Rusland tart de NAVO met militair optreden in Syrië

Het gevaar dat de oorlog in Syrië een veel groter conflict wordt, is de afgelopen dagen door Russisch toedoen aanzienlijk toegenomen. Rusland had de uitzichtloze oorlog al ernstig gecompliceerd, door het regime van president Assad te steunen met luchtaanvallen op zijn vijanden – onder wie door de Verenigde Staten opgeleide strijdgroepen. Maar nu riskeert Moskou zelfs een directe militaire confrontatie met de NAVO.

Ten minste één, maar mogelijk twee keer heeft een Russisch gevechtsvliegtuig de afgelopen dagen vanuit Syrië het Turkse luchtruim geschonden. Turkije, dat lid is van de NAVO, heeft scherp protest aangetekend. De NAVO, die verplicht is om lidstaten die aangevallen worden te hulp te komen, spreekt van „extreem gevaar” en „onverantwoordelijk gedrag”. En dat is het.

Het Russische ministerie van Defensie probeerde de zaak te sussen. Het erkende dat een SU-30 zaterdag inderdaad in het Turkse luchtruim had gevlogen, maar dit zou slechts enkele seconden het geval zijn geweest. Bovendien zou het incident te wijten zijn geweest aan slecht weer. De Turkse premier Davutoglu heeft van Moskou te horen gekregen dat het om „een fout” ging.

Ook als dat verweer klopt, is het geen excuus. Met zijn interventie in Syrië heeft Rusland het westen steeds voor voldongen feiten gesteld. Overleg is er amper, en dat vergroot de kans op ongelukken en misverstanden. En Turkije staat op scherp, begrijpelijk met zo’n oorlog naast de deur. Zeker twee keer heeft het afgelopen jaren Syrische vliegtuigen neergehaald die het luchtruim schonden.

De eerste Russische bombardementen in Syrië, vorige week, werden pas een uur van te voren gemeld aan de Amerikanen, die daar zélf bombardementsvluchten uitvoeren. Was er beter overleg geweest, en meer inzicht in de Russische bedoelingen, dan was het minder moeilijk geweest begrip op te brengen voor een kortstondige schending van het luchtruim van een NAVO-bondgenoot.

Maar daarvoor ontbreekt nu het vertrouwen. Sinds de annexatie van de Krim heeft Rusland ook in het noorden van Europa de alertheid van de NAVO in de lucht herhaaldelijk getest. De NAVO kan het zich niet veroorloven twijfel te laten bestaan over wat de kern van het bondgenootschap is: de garantie dat bondgenoten elkaar te hulp zullen komen. Een schending van het luchtruim van enkele seconden is nog geen aanval, maar het is onverantwoordelijk, want het kan de indruk wekken dat het het begin van een aanval is. Zo tart Rusland de NAVO. Dat Moskou nu ook nog suggereert dat Russische ‘vrijwilligers’ zich als grondtroepen in de Syrische strijd zullen mengen, maakt het gevaar van escalatie alleen nog maar groter.