Onenigheid? Ja, maar dat is afgesproken

PvdA en VVD botsen over de rekentoets. Maar de VVD wist al een week dat de PvdA deze bocht zou maken.

Waarom doen alsof je het eens bent als dat niet zo is? Dat was van het begin af aan het motto van Rutte II. Bij alle compromissen zouden politieke tegenpolen VVD en PvdA eerlijk zijn over de behaalde winst- en verliespunten.

De afgelopen tijd maken de coalitiepartijen wel érg vaak gebruik van deze clausule. Het regeerakkoord is grotendeels uitgevoerd, nieuwe verkiezingen vinden over hooguit anderhalf jaar plaats. Dus wordt de lijst van onderlinge politieke meningsverschillen met de dag langer.

Het meest recente twistpunt: de rekentoets in het voortgezet onderwijs. Gisteren trok de PvdA-fractie haar steun in. Daarmee is de rekentoets van de baan: vrijwel de gehele oppositie was al tegen. De PvdA sluit zich aan bij de onvrede over de rekentoets die bestaat in het onderwijs, waar traditioneel PvdA-kiezers zitten.

Bij de VVD was gisteren aardig wat chagrijn te bespeuren over die draai. Dit is nou typisch PvdA, viel er te horen: terugkomen op eerder gemaakte afspraken. Kamerlid Karin Straus bitste meteen dat PvdA-minister Bussemaker (Onderwijs) „hopeloos achterblijft met haar huiswerk”, terwijl VVD-staatssecretaris Dekker juist „een pluim” verdiende.

Maar betekenen al die verschillen van mening ook tweespalt in de coalitie? Dat valt reuze mee. De onderwerpen waarover VVD en PvdA publiekelijk besluiten van mening te verschillen, staan niet in het regeerakkoord. Bovendien houden de partijen zich aan een andere afspraak: nooit elkaar verrassen. Bij de VVD wisten ze al bijna een week dat de PvdA een U-bocht ging maken met de rekentoets. En dan kunnen ze bij de PvdA best begrijpen dat een VVD’er als Straus uithaalt.

Intussen staan de afspraken in de coalitie over de belangrijkste kwesties – begroting, belastingplan, asielcrisis – nog altijd overeind. Wel hebben VVD en PvdA over de vluchtelingendeal de informele afspraak dat ze die verschillend mogen uitleggen.

Inspirerend is het niet, soms komt het zelfs potsierlijk over. Als je VVD’ers en PvdA’ers in de wandelgangen vraagt wat hun partijen nog bijeenhoudt behalve het ontluikende economische herstel en de groei van de PVV in de peilingen, vallen stiltes.

Maar toch: alle alarmistische verhalen over een snel einde van dit kabinet zijn tot nu toe onterecht gebleken. Binnenkort vieren VVD en PvdA hun driejarig samenzijn. En zolang er onderling vertrouwen bestaat in de top van de coalitie, en dat is er, zou Rutte II zomaar eens de rit kunnen uitzitten tot maart 2017.

Of tot het moment dat beide partijen onder iets gunstigere voorwaarden kunnen scheiden. Wanneer Wilders voor de VVD een minder grote bedreiging vormt in de peilingen bijvoorbeeld. Of wanneer ze er bij de PvdA uit zijn: wordt Samsom lijsttrekker, of Asscher?