Rusland is nu de baas in Syrië

Het ingrijpen van Rusland dwingt Turkije zijn strategie tegenover Syrië te wijzigen. Een no-flyzone lijkt onhaalbaar geworden.

Door in te grijpen in Syrië heeft Rusland plannen van de Turken gedwarsboomd om met de Amerikanen een no-flyzone in het noorden van Syrië in te stellen. De Russen dwingen de Turkse regering te accepteren dat de Syrische president Assad voorlopig niet zal vertrekken.

Turkije dringt al jaren aan op een vliegverbod, in een grensstrook zo’n tachtig kilometer Syrië in. NAVO-landen zouden dat verbod moeten handhaven vanaf Turkse luchtmachtbases. De oppositie tegen Assad kan vanuit zo’n zone effectiever werken en in de zone worden getraind. Nu bestaat die oppositie uit honderden, soms radicaal-islamitische, groepen die amper samenwerken.

Op den duur zou zo’n no-flyzone een veilig gebied moeten worden, waar ook vluchtelingen worden opgevangen: een bufferzone die ook op de grond wordt verdedigd. Turkije wil dat graag, omdat Syriërs al jaren massaal veiligheid zoeken in Turkije. Binnen Europa werd een bufferzone steeds als onuitvoerbaar gezien, omdat het zou neerkomen op deelname aan een grondoorlog. Er zijn bovendien vragen over Turkse bijbedoelingen: wil Turkije ook een bufferzone om te voorkomen dat Koerden in Syrië een eigen staat beginnen?

Bij gebrek aan alternatieven kregen de Turken de afgelopen tijd toch steeds meer gehoor. Met het Amerikaanse leger werd gewerkt aan de uitwerking op papier. Ook in Europa groeide de interesse. Een bufferzone zou kunnen helpen bij het indammen van de vluchtelingenstroom.

Er was nog gewaarschuwd

De bufferzone speelt een rol in de onderhandelingen tussen de EU en Turkije over de aanpak van de vluchtelingencrisis. Maandag sprak president Erdogan erover met ‘EU-president’ Tusk. Erdogan heeft volgens Tusk gewaarschuwd voor enorme nieuwe vluchtelingenstromen als de oorlog in Syrië heviger wordt, wat volgens de Turkse regering kan gebeuren door de recente Russische militaire bemoeienis.

Door het Russische militaire ingrijpen in Syrië zijn de plannen voor een no-flyzone achterhaald, waarschuwen militair deskundigen. Door de zeer wendbare straaljagers die Rusland in Latakia in Syrië heeft gestationeerd en het vliegdekschip vol luchtafweerraketten dat de Russen hebben gestuurd is handhaving van een no-flyzone in het noorden onmogelijk. „Turkije, de NAVO en de VS praten over een zone met een vliegverbod. Rusland praat er niet over, maar handelt. Rusland houdt de zone in het noorden tegen en creëert tegelijk zonder erover te praten een eigen zone met een vliegverbod”, zegt Meltin Gurcan, een Turkse militair analist.

De VS kunnen er niet komen

Ook de NAVO-commandant voor Europa, generaal Philip Breedlove, waarschuwt dat Rusland een gebied heeft gecreëerd waar straaljagers van de VS niet kunnen komen. De ‘zeer geavanceerde luchtverdedigingscapaciteit’ is volgens hem niet gericht op Islamitische Staat. „Die draait om iets anders.”

„Rusland probeert een Assadistan op te richten”, zegt militair analist Gurcan. Hij noemt de Russische timing perfect. Door de naderende verkiezingen hebben de VS geen zin zich dieper in de oorlog te mengen. In Turkije zit tot de herverkiezingen op 1 november een overgangsregering. „Beide zijn politiek verlamd.”

Turkije moet zich nu volgens Gurcan herbezinnen op zijn Syriëstrategie. Die was erop gericht de oppositie te steunen bij het ten val brengen van Assad. Dat is volgens hem niet langer realistisch.

Doordat Russische jets het Turkse luchtruim zijn binnengekomen dringt ook tot Turkse burgers door dat er een urgent probleem is. „De regering in Ankara probeert nu af te wegen in hoeverre ze dit zal proberen te behandelen als een nationaal probleem dat bilateraal met Rusland kan worden opgelost. Of dat het een NAVO-zaak is.” Zolang Rusland geen grondtroepen in Syrië inzet, kiest de Turkse regering voor het eerste, denkt Gurcan. De Russische inmenging in Syrië zou anders „veranderen in een confrontatie tussen Rusland en de NAVO”.

Van bufferzone zou de Turkse grens dan een frontlinie worden in een globaal conflict.