Bommen op ziekenhuis: na veel gedraai officieel excuus

De afgelopen dagen rezen steeds meer vragen over de Amerikaanse bommen op een ziekenhuis van AzG. Gisteren zei Obama ‘sorry’.

Bijkomende schade. Een tragisch incident. Een fout. Sinds ze zaterdag een ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen (AzG) in Kunduz bombardeerden, met 22 doden tot gevolg, hebben de VS elke dag een nieuwe lezing van de gebeurtenissen gepresenteerd.

Dinsdag 29 september

AzG geeft de gps-coördinaten van het ziekenhuis in Kunduz, waar 105 patiënten en 80 AzG-medewerkers zijn, nog eens door aan de Afghaanse en Amerikaanse troepen. Maandag hebben de Talibaan Kunduz ingenomen. De coalitie is een tegenoffensief begonnen.

Zaterdag 3 oktober

Het ziekenhuis wordt tussen 2.08 en 3.15 uur onder vuur genomen. Om het kwartier slaan de bommen in. Twaalf medewerkers van AzG en tien patiënten komen om, onder wie drie kinderen; 37 mensen raken gewond. Zes patiënten verbranden levend in bed.

Twee mensen van AzG, de landencoördinator in Kabul en de programmaleider in New York, bellen met hun contactpersonen bij het Amerikaanse leger. Volgens AzG wordt beide keren gezegd dat de boodschap is begrepen, maar gaan de aanvallen na de telefoontjes nog een half uur door.

Het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken verklaart later op de dag dat zich ‘terroristen’ [de Talibaan, red.] hebben verschanst in de kliniek. Er zou vanuit het gebouw op helikopters van het Afghaanse leger zijn geschoten. Het Pentagon zegt dat er gevochten werd bij het ziekenhuis en dat Afghanen en Amerikanen niet weg konden komen. Amerikanen hadden om luchtsteun gevraagd. Daarbij zou het ziekenhuis per ongeluk zijn getroffen. „Collateral damage”, aldus het Pentagon.

Zondag 4 oktober

AzG kondigt aan uit Kunduz te vertrekken. De organisatie benadrukt dat van een ongeluk geen sprake kan zijn. Alléén het hoofdgebouw werd steeds getroffen, de omliggende gebouwen bleven ongeschonden. Arjan Hehenkamp, directeur van de Nederlandse tak van AzG, twittert: „Vanuit ons ziekenhuis werd NIET gevochten.”

Burgerdoden in Afghanistan sinds 2001

Maandag 5 oktober

In een persconferentie op het Pentagon zegt generaal John Campbell, commandant van de VS-troepen in Afghanistan, dat niet de Amerikanen, maar de Afghanen om luchtsteun vroegen, en dat hij zijn eerdere verklaring dus moet corrigeren. Hij spreekt van een „tragisch incident”.

 

Dinsdag 6 oktober

Toevallig moet Campbell over Afghanistan verslag doen voor de Legercommissie van de Senaat. De meeste vragen gaan over het bombardement. Nu zegt hij dat er sprake was van een Amerikaanse fout: „De beslissing om tot vuren vanuit de lucht over te gaan was een Amerikaanse beslissing, genomen binnen de Amerikaanse commandostructuur.”

AzG reageert woedend. „Verklaringen van de Afghaanse regering impliceren dat Afghaanse en Amerikaanse troepen besloten een ziekenhuis met de grond gelijk te maken. Komt neer op het toegeven van een oorlogsmisdaad”, twittert Joanne Liu, internationaal voorzitter van AzG.

Woensdag 7 oktober

The New York Times citeert medewerkers van Campbell. De generaal zou denken dat Amerikaanse troepen de voorschriften voor luchtsteun, zoals het zelf identificeren van het doel, negeerden. AzG eist onderzoek door de Internationale Humanitaire Commissie, gelieerd aan de Geneefse Conventies. De organisatie kan volgens voorzitter Liu niet vertrouwen op de onafhankelijkheid van de vier eerder aangekondigde onderzoeken van onder meer het Amerikaanse ministerie van Justitie, het Pentagon en de NAVO.

President Obama belt Liu op met excuses. Hij belooft maatregelen om de kans op herhaling te verkleinen.