Delta & Eneco gokten verkeerd

Burgers en bedrijven moeten ervan op aan kunnen dat het gas en de stroom die zij besteld hebben daadwerkelijk worden geleverd. Zo hoog mogelijke leveringszekerheid is een van de doelstellingen van de wet die sinds 2006 een scheiding aanbrengt tussen de infrastructuur (het netwerk) en de verkoop van de energie. Gezien het belang van voldoende investeringen in de infrastructuur is het eigendom daarvan op zijn plaats bij de lagere overheden. Bij de verkoop is dat niet nodig. Ook buitenlandse commerciële aanbieders kunnen dat doen. Biedt consumenten de keuze.

Deze wet is de afgelopen jaren door de Europese en Nederlandse rechter getoetst. Conclusie: de wet deugt.

Afgelopen week was de wet opnieuw inzet van parlementair debat. De wet wordt opgenomen in een nieuwe Wet Stroom. De controverse laat zich als volgt schetsen. Toen de wet werd aangenomen, waren de aandelen van de grootste energiebedrijven in handen van lagere overheden: provincies en gemeenten. Zij zagen zich, terecht, niet als de meest voor de hand liggende eigenaren-ondernemers in een liberale energiemarkt en waren beducht voor de risico’s van falen en de verwachte hoge investeringen.

De twee grootste energiebedrijven, Nuon en Essent, probeerden nog een fusie aan te gaan om als sterke commerciële partij de concurrentie aan te gaan met buitenlandse nieuwkomers. Hun plan mislukte. De aandeelhouders van Nuon verkochten de commerciële activiteiten aan Vattenfall, een Zweeds staatsbedrijf. Het commerciële deel van Essent ging naar de Duitse energiereus RWE. Energiebedrijven Eneco en Delta hielden vast aan hun ongedeelde zelfstandige bestaan en stapten naar de rechter.

Tevergeefs. Ook hun lobby tegen de wet de laatste weken heeft niet geleid tot een andere meerderheidsopvatting in de Tweede Kamer. Hoe dat in de Eerste Kamer gaat is ongewis. De VVD/PvdA-coalitie mist daar de meerderheid.

De noodzaak van de wet staat overeind. De grilligheid van de energiemarkten is dusdanig dat ook voorheen kapitaalkrachtige partijen op hun tandvlees bijten. Het feit dat de splitsing in andere Europese landen niet van de grond is gekomen doet daaraan niet af. Handhaving van de wet zal vergaande gevolgen hebben voor Delta en Eneco. Verkoop van een of beide is mogelijk. Maar de manier waarop beide concerns nu banenverlies aanvoeren als argument is smakeloos. Delta en Eneco hebben gegokt en verloren. Werknemers die daar terecht boos over zijn moeten niet rappelleren bij kabinet of Kamer. Zij moeten bij hun provincie- en gemeentehuizen zijn, waar politici als aandeelhouders de dwaling begingen.