‘Plan B’ van Air France loopt uit op veldslag

2.900 ontslagen kunnen er vallen bij Air France. Tijdens de presentatie van de plannen gisteren werden medewerkers woest. Wat is hier precies aan de hand?

Pierre Plissonier, lid van het Air France-directieteam, klimt over een hek om te ontkomen aan woedende medewerkers van Air France, gisteren op vliegveld Roissy. Foto Kenzo Tribouillard/AFP

Woeste medewerkers die de directeur personeelszaken letterlijk het hemd van het lijf scheuren. Bazen die voor hun eigen veiligheid over een hek moeten klimmen. Wat zich gisteren op het hoofdkantoor van Air France bij de Parijse luchthaven Roissy afspeelde, is zelfs voor Franse begrippen in het verhitte overleg tussen werkgevers en werknemers tamelijk uitzonderlijk.

Nadat pilotenvakbond SNPL bij het zusterbedrijf van KLM vorige week weigerde in te stemmen met een plan voor verhoging van de arbeidsproductiviteit, liep een ontmoeting met de bonden maandag over een alternatief ‘plan B’ uit op een veldslag. Zeven mensen raakten gewond, onder wie één ernstig, nadat president-directeur Frédéric Gagey en personeelsdirecteur Xavier Broseta hadden uitgelegd hoe zij nu rigoureus in de kosten gaan snijden.

Demonstrerende vakbondsleden drongen het kantoor binnen. Broseta en de directeur lange-afstandsvluchten werden belaagd en moesten rennen „om te voorkomen dat ze gelyncht werden”, aldus een medewerker van de radicale vakbond CGT. Air France heeft aangifte gedaan van „ernstige geweldpleging”. Broseta, inmiddels met een nieuw wit overhemd, zei later op de dag tijdens een persconferentie in een hotel in Parijs „geschokt” te zijn, maar „vastberaden” om de sociale dialoog bij het noodlijdende luchtvaartconcern te willen voortzetten.

De woede bij het personeel is groot, maar de grote lijnen van het reddingsplan waren al min of meer bekend. Air France stopt per 2017 de vluchten naar vijf niet- winstgevende verre bestemmingen, waarschijnlijk alle in Azië, en schrapt 35 wekelijkse vluchten op andere bestemmingen, bevestigde Gagey maandagmiddag. Het bedrijf zal veertien toestellen afstoten en een eerdere bestelling van Boeings 787 – de relatief zuinige Dreamliner waar KLM vanaf november ook mee gaat vliegen – opschorten.

Piloten liggen onder vuur

Die vermindering in capaciteit maakt 2.900 van de 94.000 medewerkers van Air France overbodig, laat het bedrijf weten: 300 piloten, 900 cabinemedewerkers en 1.700 mensen op de grond. De laatste jaren is flink in het personeelsbestand gesneden, maar voor het eerst sluit Air France nu gedwongen ontslagen niet uit. „Groei is geen recht”, zei Gagey over de plannen om het bedrijf weer rendabel te maken, „groei moet je verdienen”.

Volgens hem hadden deze ingrijpende maatregelen voorkomen kunnen worden als de piloten net als het overige personeel hadden ingestemd met de voorstellen om de productiviteit te verbeteren. Piloten van concurrenten Lufthansa en British Airways vliegen volgens Air France gemiddeld zo’n 100 uur per jaar meer voor hetzelfde geld. Het andere personeel lijkt nu de dupe te worden van de onvermurwbare piloten.

Volgens CGT-voorman Philippe Martinez zet de directie van het bedrijf zo de verschillende groepen personeel tegen elkaar op. Gagey verwierp die suggestie. Dat zou volgens hem een „ridicule strategie” zijn. Maar feit is dat de pilotenbond al langer zwaar onder vuur ligt bij de hervormingsgezinde bonden. Hun wekenlange staking van vorig najaar bezorgde Air France-KLM een schadepost van een half miljard euro. Franse politici, premier Manuel Valls voorop, roepen sinds het mislukken van de onderhandelingen, afgelopen vrijdag, tot het hervatten van het overleg. Bestuursvoorzitter Alexandre de Juniac van Air France-KLM liet weten bereid te zijn weer rond de tafel te gaan mits de piloten met „serieuze voorstellen” komen.

KLM heeft ‘inlever-cao’s’

Nederlandse vakbondsvoorzitters zien met verbazing hoe het conflict in Frankrijk uit de hand loopt. Annette Groeneveld, voorzitter van de VNC, de bond voor cabinepersoneel: „Die directieleden die zo worden belaagd, dat kan natuurlijk niet. In de Nederlandse setting is dat ondenkbaar.” Bij Air France wordt heel anders onderhandeld dan bij KLM, hoort Groenveld van haar Franse collega’s. „De directie doet daar veel meer aan powerplay: ze leggen iets op tafel en dan is slikken of stukken.”

KLM bereikte deze zomer cao-akkoorden met de vakbonden voor piloten, cabine- en grondpersoneel. De bonden spreken van ‘inlever-cao’s’. Bij de piloten gaan de pensioenleeftijd en het aantal vlieguren omhoog. Topman Pieter Elbers bevestigde vorige week nog maar eens: KLM kan de huidige concurrentieslag alleen overleven door goedkoper, sneller en eenvoudiger te worden. Met de cao's is een stap in die richting gezet. De Fransen zijn nog niet zover.