Ziet het begin van een nieuwe Intifada er zo uit?

Een golf van geweld gaat sinds afgelopen week over de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem. Twee Israëliërs werden neergestoken door jonge Palestijnen, twee anderen doodgeschoten in hun auto. Israëlische ordetroepen sloegen hard terug: twee Palestijnse jongeren werden doodgeschoten. Gistermiddag Abd Elrahman Abeidallah (13), een dag eerder een 18-jarige Palestijn. Het leidde tot rellen in de bezette gebieden. Enkele honderden Palestijnen raakten gewond.

Is er nu dan sprake van een derde Palestijnse volksopstand? Wel volgens Israëlisch dagblad Yediot Ahronot. En de Duitse regering verklaarde gisteren dat „een nieuwe Intifada op de loer ligt”. De Eerste Intifada duurde van 1987 tot 1993 en werd behalve door geweld gekenmerkt door burgerlijke ongehoorzaamheid van Palestijnen. De Tweede Intifada (2000-2005) vooral door de zelfmoordaanslagen in Israël.

Sommigen, zoals Jeruzalem-expert Daniel Seidemann, vinden dat er al een nieuwe Intifada aan de gang is sinds de zomer van 2014. Toen werden er drie Israëlische scholieren ontvoerd en vermoord op de Westelijke Jordaanoever, waarna een Palestijnse tiener levend in brand werd gestoken. Dit vormde de opmaat tot de Gaza-oorlog die Israël vorig jaar uitvocht met Hamas.

Er zijn nu zeker overeenkomsten met de eerste volksopstanden. Net als toen is er nu sprake van een geweldsspiraal. Palestijn pleegt een aanslag, Israëlische troepen slaan terug, Palestijnse jeugd trekt de straten in, Israël besluit tot harde maatregelen (zoals met scherp schieten op stenengooiers), er vallen doden aan Palestijnse kant – et voilà, de Intifada is een feit.

Maar analisten wijzen erop dat één belangrijk kenmerk ontbreekt: een fiat van de Palestijnse leiding. Voorheen was er sprake van gecoördineerd verzet. De huidige Palestijnse president Abbas prefereert de diplomatieke weg naar het einde van de Israëlische bezetting boven de gewelddadige. De vraag is of de Palestijnse jongeren die de aanslagen plegen zijn morele gezag respecteren. De legitimiteit van Abbas brokkelt af: tweederde van de bevolking wil hem volgens een recente opiniepeiling weg hebben. Toch lijkt het er vooralsnog niet op dat een nieuwe volksopstand de steun krijgt van de meerderheid van de Palestijnse bevolking. Tijdens de Eerste Intifada kwamen 1.100 Palestijnen om het leven, en tijdens de Tweede drie keer zoveel. Velen zijn murw geslagen door de bezetting, die al 48 jaar duurt, en willen ervan af – maar niet tegen elke prijs.