Column

Weten wat je eet – en wie er op je stemt

Als in de vorige eeuw een film of toneelstuk „fel realistisch” werd genoemd, dan ging het meestal over seks: gevallen meisjes, overspel, prostitutie, dat soort werk.

Nu is dat gewoon het standaardonderwerp in het Achtuurjournaal, dat grossiert in onthullingen over, laten we zeggen, een kinderarts die kinderporno bezit. Nee, om echt te schokken op tv moet je grover geschut in stelling brengen.

‘Trouwen met het Varken Jopie’ (2DOC/EO).

In de eerste tien minuten van de documentaire Trouwen met het Varken Jopie (2DOC/EO) wordtvolop gecopuleerd, geürineerd en in de modder gewenteld. Maar de fel realistische schok zit aan het eind, als Jopie blijkt te hebben geleefd om als prijsdier op een bruiloft aan het spit te worden geregen. Ook geen detail van de slacht blijft ons bespaard.

De film van Henk Dokter lijkt als twee druppels water op zijn vorige, Het Levenswerk van Kalf Jonathan 1127. De diervriendelijke hoeve Lindenhoff bij Baambrugge blijkt naast Gasconne runderen ook Gasconne varkens te fokken. En ook komt weer de ideologische aap uit de mouw: de Schepping kent een hiërarchie. Waartoe zijn dieren op aarde? Om de mens tot voedsel te dienen. Je eert hen door ze op te eten.

Het is een wijdverbreide opvatting. En het kan geen kwaad om de van zijn oorsprong vervreemde moderne burger, in weldadig commentaarloze beelden, te confronteren met de herkomst van zijn vlees.

We mochten gisteravond getuige zijn van nog zo’n harde botsing tussen de bovenkant van de voedselketen en de werkelijkheid van zijn (stem)vee. In de fictieserie De Fractie (VPRO) ging het ultraliberale Kamerlid Tim Snel (Joris Smit) een onvrijwillige dialoog aan met een verwarde vrouw (Loes Wouterson) die op hem gestemd had. In een verlaten parkeergarage ketende ze zich aan hem vast om hem eens naar haar te laten luisteren.

Het kwam erop neer dat die politici die geloven in keuzevrijheid voor de burger zich geen rekenschap geven van de onvrijheid van mensen die het om uiteenlopende redenen helemaal niet voor het zeggen hebben. In dit geval ging het om iemand met een chronische depressie die het recht op euthanasie opeiste, maar je kunt ook denken aan mensen met fysieke of sociale handicaps of een lage intelligentie, die niet in staat zijn om voortdurend eigen keuzes te maken en verantwoordelijkheid te dragen. Kortom: het betoog van de Britse psychiater Theodore Dalrymple dat de babyboomers hun vrijheidsideologie hebben opgedrongen aan een onderklasse die daar uiteindelijk heel ongelukkig van wordt.

Maar ook als je die analyse niet deelt, kun je moeilijk ontkennen dat deze uitzonderlijke aflevering van De Fractie veel interessanter was dan het gebruikelijke manipuleren en flirten in de wandelgangen. Dit is wel een begaanbare weg voor relatief goedkoop tv-drama over de politieke arena: een onwaarschijnlijke, maar fel realistische botsing tussen twee werelden, vormgegeven in een sterke dialoog.