St. James’ Park het hoofd. Hooker Ross Ford mocht het veld niet meer in. Geen bloedende wond of een verzwikte enkel, maar een door elkaar geschud hoofd was de boosdoener. In het verloren duel met Zuid-Afrika (34-16) onderging de speler een speciale test om te kijken of hij symptomen van hersenletsel vertoonde. Ford zakte en keerde niet terug.

Deze Head Injury Assessment (HIA) is een van de preventiemiddelen om rugbyers met een hersenschudding tegen zichzelf in bescherming te nemen. Geavanceerde camera’s in de stadions dienen als hulpmiddel voor de medische staf. Artsen kunnen een botsing direct vanuit elke hoek bekijken om een diagnose te stellen. Dat werpt zijn vruchten af, maar neemt de angst bij ouders van rugbyende kinderen niet weg.

Niet sporten is ongezonder dan rugbyen

Catherine Calderwood, arts en regeringsadviseur voor medische zaken in Schotland, deed in het British Journal of Sports Medicine een oproep aan hen. In een reactie op een rapport dat meldde het aantal hersenschuddingen in het rugby de laatste vijf jaar was verdubbeld, schreef ze: „Het laatste wat ik wil, is dat ouders hun kinderen van de sport afhalen uit vrees voor hersenletsel.” Inactief zijn, stelt ze, is ongezonder dan rugbyen.

Professionals delen die mening. Schots international Tim Visser vindt de aandacht voor het probleem overdreven. „De sport is bruter geworden. Grotere spelers lopen harder tegen elkaar aan. Dan spreek ik alleen over rugby op topniveau. Op dat niveau zijn spelers technisch erg vaardig en de gevaren miniem. Maar voor kinderen zie ik geen direct gevaar. De getallen lijken toe te nemen doordat het vergrootglas erop ligt.”

Rugby leidt tot gezondheidsproblemen op latere leeftijd

Toch vechten Visser en Calderwood tegen de stroom in. Onderzoeksprogramma BBC Panorama constateerde voor het WK dat de testen naast het veld te kort zijn om te bepalen of spelers symptomen van hersenletsel vertonen. Daarbij zijn er sterke aanwijzingen van vooraanstaande medici die aangeven dat rugby leidt tot gezondheidsproblemen op latere leeftijd.

Anne McKee, professor neurologie aan de universiteit van Boston, legde de hersenen van honderd overleden spelers uit het American football (NHL) onder de loep en constateerde schade die verband kan houden met dementie en gedragsverandering. President Obama reageerde stellig: als hij een zoon had, zou hij die verbieden American football te spelen.

Wereldrugbybond IRB onderkent de gevaren al langer. Zo moeten professionals buiten het seizoen een test ondergaan om hun reactiesnelheid en balans te meten. Deze ‘gezonde’ situatie kan dan na een botsing tijdens een wedstrijd naast de nieuwe worden gelegd. Ideaal, zo lijkt het, ware het niet dat veel spelers hier de hand mee lichten. Ze scoren bewust ‘slecht’ in het ziekenhuis, zodat ze tijdens een duel niet snel naar de kant hoeven.

In beeld: Spectaculaire tackles en vlees tegen vlees In beeld: moderne veldslagen

De medische afdeling van de IRB is zich hiervan bewust. De bond erkent dat de test, die hooguit tien minuten duurt, te kort is voor een goede diagnose. Om een betere oplossing te vinden, bekijken ze 900 video’s van botsingen waarbij spelers hersenletsel opliepen. Raftery kon de uitkomst inschatten. „Ik denk dat regels voor het tackelen moeten veranderen.”

Voorlichtingsprogramma’s op lokaal niveau moeten ouders en trainers van jonge rugbyers leren hoe kwetsuren onderkend of voorkomen kunnen worden. En vrees wegnemen. Rugby is nog altijd minder blessuregevoelig dan zaalvoetbal.

Willie Stewart, bijzonder hoogleraar neuropathologie en een fervent rugbyliefhebber, verwoordde het scherp bij de BBC. „Ik krijg steeds vaker vragen van ouders die willen weten of het idioterie is om hun kinderen te laten rugbyen. Wat moet ik dan zeggen? Het is te gek voor woorden dat op topniveau in elk duel één speler hersenletsel oploopt. Maar rugby is en blijft een fantastische sport.”