Aleksijevitsj, Murakami, Roth of..

Met een nieuwe secretaris bij de Zweedse Academie kunnen de kansen voor sommige auteurs keren.

Ngugi Wa Thiong'o

6 tegen 1

Wie krijgt er dit jaar de Nobelprijs Literatuur toegekend? Welke naam komt er vanmiddag om één uur uit de mond van Sara Danius, de nieuwe secretaris van de Zweedse Academie? De afgelopen decennia waren de vereisten voor het winnen van de belangrijkste literaire prijs ter wereld niet alleen literair, maar ook politiek: auteurs die streden voor een betere wereld hadden een streepje voor. De laatste jaren werden echter auteurs bekroond als Tomas Tranströmer (2011), Alice Munro (2013) en Patrick Modiano (2014), schrijvers die zich niet of nauwelijks met politiek bemoeien.

En er waait niet alleen een nieuwe wind in Stockholm, er is dus ook een nieuw gezicht: eind vorig jaar kozen de achttien leden van de Zweedse Academie (allemaal vijftigplussers) literatuurwetenschapper Sara Danius (53) als hun nieuwe (en eerste vrouwelijke) secretaris. Danius is de op één na jongste van het stel. Ze is critica van de grote Zweedse krant Dagens Nyheter en publiceerde veel over klassieke, hoogliteraire auteurs als Joyce, Flaubert en Balzac.

De veranderingen kunnen in het voordeel werken van schrijvers die lange tijd opzichtig werden gepasseerd, zoals de Amerikaan Philip Roth. Die is door wedkantoor Ladbrokes dit jaar op een ongewoon hoge vierde plaats gezet, met odds van 10 tegen 1: elk op Roth ingezet pond is 10 pond waard, als hij wint.

Roth, die twee jaar geleden bekendmaakte te stoppen met schrijven, leek lange tijd kansloos te zijn voor de prijs. In 2008 diskwalificeerde de toenmalige secretaris van de academie zelfs de hele Amerikaanse literatuur: „De Verenigde Staten zijn te geïsoleerd, te eenzelvig. Ze vertalen niet genoeg en nemen geen deel aan de grote dialoog van de wereldliteratuur. Die onwetendheid is beperkend.”

Afgaande op de lijstjes van de wedkantoren zoemt rond dat dit jaar een Engelstalige schrijver bekroond zal worden, getuige de hoge notering van ook Joyce Carol Oates (10 tegen 1) en John Banville (16 tegen 1) – net als Roth auteurs met een hoogliterair profiel. Banville is een nieuwkomer in de hoogste regionen, wat hem een extra grote kanshebber maakt.

Vaak blijkt achteraf dat er in de laatste dagen en uren voor de toekenning veel op de winnaar wordt gewed: jaarlijks zetten bij Ladbrokes zo’n tienduizend mensen geld in op de Nobelprijs voor Literatuur. Ook Jon Fosse, Peter Handke en de Koreaan Ko Un gooien dit jaar hogere ogen dan voorheen.

De topdrie van Ladbrokes bestaat uit de favorieten van vorig jaar: de Wit-Russische Svetlana Aleksijevitsj (drie tegen één) is ruimschoots favoriet, voor de Japanner Haruki Murakami en de Keniaan Ngugi Wa Thiong’o (beiden zes tegen één). Behalve Murakami, die zoveel lezers heeft dat er altijd veel op hem wordt ingezet, hebben zij een duidelijke politieke signatuur.

De Nederlandse favoriet Cees Nooteboom geniet dit jaar weinig vertrouwen van de gokkers: begin deze week leverde zijn Nobelprijs nog twaalfmaal de inzet op, vandaag is dat al 25 maal. Daarmee staat hij gedeeld zeventiende op de gokkerslijst, wel ruim boven Bob Dylan, de Vlaamse dichter Leonard Nolens en Salman Rushdie.

De opmerkelijkste schrijver op wie nog gegokt kan worden is de Amerikaan E.L. Doctorow, die door Ladbrokes even kansrijk geacht wordt als Margaret Atwood en Karl Ove Knausgard. Doctorow zal de prijs niet krijgen: hij overleed op 21 juli dit jaar.