'Hier komt Klaassie niet langs', riepen inwoners van Oranje

Oranje moet ineens aan veel meer dan de afgesproken 700 mensen noodopvang bieden. Bewoners kwamen in opstand.

 Bewoners blokkeren de weg naar het vakantiepark Oranje waar asielzoekers worden opgevangen. Foto Vincent Jannink / ANP

De brief viel even voor zes uur gisteravond in de bus. „Vandaag ontvingen wij een dringend verzoek van staatssecretaris Dijkhoff”, schrijft waarnemend burgemeester Ton Baas aan de inwoners van het Drentse dorp Oranje. „Voor de uitbreiding van de opvang van asielzoekers. Reden u vanavond nog bij te praten.”

Brief Gemeente Midden-Drenthe aan de inwoners van Oranje

Anderhalf uur later puilt dorpshuis De Windjammer uit. Zo’n zestig dorpelingen hebben zich binnen verzameld. Zij voelen zich belazerd. En zij niet alleen: ook burgemeester Baas en commissaris van de koning Jacques Tichelaar zijn boos. Tegen alle afspraken in gebood staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asielzaken, VVD) alsnog 1.400 en niet 700 asielzoekers te huisvesten in het dorp dat zelf nog geen 140 inwoners telt.

De staatssecretaris gaf voor het eerst een gemeente „een aanwijzing”. Hij zegde de afspraken eenzijdig op. Bewoners en bestuurders zijn witheet. Hoezo betrouwbare overheid, briesen ze. Is er dit voorjaar niet in een moeizaam bevochten bestuursakkoord met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) vastgelegd dat er in Oranje maximaal 700 asielzoekers worden gehuisvest voor de duur van nu nog twee jaar?

Commissaris van de koning Jacques Tichelaar in een persbericht: „Dat dit aantal wordt verdubbeld zonder fatsoenlijk overleg is niet te begrijpen.” We staan in ons hemd, beaamt burgemeester Ton Baas. Hij is samen met zijn wethouders en voltallige gemeenteraad „buitenspel gezet”. Door nota bene een partijgenoot.

Reactie Provincie Drenthe

Wij zijn uitgepraat

Maar staatssecretaris Klaas Dijkhoff had geen andere keuze, kwam hij de dorpelingen zelf vertellen – de pers moest buiten blijven. Er staan nog 700 onbeslapen bedden in het asielzoekerscentrum. Die moet hij gebruiken voor noodopvang: daarmee is eigenaar Hennie van der Most van het voormalige vakantiepark, ook VVD’er, akkoord. „Het is dit of de asielzoekers slapen buiten op straat.”

Dat vond de zaal chantage, vertelt Gerda de Jong. Een bewoner vroeg of de kans nog bestond dat de staatssecretaris terugkomt van zijn besluit. Nee, luidde het antwoord. Waarna de vragensteller zijn stemt verhief en riep: „Dan zijn we uitgepraat.” Gerda de Jong: „En toen stapte iedereen op. Alleen de politici stonden nog zwetend binnen.”

Buiten verspert een camper met knipperende lichten de weg naar het Oranjekanaal. „Hier komt Klaassie niet langs”, joelt de eigenaar. Omstanders lachen. En inderdaad: de chauffeur van de staatsecretaris maakt rechtsomkeert. Als daarna een dorpsbewoonster voor zijn dienstauto springt, verwondt ze haar arm nadat ze is weggetrokken door een voor de dorpelingen onbekende man – „een stille” vermoeden ze.

Ook andere inwoners van Oranje komen de straat op, sommigen een flesje bier in de hand. Ze staan in groepjes aan het kanaal te praten. Zoals de zoon van Jannie Klok. Van een vriendin uit nota bene Eindhoven hoorde hij dat het in Oranje op straat uit de hand liep. Zijn moeder: „Ze denken zeker dat Oranjenaren dooie sukkels zijn. Nou mooi niet: wij laten niet over ons heen lopen. Afspraak is afspraak”.

Om negen uur zijn alle toegangswegen naar het asielzoekerscentrum versperd. Geblokkeerd door auto’s van boze dorpelingen. Op de weg langs het kanaal naar Hijken, weet Jannie Klok, „staan twee bussen met asielzoekers te wachten” Dat vertellen ook vier jongens op brommers. Zij worden er op uit gestuurd als verkenner en bellen de laatste stand door. „De bussen zijn omgedraaid”, klinkt het om elf uur. „En hebben jullie het ME-busje achter jullie gezien?”

Dorpsoproer

Doldriest dorpsprotest anno 2015. Dat krijg je ervan, zegt Jan Voortman, hij heeft een kwekerij en is van begin af aan voorstander van vluchtelingenopvang: „Na verhitte discussies had bijna iedereen zich verzoend met de aanwezigheid van 700 asielzoekers en nu flikken ze dit. Een tweede overval. Ik geloof niet meer in de democratie.” Nee, zegt hij: „En wat denkt je dat er binnen gebeurt? Veertienhonderd vluchtelingen opgehokt in een krakkemikkig vakantiepark”. Een ander: „34 nationaliteiten bij elkaar, dat is wachten op de eerste dode”.

De politie komt onderhandelen. Kunnen de bussen het dorp in zonder dat de bewoners ze belagen? Nee, grommen de dorpsbewoners. Als de agenten beloven dat de bussen blijven staan, kunnen de asielzoekers dan veilig naar het asielzoekerscentrum lopen? „Natuurlijk”, zegt John de Jong: „Het gaat ons helemaal niet om de mensen, die zullen we niks doen, het gaat ons om de afspraken die politici niet nakomen.”

Het kat- en muisspel houdt de gemoederen tot ver na middernacht bezig. „We zitten hier in een hele foute soap”. Maar stilletjes wordt het rustiger en vertrekken bewoners naar huis om te slapen. Rond kwart voor één verschijnt burgemeester Ton Baas op de brug. „Waarom mogen de bussen er van jullie niet door?”, vraagt hij. Omdat we een statement willen maken, zeggen de bewoners.

Dat is gelukt, zegt de burgemeester: „En eerlijk gezegd: wij verschillen niet zoveel van mening.” Natuurlijk: hij had naar de rechter kunnen stappen met de bestuursovereenkomst in de hand, maar hij denkt dat het effectiever is met de staatssecretaris in gesprek te blijven. „We gaan zorgen dat de extra opvang binnen de kortst mogelijke tijd beëindigd wordt.”

Als de bewoners horen dat er ook kinderen in de bus zitten, worden alle blokkades opgeheven. Een uur later staan de twee bussen met asielzoekers alsnog in Oranje. Voor noodopvang. Ton Baas: „Zo kort mogelijk, daar zetten we op in.”

Lees ook Het Grote Verhaal uit augustus: In Oranje ben je voor of tegen de asielzoekers

En al uit oktober vorig jaar: Hennie van der Most heeft het dorp aan Syriërs verkocht