‘Smokkelaars probeerden nucleair materiaal te verkopen aan IS’

Een waarschuwingsbord voor radioactief materiaal. Foto EPA / Christophe Karaba

Oost-Europese bendes die banden onderhouden met Rusland hebben sinds 2010 meerdere malen geprobeerd nucleair materiaal te verkopen aan extremistische groeperingen in het Midden-Oosten. Dat meldt persbureau AP op basis van eigen onderzoek.

Vier van die pogingen werden tegengehouden door de Moldavische autoriteiten, die nauw samenwerken met de FBI. Het laatste geval dat bij de autoriteiten bekend is vond plaats in februari, toen een smokkelaar probeerde radioactief cesium-137 specifiek aan terreurbeweging Islamitische Staat te verkopen. De hoeveelheid die werd aangeboden was genoeg om een gebied dat meerdere huizenblokken beslaat te besmetten. IS heeft eerder laten weten massavernietigingswapens te willen inzetten.

Ook veel fouten

Ook bood een man in 2011 verrijkt uranium (U-235) aan een Soedanese koper aan. De handelaar liet daarbij expliciet merken dat hij een hekel had aan de Verenigde Staten en zei te hopen dat de moslimextremistische klanten Amerikaanse doelen zouden aanvallen. Hoewel vier pogingen konden worden verijdeld, is niet bekend of er ook succesvolle transacties hebben plaatsgevonden en zo ja, hoeveel.

Naast de succesvolle opsporingsacties ging er ook flink wat mis. Veel belangrijke verdachten wisten de autoriteiten voor te blijven en celstraffen waren vaak verrassend kort. Mogelijk zijn bendeleiders zelfs ontsnapt met het gros van hun nucleaire materiaal nog in bezit. Dat komt mogelijk doordat Moldavische autoriteiten in een vroeg stadium al verdachten op de huid zitten, waardoor andere bendeleden worden gewaarschuwd en er met de buit vandoor kunnen gaan.

Geen einde in zicht

Veel bendes hadden banden met de FSB, de Russische geheime dienst. Een van de criminelen, die als bijnaam ‘de kolonel’ heeft, zou volgens Moldavië zelfs voor de FSB werken. De groepen runden een zwarte markt in Moldavië, waar in nucleair materiaal gehandeld werd.

De Moldavische politieofficier Constantin Malic, die alle vier de zaken onderzocht, verwacht niet dat de smokkelpogingen voorlopig zullen ophouden:

“We kunnen meer van dit soort gevallen verwachten. Zo lang smokkelaars denken dat ze veel geld kunnen verdienen zonder te worden gepakt, zullen ze hiermee doorgaan.”

De Moldavische autoriteiten wisten diep te infiltreren in de smokkelnetwerken. Veel undercoveragenten deden alsof zij geïnteresseerd waren in de aanschaf van nucleair materiaal, om vervolgens criminelen in de kraag te vatten. Door de infiltratie kon een groot deel van de werkwijze van de bendes in kaart worden gebracht.