Idee: een fulltime baan van 4 dagen

Opnieuw pleit een politicus voor een vierdaagse werkweek. Moet donderdag de nieuwe vrijdag worden? En krijgen we ons werk dan nog wel af?

illustratie tomas schats

Als het aan Kamerlid Martijn van Dam (PvdA) ligt, heeft iedere werknemer straks één keer per week een mama- of papadag – net als hijzelf. Nu het economisch beter gaat, moet de politiek regelen dat werknemers meer vrije tijd krijgen. „Bijna niemand wil alleen maar werken en verder nergens tijd voor hebben”, zei Van Dam onlangs in het Algemeen Dagblad.

De afgelopen jaren is door politici wel vaker gepleit voor een kortere werkweek. Deze keer dus voor een week van 36 uur, in vier dagen van negen uur. Van Dam stelt voor dat werkgevers en werknemers in de cao afspraken maken over een „fatsoenlijk loon” voor een 36-urige werkweek. Hoe reëel is dit plan?

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zien er in ieder geval weinig in. Ze vrezen dat zij voor de kosten moeten opdraaien. Bovendien zou dit betekenen dat we als economie een groot stuk productiviteit inleveren.

Als we één dag minder werken, krijgen we ons werk dan wel af?

Het kan wel. Uit een experiment uit 2009 in de Amerikaanse staat Utah onder 17.000 ambtenaren, blijkt dat de meeste werknemers het werk dat ze eerder over vijf dagen verspreidden, gewoon in vier dagen gingen doen. Zij werkten overigens niet negen, maar tien uur op een dag. Nederland staat nu overigens al bekend als een land waar we veel kunnen in weinig tijd. Volgens de meest recente gegevens van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) hebben we met 30,1 uur weliswaar gemiddeld de kortste werkweek, de arbeidsproductiviteit behoort juist tot de hoogste van Europa.

Maar een vierdaagse werkweek werkt niet voor iedere beroepgroep. Edith Josten, die in 2002 aan de universiteit van Tilburg promoveerde op het onderwerp, onderzocht drie typen werknemers: kantoorpersoneel, industriële werknemers en verplegenden en verzorgenden. In de eerste twee categorieën bood de kortere werkweek vooral voordelen. De werknemers waren tevreden en presteerden nauwelijks minder. Alleen in de zorg bleek het 4x9-werkschema fysiek en emotioneel te zwaar, en leidde het tot lagere prestaties en meer gezondheidsklachten.

Je kunt niet alles in vier dagen ‘proppen’.