‘Eén op de tien kinderen in Europa wordt mishandeld’

Dat stelt de Nederlandse kinderombudsman Marc Dullaert in een rapport vorige maand

De aanleiding

Eén op de tien kinderen in Europa wordt mishandeld. Dat betekent dat het in totaal gaat om tien miljoen kinderen, meer dan de totale bevolking van Zweden. Dat stelt de Nederlandse kinderombudsman Marc Dullaert in een vorige maand verschenen rapport, getiteld Tackling violence against children in Europe. De aantallen klinken onrustbarend hoog voor een continent dat zich graag als beschaafd afschildert. Klopt het ook?

Waar is het op gebaseerd?

Mede-auteur Tijne Berg verwijst desgevraagd naar het onderzoek European report on preventing child maltreatment uit 2013 van de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie van de VN. Daarin komen die tien miljoen niet voor. Wel worden daarin nog verontrustender cijfers genoemd: 9,6 procent van de kinderen beneden de 18, oftewel achttien miljoen kinderen, is blootgesteld aan seksueel misbruik (13,4 procent van de meisjes en 5,7 procent van de jongens), 22,9 procent (44 miljoen kinderen) aan fysiek geweld en 29,1 procent (55 miljoen) aan psychische kwellingen. Een van de samenstellers van de WHO-studie, Dinesh Sethi, laat niettemin vanuit het regionale WHO-kantoor in Kopenhagen per e-mail weten dat de cijfers die Dullaert noemt wat hem betreft „ongeveer correct” zijn. Volgens Berg komen die verschillen door het feit dat het rapport van de kinderombudsman uitgaat van de 28 lidstaten van de EU en niet van heel Europa zoals de WHO doet.

En klopt het?

Eerst moeten we mishandeling definiëren. Het gaat volgens Dullaerts woordvoerder Merel Eijken om fysieke en emotionele mishandeling, maar ook verwaarlozing, seksueel geweld en getuige zijn van ernstig partnergeweld. Dit alles in een afhankelijkheidsrelatie van het kind tot volwassenen. Dat lijkt helder, maar in de praktijk kunnen er forse verschillen zijn in wat je er wel en niet toe rekent.

Lastiger zijn nog de cijfers zelf. Ook de WHO-studie erkent dat. Van 41 Europese landen die bijdroegen houden er maar 12 met enige consistentie cijfers bij van kindermishandeling. De definities die landen hanteren lopen bovendien uiteen. Veel informatie blijft binnen de muren van het ouderlijk huis en zelfs artsen lichten de autoriteiten lang niet altijd in als ze verwondingen zien bij kinderen die mogelijk aan mishandeling zijn te wijten. Kinderarts Ruth Gilbert, hoogleraar aan het Londense University College, ook geciteerd door de WHO, schat dat liefst 90 procent van de mishandeling zelfs nooit door de buitenwereld wordt opgemerkt. Dat maakt extrapolatie tot Europabrede cijfers tot een hachelijke exercitie.

Het cijfer van tien miljoen van de kinderombudsman wordt nergens in het rapport van de kinderombudsman toegelicht. Tijne Berg, mede-auteur van het kinderombudsmanrapport, verwijst desgevraagd naar één zin in de WHO-studie, waarin wordt opgemerkt dat een voorzichtige schatting suggereert dat 10 procent van de Europese kinderen onder mishandeling hebben te lijden. Dat zou betekenen minimaal achttien miljoen kinderen voor heel Europa.

„We wilden echter vermijden dat we het cijfer mishandelde kinderen te hoog zouden inschatten, gezien de vele verschillen in definities en onderzoeksmethoden”, zegt Berg ter toelichting. Daarom hielden zij en haar collega’s het op tien miljoen. Ook de cijfers in de WHO-studie worden niet in detail uitgewerkt. Volgens Sethi berusten die op een analyse van officiële gegevens en allerlei studies. Vervolgens is een gemiddelde berekend, maar de exacte berekeningen worden niet met de lezers van het rapport gedeeld.

Conclusie

Aan alle cijfers over kindermishandeling in Europa, zowel die van Dullaert als van de WHO, kleeft zo veel onzekerheid dat duidelijk is dat het hooguit om ruwe schattingen gaat. Wij beoordelen de stelling daarom als niet te checken.

Floris van Straaten

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt