Europarlement: auto’s onafhankelijk testen

De Europese Commissie kreeg er gisteren van langs: dieselgate kon je toch mijlenver zien aankomen?

Behalve voor Duitsland begint het Volkswagen-schandaal ook voor de EU steeds pijnlijkere vormen aan te nemen. Want wat wist de Europese Commissie van het gerommel met emissietests? En heeft zij, als bewaker van EU-wetgeving, niet pijnlijk gefaald?

Eurocommissaris Elzbieta Bienkowska (Interne Markt en Industrie) mocht gisteren in een vijandig Europees Parlement uitleggen hoe zij ‘dieselgate’ denkt te gaan aanpakken. Ze temperde meteen de verwachtingen: de Commissie zelf kan geen onderzoek doen naar de fraude, zoals Europarlementariërs eisten. „Daar hebben we de macht niet voor.” Zij is hiervoor afhankelijk van nationale testagentschappen in EU-lidstaten.

De Commissie ijvert wel voor een realistischere testmethode, op een echt wegdek, in de buitenlucht, bij normaal rijgedrag. In 2016 begint hiermee een proef, in november 2017 treedt de nieuwe test in werking.

Voor veel Europarlementariërs was dit volstrekt onvoldoende. Zij willen dat de nieuwe manier van testen versneld wordt ingevoerd. „De Europese Commissie schat de urgentie van de zaak helemaal verkeerd in”, zei Gerben-Jan Gerbrandy (D66). Dat de Commissie autofabrikanten na 2017 juist een overgangsperiode wil bieden, waarin de uitstoot nog mag worden overschreden, noemt hij „de omgekeerde wereld”.

Ook Peter van Dalen (ChristenUnie) hoorde „weinig ambitie”. „De invloed van de autolobby in de EU blijkt helaas erg krachtig.” Wim van de Camp (CDA) wil ook een strenger systeem, maar waarschuwde tegen al te hoge verwachtingen. „Als een bedrijf met boze opzet de zaak bedondert, dan is daar geen politicus of beleid tegen opgewassen.”

Wat Europarlementariërs met name steekt is dat de fraude is ontdekt tijdens controles in de Verenigde Staten en niet in Europa. Het Europarlement eist dat er een onafhankelijk EU-agentschap komt dat de testen overziet en zelf ook kan testen – naar Amerikaans model. Dat moet een einde maken aan het huidige systeem, waarbij automakers zelf kunnen kiezen in welke lidstaat van de EU ze welke modellen laten testen.

De commissie kreeg er flink van langs, maar moet het Parlement niet ook de hand in eigen boezem steken? De auto-industrie is, met 317 officieel geregistreerde lobbyisten, kind aan huis in Brussel en Straatsburg. Gerbrandy erkent dat het Europarlement scherper had kunnen zijn, maar verwerpt de suggestie dat het heeft zitten slapen. „We zitten de Commissie hierover al jaren achter de broek.”

Gerbrandy eist juist dat de rol van de Commissie zelf in de fraudezaak wordt onderzocht. Bienkowska bezwoer dat de Commissie voordat het schandaal brak „geen enkele informatie” heeft ontvangen, ook niet uit de VS, dat er iets niet in de haak was. Maar dat er ruimte zat tussen emissietesten in het lab en de uitstoot op de weg was algemeen bekend.