Plots is de rekentoets toch weer van tafel

De rekentoets. Eerst moest hij er per se komen, toen weer niet, toen weer wel en nu?

Vijf Kamerleden maakten afgelopen februari een rekentoets op het Plein in Den Haag, op verzoek van leerlingenorganisatie Laks. Ze zakten allemaal. Foto Phil Nijhuis

Gisterenochtend leek het er nog op dat de rekentoets dit jaar dan toch écht zou gaan meetellen voor het eindexamen van alle middelbare scholieren. Staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs, VVD) en minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) stuurden een positief getoonzette brief naar de Kamer: de rekentoets is afgelopen schooljaar weer iets beter gemaakt dan voorgaande jaren. Meer leerlingen, van alle onderwijsniveaus, slagen.

Maar de partij van de minister veegde de brief onverwacht binnen een uur van tafel: de PvdA wil dat de rekentoets alleen meetelt voor het vwo. Niet voor leerlingen van andere niveaus. Want te veel kinderen halen de toets niet en krijgen daardoor geen diploma, aldus de partij. Met deze switch – voor de zomer ging de PvdA na twijfel akkoord – is er een Kamermeerderheid tegen de bindende rekentoets.

En dat na jaren van geharrewar, plannenmakerij, uitstel en verlaagde normen. In het plan van Dekker en Bussemaker zou iedereen die de toets niet haalt geen diploma krijgen – ongeacht de cijfers van de andere vakken. Waar een paar jaar geleden meer dan de helft van de havo- en vmbo-leerlingen zakte, haalt nu gemiddeld 85 procent de toets.

Behalve op het laagste vmbo-niveau, daar is de score 77 procent. Bij het vwo halen álle scholieren de toets. Let wel op: alle middelbare scholieren moeten minimaal een 5 halen. Bij een 6 zouden er weer te veel leerlingen zakken. Hoe dan ook. Dekker en Bussemaker zien een stijgende lijn.

Overigens geldt dat dan weer niet voor de leerlingen van het mbo. Die maken de toets nog steeds zo slecht, dat Dekker en Bussemaker een bindende invoering vijf jaar uitstellen. En dat was toch weer een aanpassing van eerdere plannen. De zoveelste.

De bewindslieden hadden al de definitieve invoering uitgesteld, de normering verlaagd en overgangsregels versoepeld of juist verscherpt. Alles deden zij eraan om maar vast te houden dat ene doel: het beter maken van het rekenonderwijs.

Rekenonderwijs onder de maat

Want daar was iedereen het tien jaar geleden mee eens: dat rekenonderwijs was onder de maat. Dat kwam aan het licht toen eerstejaars pabo-studenten die leraar willen worden, slechter bleken te rekenen dan goede leerlingen uit groep acht van de basisschool. Reden voor toenmalig staatssecretaris Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) het rekenprobleem al bij de vooropleidingen aan te pakken. En zo introduceerde zij de rekentoets, voor het voortgezet onderwijs én het mbo.

Er kwam een lawine van kritiek. Kinderen gaan niet beter rekenen door een toets, zeiden onderwijsorganisaties en scholen. Leerlingen zullen gaan leren voor de test, maar daar worden ze niet betere rekenaars van. Bovendien is er volgens experts ook van alles mis met ons rekenonderwijs, dat veel te „talig” is. De sommen zitten verstopt in verhaaltjes. En dat is voor veel kinderen lastig.

Ook was de rekentoets volgens de critici zelf een monster. Naast de talige vragen was er weinig exact rekenen, maar waren er wel gemene instinkers en onbegrijpelijke opdrachten. Dekker liet de toets aanpassen.

Hard nodig, zei iedereen: de kinderen mogen niet de dupe worden. Zij kunnen er niets aan doen dat het Nederlandse rekenonderwijs onder de maat is. En zij kunnen er niets aan doen dat het ministerie een slechte toets laat maken.

De verwarring is er niet minder op geworden. Scholen zeggen dat ze niet precies weten wat de regels zijn, of de toets nou wel of niet wordt ingevoerd en welk cijfer de leerlingen moeten halen. En deze week volgt de zoveelste etappe in deze krachtmeting: een spoeddebat.

PvdA-Kamerlid Tanja Jadnanansing zal een motie indienen om de invoering voor vmbo en havo tegen te houden. Ze zegt dat haar partij niet tegen de rekentoets is, maar vindt dat eerst het rekenonderwijs op orde moet zijn voordat je er leerlingen op kunt afrekenen. Dekker ziet de toets juist als stok achter de deur, om beter onderwijs af te dwingen. En zo zijn we dus (voorlopig) weer terug bij af.