Hoe dicht je een gat in de dijk van 240 miljard dollar?

Beeld iStock

Door maatregelen die de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) gisteren presenteerde, kunnen multinationals niet meer zo creatief met belastingen zijn als in het verleden. Driedubbele renteaftrek, dat is dus zo simpel niet meer.

Voor het eerst heeft de Oeso uitgerekend wat belastingontwijking door multinationals kost: landen lopen jaarlijks tussen 4 en 10 procent aan winstbelasting mis – in totaal tussen de 100 en 240 miljard dollar. Dat moet afgelopen zijn, vindt de Oeso. Het is tijd dat bedrijven weer gewoon belasting betalen in het land waar ze hun geld verdienen. Een Q&A met Marlies de Ruiter van Oeso:

Gaan alle 44 landen de maatregelen ook echt invoeren?
De Ruiter: “We hebben volledige consensus. Maar inderdaad, in principe is dit allemaal soft law. Landen zijn niet verplicht om mee te doen. Alleen ontstaat wel een heleboel druk, ook doordat we de invoering heel scherp in de gaten gaan houden. Het is voor landen ook interessanter om mee te bewegen. Want als één land niet meedoet, kunnen andere landen nog steeds maatregelen nemen. Dan belasten zíj dat geld wel.”

Landen concurreren met elkaar om bedrijven binnen te halen. Dat moet problemen opleveren bij de invoering.
“Landen moeten zich afvragen: hóé wil ik die bedrijven aantrekken? Een land wil een aantrekkelijk vestigingsklimaat creëren omdat dat banen oplevert. Belastingvoordeel voor patenten is prima – als dat leidt tot echte economische activiteit. Maar wat heb je eraan om winsten weg te trekken uit andere landen zonder dat er in jouw land echt iets gebeurt?”

Hoe heeft Nederland zich opgesteld bij het maken van de plannen?
“Aan de ene kant verdient Nederland geld met hoe de dingen nu geregeld zijn. Bijvoorbeeld met treaty shopping, het gebruikmaken van verschillende belastingverdragen door multinationals. Maar dat is ook een mechanisme waardoor andere landen belasting mislopen. De vraag voor Nederland was dus: moeten we wel meewerken? Het antwoord is toch: ja, dat moet, we moeten mee bewegen.”

Heeft Nederland zich ook ergens tegen verzet?
“In de discussie over de innovatiebox heeft Nederland zich stevig opgesteld. Die geeft bedrijven met nieuwe vindingen fiscaal voordeel. Die wilde Nederland liever niet aanpassen, omdat dat nadelig zou zijn voor het midden- en kleinbedrijf. Nederland komt op voor zijn belangen en krijgt daar ook dingen mee gedaan.”

Wat betekent dat, stevig opgesteld?
“Op alle niveaus zorgde Nederland dat zijn belangen goed werden vertegenwoordigd. Dat is ook heel belangrijk – zeker als er een beetje kritisch naar je wordt gekeken. Bij technische overleggen zijn de Nederlandse belangen ingebracht, er zijn ministers langs geweest, Dijsselbloem heeft gesproken met onze secretaris-generaal Angel Gurría.”

Welke van de plannen gaat multinationals het meeste geld kosten?
“Ze zijn het meest geschrokken van de maatregel tegen renteaftrek, denk ik. Daarover zijn de gemoederen hoog opgelopen. Maar ook op country-by-country reporting hebben we een berg commentaar gekregen. Want dingen worden toch wel heel transparant zo. Als je in een land met lage belasting geen personeel hebt maar wel heel veel winst maakt, kan je daar beter opdoeken.”

Heeft u ook ergens te veel water bij de wijn gedaan, onder alle druk?
“Er is hier en daar best wat water bij de wijn gegaan. Bijvoorbeeld: alleen bedrijven met een omzet van meer dan 750 miljoen euro moeten al die gegevens per land rapporteren. Daardoor hoeft maar 10 procent van alle bedrijven dat te doen. Maar die zijn wel goed voor 90 procent van de wereldwijde winsten. En hoeven kleinere bedrijven geen hoge kosten te maken voor zulke rapportages. Ik wil niet doen alsof alles precies is gegaan zoals wij hoopten. Maar er is meer uitgekomen dan ik had verwacht.”